You are here:መነሻ ገፅ»ወቅታዊ
ወቅታዊ

ወቅታዊ (198)

 

የኢፌዲሪ ፓርላማ ጥቅምት 2 ቀን 2010 ዓ.ም ተቀብሎ ከተመለከታቸው አጀንዳዎች አንዱ የፌዴራል የመንግሥት ሠራተኞች ረቂቅ አዋጅ ይገኝበታል። አዋጁ በማሻሻያነት ካካተታቸው በርካታ ጉዳዮች መካከል ለሴት የመንግስት ሠራተኞች የሚሰጠው የድህረ ወሊድ ፈቃድ ከ60 ወደ 90 ቀናት ከፍ እንዲል ማድረጉ፣ የጽንስ መቋረጥ ላጋጠማት ሴት ሠራተኛ እስከ ሦስት ወር የሚደርስ ዕረፍት መፍቀዱ በዋናነት ይጠቀሳል።

ይህ ረቂቅ አዋጅ የተመራላቸው የምክርቤቱ የሰው ሀብት ልማትና መልካም አስተዳደር ጉዳዮች ሚ ኮምቴ እና የሕግና ፍትሕ አስተዳደር ሚ ኮምቴ ጉዳዩ በቀጥታና በተዘዋዋሪ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ተከታታይ ውይይቶችን ካደረጉ በላ ከጥቂት ማሻሻያዎች ጋር አዋጁ እንዲጸድቅ የውሳኔ ሃሳብ በትላንትናው ዕለት አቅርበዋል፡፡ ም/ቤቱ በረቂቅ አዋጁ ላይ ተወያይቶ በአብላጫ ድምጽ አጽድቆታል፡፡

በዚህ አዋጅ ድንጋጌ መሠረት የመንግሥት ሠራተኞች የሥራ ክርክር የሚመለከቱ የአስተዳደር ፍርድቤቶች የሚቋቋሙ ሰሆን የፍርድቤቶቹ ውሳኔ የህግ ስህተት አለበት የሚል ይግባኝ ካልቀረበበት በስተቀር የመጨረሻ እንደሚሆን ተደንግል፡፡ የአስተዳደር ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ አስፈጻሚ አካላት በደረሳቸው በአስር ቀናት እንዲፈጽሙ አስገዳጅ አንቀጽ በማሻሻያው ውስጥ ተካል፡፡

የአስተዳደር ፍ/ቤቱ በመንግሥት ሠራተኞች የሚቀርቡለትን ይግባኞች ማለትም ከሕግ ውጪ ከሥራ መታገድ ወይንም አገልግሎት መረጥ፣ ከባድ የዲስፒሊን ቅጣት መጣልን በመቃወም ቅሬታ ሲቀርብ፣ ከሕግ ውጪ የደመወዝና ጥቅማጥቅም ሲረጥ፣ በሥራ ምክንያት በደረሰ ጉዳት የመብት መደል፣ ከሥራ ለመልቀቅና የአገልግሎት ማስረጃ ለማግኘት ከቀረበ ጥያቄ ጋር በተያያዙ የሚነሱ ቅሬታዎችን ተቀብሎ ይመለከታል፡፡

በአዋጁ ላይ ከሚቀርቡ ቅሬታዎች በጥቂቱ

አንድ የመንግሥት ሠራተኛ የሥራ ውል በሚያቋርጥበት ጊዜ ሠራተኛው ለሥራው እጅግ አስፈላጊ ከሆነ አሰሪው ወደፊት ከሚቀጠርበት መ/ቤት ጋር በመስማማት ሠራተኛው ካመለከተበት ቀን ጀምሮ ከሶስት ወር ለማይበልጥ ጊዜ መልቀቂያውን ሊያራዝመው እንደሚችል የተቀመጠው ድንጋጌ አንዳንድ ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ የመንግስት ሠራተኞች «የመንግሥትን ጥቅም ብቻ ለማስከበር ያለመ» ሲሉት ተቃውመውታል፡፡ አስተያየት ሰጪው እንዳሉት አንድ የመንግሥት ሠራተኛ ሥራውን ሲለቅ ቀጥሎ የሚሄድበትን መ/ቤት ያለመግለጽ መብት አለው፡፡ ስለሆነም የሚለቀው መ/ቤት ተመካክሮ የመልቀቂያ ጊዜውን ሊያራዝምለት የሚችልበት ዕድል አይኖረውም፡፡ ወይንም ሠራተኛው የሚለቀው በግል ድርጅት ለመቀጠር ወይንም የግል ሥራ ለመጀመር ወይንም ወደሌላ አገር ለመሄድ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህን ሠራተኛ በቀላሉ መተካት አልችልም በሚል ሰበብ መልቀቂያውን ለሶስት ወራት መከልከል ኢ ሕገመንግሥታዊ ነው ብለውታል፡፡ በተጨማሪ ይህ አንቀጽ ሕግና ሥርዓትን አክበረው ለማይሰሩ ቢሮክራት ሥራ መሪዎችና ኪራይ ሰብሳቢ አመራሮች መጠቀሚያ ትልቅ ክፍተት የተወ ነው ሲሉ ተናግረዋል፡፡

ሌላው በአዋጁ የተካተተውና ለአስፈጻሚው አካል ያልተገባ መብት የሚሰጠው በችሎታ ማነስ ከሥራ ማሰናበትን የሚመለከተው አንቀጽ ነው፡፡ አንድ የሙከራ ጊዜው ያጠናቀቀ የመንግሥት ሠራተኛ ተገቢውን የአቅም ግንባታ ሥልጠና ተሰጥቶት በሥራ አፈጻጸም የችሎታ ማነስ ከታየበት አገልገሎቱ እንደሚቋረጥ መደንገጉ ነው፡፡ በተጨማሪም ለተከታታይ ሶስት ጊዜ የሥራ አፈጻጸሙ ከሚጠበቀው በታች የሆነ ሠራተኛ እንደሚሰናበት ይደነግጋል፡፡ እነዚህ አንቀጾች ሠራተኞች በተለይ ሙስናና ብልሹ አሠራርን በመዋጋት ወይንም የመልካም አስተዳደር ችግሮች እንዲፈቱ በየጊዜው ሃሳቦች በማቅረባቸው ምክንያት ብቻ በአንዳንድ ኪራይ ሰብሳቢ አመራር በቀላሉ የጥቃት ኢላማ ልንሆን እንችላለን የሚል ሥጋትን አሳድሯል፡፡

 

 

አዋጁ ለእናቶች ያስገኘው ልዩ ጥቅም

ለሴት የመንግስት ሠራተኞች የሚሰጠው የድህረ ወሊድ ፈቃድ ከ60 ቀን ወደ 90 ቀናት ከፍ እንዲል ተደርጓል። ይሄም የሆነበት ምክንያት ህፃኑን ለመንከባከብ በቂ የእረፍት ጊዜ ሊያገኙ እንደሚገባ በህክምና ባለሙያዎች አስተያየት የተሰጠ በመሆኑና የሌሎች ሀገሮች ተሞክሮም እንደሚያመለክተው ከወሊድ በኋላ ሦስት ወር ፈቃድ የሚሰጡበት ሁኔታ በመኖሩ እንዲሻሻል ተደርጓል።

በዚሁ መሠረት ነፍሰ ጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ ከእርግዝናው ጋር ተያይዞ ምርመራ ለማድረግ ሐኪም በሚያዘው መሠረት ደመወዝ የሚከፈልበት ፈቃድ እንደምታገኝ፣ ከመውለዷ በፊት ዕረፍት እንድታደርግ ሐኪም ካዘዘ ደመወዝ የሚከፈልበት ዕረፍት እንደሚሰጣት በረቂቅ አዋጁ ተካትቷል። ይህ ፈቃድም እንደ ሕመም ፈቃድ አይቆጠርም ብሏል።

በተጨማሪም ነፍሰጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ መውለጃዋ ሲደርስ እወልዳለሁ ብላ ከገመተችበት ቀን በፊት 30 ተከታታይ ቀናት የቅድመ ወሊድ ፈቃድ እንዲሁም ስትወልድ ከወለደችበት ቀን ጀምሮ 90 ተከታታይ ቀናት በአጠቃላይ 120 ተከታታይ ቀናት ደመወዝ የሚከፈልበት የወሊድ ፈቃድ እንደሚሰጣት ተደንግጓል። ሠራተኛዋ የተሰጣት የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከማለቁ በፊት ከወለደች ያልተጠቀመችበት ቀሪ የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወለደች በኋላ እንድትጠቀምበት ይደረጋል።

ሠራተኛዋ የወሰደችው ቅድመ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ያልወለደች እንደሆነ እስከምትወልድበት ቀን ድረስ ባሉት የሥራ ቀናት የምትቆይበት ዕረፍት በበጀት ዓመቱ ካላት የዓመት ዕረፍት ፈቃድ ወይም በበጀት ዓመቱ የዓመት ፈቃድ የሌላት እንደሆነ ከሚቀጥለው የበጀት ዓመት የዕረፍት ፈቃዷ ይተካል።

ሠራተኛዋ የተወሰነውን የወሊድ ፈቃድ ከጨረሰች በኋላ ብትታመምና ተጨማሪ ፈቃድ የሚያስፈልጋት መሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ የህመም ፈቃድ መውሰድ እንደምትችል በረቂቅ አዋጁ ላይ ተመልክቷል።

በሥራ ላይ ያለው አዋጅ የጽንስ መቋረጥ ያጋጠማቸው ሴት ሠራተኞች ከወሊድ ፈቃድ ጋር በተያያዘ በምን መልኩ እንደሚስተናገዱ ያላመለከተ በመሆኑና ህይወት ያለው ህጻን በወለደችና ጽንሱ በተጨናገፈባት ሴት መካከል ልዩነት የፈጠረ በመሆኑ፣ በተለይም ጽንስ የተቋረጠባት ሠራተኛ የጤናና የስነ ልቦና ችግር የሚያጋጥማት በመሆኑ ከዚህ ችግር አገግማ ወደ ስራዋ እንድትመለስ ባለሙያዎች በቂ ፈቃድ ሊሰጣት እንደሚገባ አስተያየት የሰጡ ከመሆኑም በላይ መንግስት በፖሊሲዎቹና በስትራቴጂዎቹ በሴቶችና ህጻናት ጉዳይ ላይ ልዩ ትኩረት ከመስጠቱ አንጻር ይህንኑ ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችል ድንጋጌ ማካተት በማስፈለጉ በረቂቅ አዋጁ እንዲካተት ተደርጓል።

ረቂቅ አዋጁ እንደሚለው ማንኛውም ስድስት ወር የሞላት ነፍሰ ጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከመውሰዷ በፊት ጽንሱ የተቋረጠባት ከሆነ ይህንን የሚያረጋግጥ የህክምና ማስረጃ ስታቀርብ የ60 ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃድ ይሰጣታል።

የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወሰደች በኋላ የጽንስ መቋረጥ ካጋጠማት የወሰደችው ቅድመ ወሊድ ፈቃዷ ተቋርጦ የ90 ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃድ ይሰጣታል።

ከሶስት እስከ ስድስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ የጽንስ መቋረጥ ያጋጠማት የመንግስት ሠራተኛ ደመወዝ የሚከፈልበት የ30 ቀናት ፈቃድ ይሰጣታል።

በተጨማሪም የወሊድ ፈቃድ የሚሰጥበት መሠረታዊ ምክንያት ነፍሰጡር የሆኑ ሴቶች ከእርግዝና ጋር በተያያዘ የሚፈጠርባቸውን የጤና ችግርና በዚሁ ምክንያት የነፍሰጡሯንም ሆነ የጽንሱን ወይም የተወለደውን ህጻን ደህንነት ከማረጋገጥ ጋር የተያያዘ ቢሆንም የጽንስ መቋረጥ የሚያጋጥማቸው ሴቶች የበለጠ የጤናና የስነ ልቦና ችግር ስለሚያጋጥማቸው ይህንኑ በህመም ፈቃድ እንዲጠቀሙ መደረጉ አግባብ ባለመሆኑ፣ በተለይም የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወሰዱ በኋላ የፅንስ መቋረጥ የሚያጋጥማቸው ሴቶች የመውለጃ ወራቸው ከገባ በኋላ በመሆኑ የፅንስ መቋረጥ ያጋጠመበት ጊዜ መሠረት በማድረግ የቅድመ ወሊድ ወይም የድህረ ወሊድ ፈቃድ የምትጠቀምበት አሠራር እንዲካተት ተደርጓል።

ባል የትዳር አጋሩ ስትወልድ የሚፈቀደው የ5 ቀን ፈቃድ በቂ አለመሆኑን በተደጋጋሚ የሚነሳ ጉዳይ ከመሆኑም በላይ በተግባር እንደታየው ሠራተኛው በዚህ ወቅት ቤተሰቡንና ባለቤቱን የመንከባከብ ኃላፊነቱን ሙሉ በሙሉ ስለሚረከብ፣ በተለይም ባለቤቱ ሀኪም ቤት ውስጥ ለመንከባከብ ከዓመት ፈቃዱ እየወሰደ እንደሚያስታምም በተግባር የታየ በመሆኑ ወንዶች የአጋርነታቸውን ሚና እንዲጫወቱ ለማስቻል 10 ቀናት እንዲሰጠው በሚል እንዲሻሻል ተደርጓል።¾

ላለፉት ዘጠኝ ወራት ኢህአዴግን ጨምሮ 17 ፓርቲዎች በአስራ ሁለት አጀንዳዎች ላይ ለመደራደር ተስማምተው ድርድር ሲያካሂዱ ቆይተዋል። ፓርቲዎቹ በእስካሁኑ ቆይታቸው በፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ ላይ ተደራድረዋል። በአሁን ሰዓት በምርጫ ሕግ አዋጅ ላይ እየተደራደሩ ይገኛሉ። በቀጣይ በጸረሽብር ሕጉ፣ በመገናኛ ብዙሃን የመረጃ ነጻነት ሕግ፣ በበጎ አድራጎት ማህበራት አዋጅ፣ በታክስ አዋጅ፣ በመሬት ሊዝ አዋጅና በመሳሰሉት ድርድር ያካሂዳሉ ተብሎ ይጠበቃል።

የፓርቲዎቹ ቀጣይ የድርድር አጀንዳ የጸረ ሽብር ሕጉን የሚመለከት መሆኑም ታውቋል። በተለይ የጸረ ሽብር አዋጁ 652/2001 ኢህአዴግም ለመደራደር ፍላጎት ያሳየው ያለምንም ምክንያት አይደለም። ሕጉ በረቂቅ ደረጃ ጀምሮ እስካሁን ከፍተኛ ተቃውሞና ትችት የሚቀርብበት መሆኑም ይታወቃል። የፓርቲዎቹ ድርድር ከሞላ ጎደል ለቅሬታዎች መልስ በሚያስገን መልኩ ሕጉን ሊያሻሽል ይችላል ተብሎ ይገመታል።

የጸረ ሽብር ሕጉ ከሚነሳበት በርካታ ቅሬታዎች አንዱና ግንባር ቀደሙ ከሕገመንግሥቱ ጋር የሚጋጩ አንቀጾችን ይዟል የሚለው ይገኝበታል። አዋጁ ሽብር ምንድነው? ሽብርተኛስ ማንነው የሚለውን በግልጽ አይፈታውም። አዋጁ “ሽብርተኛ ድርጅት” በሚል ያስቀመጠው ፍቺ ላይ ሁለት እና ከዚያ በላይ አባላት ያሉት ቡድን ወይንም ማህበር ሆኖ የሽብር ድርጊትን የመፈጸም ዓላማ የያዘ ወይም የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም ያቀደ፣ የተዘጋጀ፣ የፈጸመ፣ ያስፈጸመ፣ እንዲፈጸም በማናቸውም ሁኔታ የረዳ ወይንም በፓርላማው በሽብርተኝት የተሰየመ ድርጅት ሽብርተኛ እንደሚባል አስቀምጧል። “ሽብር” የሚባለው ድርጊት ግን ሁለት ሰዎች ተገናኝተው ምን ሲደርጉ ነው የሚለው ግልጽ አይደለም። እንደሚታወቀው ሁለት ሰዎች ተገናኝተው መንግሥትን ሊያሙት ይችላሉ። “መንግሥት አልበጀንም ይውረድ” ብለው መፈክር ሊያሰሙ፣ በየአደባባይ እየዞሩ ሊጮሁ ይችላሉ። ወይንም በብስጭት መንፈስ ተነሳስተው ድንጋይ ሊወረውሩ ይችላሉ። ግን በሽብር ደረጃ ጥፋት ሊሆን የሚችለው ምን ሲፈጸም ነው የሚለው አይታወቅም። እናም ሕግ አስከባሪው አካል ጠርጥሮ ከያዘ በሀላ በሽብርተኝነት ክስ ቢያቀርብ ከልካይ የማይኖረው ከጅምሩ ሕጉ ግልጽ ባለመሆኑ ነው።

ሌላው በሕጉ ውስጥ እንደሽብርተኝነት ድርጊት በትርጉም መልክ በክፍል ሁለት በአንቀጽ 3 የተቀመጠው እንዲህ ይላል። ማንኛውም ሰው ወይም ቡድን የፖለቲካ፣ የሃይማኖት ወይም አይዲዎሎጂ ዓላማን ለማራማድ በማሰብ በመንግሥት ላይ ተጽዕኖ ለማሳደር፣ ህብረሰቡን ወይም የህብረተሰቡን ክፍል ለማስፈራራት ወይም የሀገሪቱን መሠረታዊ ፖለቲካዊ፣ ህገመንግሥታዊ ወይም ማህበራዊ ተቋማትን ለማናጋት  ወይም ለማፍረስ በሰውና በንብረት፣ በተፈጥሮ ሀብት ላይ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ በሽብር ወንጀል እንደሚቀጣ ተደንግጓል።

በአንቀጽ 6 ላይ ደግሞ ሽብርተኝነትን ስለማበረታታ በሚለው ንዑስ ርዕስ ስር የሽብርተኝነት ድርጊት እንዲፈጸም ወይም ለመፈጸም እንዲዘጋጁ የሚያበረታታ ጹሑፍ ያተመ፣ ያሳተመ በሽብር ወንጀል እንደሚጠየቅ ይደነግጋል።

ሌላው በአንቀጽ 14 መረጃ መሰብሰብ በሚል ንዑስ ርዕስ ስር ብሔራዊ የመረጃና የደህንነት ተቋም ያለፍርድ ቤት ፈቃድ በሽብርተኝነት የተጠረጠረን ሰው የግል ግንኙነቶች ማለትም የስልክ፣ የፋክስ፣ የራዲዮ፣ የኢንተርኔት፣ የፖስታና የመሳሰሉትን ለመጥለፍ ወይንም ለመከታተል ይፈቅድለታል።

እንዲሁም በአንቀጽ 17 የሽብርተኝነት ድርጊት አስቀድሞ ለመከላከል ሲባል ከፍርድ ቤት በጹሑፍ ወይንም በቃል ፈቃድ ጠይቆ በድብቅ ብርበራ ማካሄድ እንደሚችል ይደነግጋል።

ሌላው አከራካሪና ቅሬታ የሚቀርብበት አንቀጽ 23 ነው። በዚህ አንቀጽ ውስጥ ተቀባይነት የሚኖራቸው ማስረጃዎችን በተመለከተ የሰሚ ሰሚ ወይንም በተዘዋዋሪ የተገኙ ማስረጃዎች ለፍርድ ቤት መቅረብ የሚችሉ መሆናቸው ይደነግጋል።

እነዚህ ድንጋጌዎች በኢትዮጵያ ሕገመንግሥት የተደነገገውን የሃይማኖት፣ የእምነትና አመለካከትን በነጻነት የማራመድ መብት፣ ሃሳብን በነጻ የመግለጽ መብት፣ የመንግሥት አሠራር ተጠያቂነት፣ የመሰብሰብ፣ ሠላማዊ ሰልፍ የማድረግ ነጻነትና አቤቱታ የማቅረብ መብት፣ የግል ነጻነት መብት በቀጥታና በተዘዋዋሪ ይገድባል፣ ይጻረራል በሚል ቅሬታ ይቀርብበታል። በዚህ አንቀጽ መሠረት በአሁኑ ወቅት በአንዳንድ አካባቢዎች ሕዝብ የሚያሳየው ሀይል የቀላቀለበት የፖለቲካ ተቃውሞ የሽብር ወንጀል ነው ማለት ነው። መገናኛ ብዙሃን አንድን ጹሑፍ ከማተማቸው በፊት ጹሑፉ ከሽብር ጉዳይ ጋር ንክኪ ይኑረው ወይንም አይኑረው በምን ማረጋገጥ እንደሚችሉ በአዋጁ ላይ የተቀመጠ ነገር የለም። የግል መብትን የሚያጣብቡ ወይንም የሚጥሱ ብርበራዎችና ጠለፋዎች እንዲሁ ከሕገመንግሥቱ አንጻር ሊታዩ የሚገባቸው ናቸው። የማስረጃ አቀራረብን በተመለከተ በተለይ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ ማለትም «እኔ ወንጀሉን ሲፈጽም አላየሁም፣ የማውቀው ነገርም የለኝም። ነገርግን እንዲህ ፈጽሟል ብሎ እከሌ ነግሮኛል» ዓይነት ደካማ አሉባልታ መሰል ወሬዎች (ማስረጃዎች) መሠረት አድርጎ የፍትህ ሒደትን መምራት የተሳሳተ ድምዳሜ ላይ ሊያደርስ የሚችልበት ዕድል ስለሚኖረው አንቀጹ መታየት የሚኖርበት ነው።

በሽብርተኝነት የሚገኝ ንብረት መውረስ ድንጋጌም በተመለከተ አከራካሪ ጉዳዮች አሉበት። አንደኛ ወንጀለኛው ከሽብር ገቢ ጋር በተያያዘ የገዛውን ንብረት በላቡ ከገዛው ጋር የመለየቱ ጉዳይ አስቸጋሪ መሆኑ፣በትዳር ጓደኛ እና ልጆች (ቤተሰቦች) የይገባኛል ጥያቄ የሚያስነሳ መሆኑ በተግባር የታየ ነውና ይህም አንቀጽ በጥንቃቄ ሊታይ የሚገባው ነው።

በአጠቃላይ የጸረ ሽብር ሕጉ በሥራ ላይ ከዋለ በሃላ በሕጋዊ መንገድ የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲ አመራርና አባላትን እንደሁም ጋዜጠኞችን ለይቶ ለማጥቂያነት ጥቅም ላይ ውሏል የሚለውን ቅሬታ ገዥው ፓርቲ አሳማኝ ምላሽ መስጠትም ይጠበቅበታል።

በፓርቲዎቹ ድርድር አወዛጋቢው የጸረ ሽብር ሕግ ሊሻሻል ይችላል የሚለው የብዙዎች ተስፋ ሆኗል።

 

ከፀረ ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩

አንዳንድ አንቀጾች እነሆ

ክፍል ሁለት

ስለሽብርተኝነት እና ተያያዥ ወንጀሎች

፫. የሽብርተኝነት ድርጊቶች

ማንኛውም ሰው ወይም ቡድን የፖለቲካ፣ የሃይማኖታዊ ወይም የአይዲዮሎጂ ዓላማን ለማራመድ በማሰብ በመንግሥት ላይ ተፅኖ ለማሳደር፣ ህብረተሰቡን ወይም የህብረተቡን ክፍል ለማስፈራራት ወይም የሀገሪቱን መሠረታዊ ፖለቲካዊ፣ ህገመንግሥታዊ፣ ኢኮኖሚያዊ ወይም ማህበራዊ ተቋማትን ለማናጋት ወይም ለማፍረስ፡-

፩. ሰውን የገደለ ወይም በአካሉ ላየ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ፤

፪. የህብረተሰቡን ወይም የህብረተሰቡን ክፍል ደህንነት ወይም ጤና ለከፍተኛ አደጋ ያጋለጠ እንደሆነ፡-

፫. እገታ ወይም ጠለፋ የፈፀመ እንደሆነ፤

፬. በንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ፤

፭. በተፈጥሮ ሀብት፣ በአካባቢ፣ በታሪካዊ ወይም የባህል ቅርስ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ፤

፮. ማናቸውንም የህዝብ አገልግሎት ለከፍተኛ አደጋ ያጋለጠ፣ የያዘ፣ በቁጥጥር ስር ያደረገ፣ ያቋረጠ ወይም ያበላሸ እንደሆነ፤ ወይም

፯. በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፮) ከተመለከቱት ድርጊቶች መካከል ማናቸውንም ለመፈፀም የዛተ እንደሆነ፤

ከ፲፭ ዓመት እስከ እድሜ ልክ በሚደርስ ፅኑ እስራት ወይም በሞት ይቀጣል።

 

 

፬. የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀም ማቀድ፣ መዘጋጀት፣ ማሴር፣ ማነሳሳትና ሙከራ

ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፫ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፮) የተመለከተውን ማናቸውንም የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀም ያቀደ፣ የተዘጋጀ፣ ያሴረ፣ ያነሳሳ ወይም የሞከረ እንደሆነ በዚሁ አንቀጽ በተቀመጠው መሠረት ይቀጣል።

 

፭/ ለሽብርተኝነት ድጋፍ መስጠት

፩. ማንኛውም ሰው የሽብርተኝነት ድርጊት አፈፃፀምን ወይም የሽብርተኛ ድርጅትን የሚረዳ መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው፡-

ሀ. ሀሰተኛ ሰነድ ያዘጋጀ፣ ያቀረበ ወይም የሰጠ እንደሆነ፤

ለ. የሙያ ፣ የልምድ የሞራል ምክር ወይም ድጋፍ የሰጠ እንደሆነ፤

ሐ. ማናቸውንም ዓይነት ንብረት በማናቸውም ሁኔታ ያቀረበ፣ ያሰባሰበ ወይም እንዲቀርብ ያደረገ እንደሆነ፤

መ. የገንዘብ ወይም የፋይናንስ ወይም ሌሎች ተያያዥነት ያላቸው አገልግሎቶችን ያቀረበ ወይም የሰጠ እንደሆነ፤

ሠ. ማናቸውንም ፈንጂ፣ ዳይናሚት፣ ሊቀጣጠል የሚችል  ነገር፣ የጦር መሳሪያ ወይም ሌላ ገዳይነት ያለው መሳሪያ ወይም መርዛማ ነገር ያቀረበ ወይም የሰጠ እንደሆነ፤ ወይም

ረ. ማናቸውም አይነት ሥልጠና ወይም ትምህርት ወይም መመሪያ የሰጠ እንደሆነ፤

ከ፲ እስከ ፲፭ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

፪. ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመለከተ የሽብርተኝነት ድርጊት የፈፀመ መሆኑን እያወቀ ለማንኛውም ሰው ከለላ የሰጠ ወይም እንዲያመልጥ የረዳ ወይም የደበቀ እንደሆነ ከ፲ ዓመት እስከ እድሜ ልክ በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፮. ሽብርተኝነት ስለማበረታታት

ማንኛውም ሰው መልዕክቱ እንዲታተምላቸው የተደረገው የህብረተሰቡ አባላት በከፊል ወይም በሙሉ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፫ የተመለከተ ማናቸውንም የሽብርተኝነት ድርጊት እንዲፈፅሙ ወይም ለመፈፀም እንዲዘጋጁ ወይም እንዲነሳሱ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የሚያበረታታቸው ወይም በማናቸውም ሌላ ሁኔታ የሚገፋፋቸው እንደሆነ አድርገው ይረዱታል ተብሎ ሊገመት የሚችል  መልዕክት ሆነ ብሎ ወይም በግዴለሽነት ያተመ ወይም ያሳተመ እንደሆነ ከ፲ እስከ ፳ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፯. በሽብርተኛ ድርጅት ውስጥ ስለመሳተፍ

፩. ማንኛውም ሰው ለሽብርተኛ ድርጅት ወይም የሽብርተኝነት ድርጊቶችን ለመፈፀም ሰው የመለመለ ወይም አባል የሆነ ወይም ስልጠና የወሰደ ወይም በድርጅቱ በማናቸውም መልክ የተሳተፈ እንደሆነ እንደየተሳትፎ ደረጃው ከ፭ እስከ ፲ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፷. ለሽብርተኝነት ድርጊት መፈፀሚያነት እንዲውል ንብረት መያዝ ወይም መጠቀም

ማንኛውም ሰው የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀም ወይም እንዲፈፀም ለማመቻቸት እንደሚውል እያወቀ ወይም እንዲውል በማሰብ ማናቸውንም ንብረት የያዘ ወይም የተጠቀመ እንደሆነ፣ የንብረቱ መወረስ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ከ፭ እስከ ፳ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፱. በሽብርተኝነት ድርጊት የተገኘን ንብረት ስለመያዝና መገልገል

ማንኛውም ሰው ከሽብርተኝነት ድርጊት የተገኘ ንብረት መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው አንድን ንብረት በባለቤትነት የያዘ ወይም በይዞታው ስር ያደረገ ወይም የተጠቀመ ወይም የለወጠ ወይም የደበቀ ወይም ያመሳሰለ እንደሆነ፣ የንብረቱ መወረስ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ከ፭ እስከ ፲፭ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፲. ምስክር ማባበል ወይም ማስፈራራትና ማስረጃ ማጥፋት

ማንኛውም ሰው፤

፩. በሽብርተኝነት ድርጊት ላይ ምስክር የሆነን ወይም ለመሆን የሚችል ሰውን እንዳይመሰክር የደለለ ወይም ያስፈራራ ወይም በምስክሩ ወይም ከምስክሩ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ የሃይል ድርጊት የፈፀመ እንደሆነ፣ ወይም

፪. ማስረጃ ያጠፋ ወይም የደበቀ እንደሆነ፤

ከ፭ እስከ ፳ ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል።

 

፲፩. በሀሰት የሽብርተኝነት ድርጊት ስለማስፈራራት

ማንኛውም ሰው ሀሰተኛ መሆኑን እያወቀ ወይም እያመነ የሽብርተኝነት ድርጊት እንደተፈፀመ ወይም እየፈፀመ እንደሆነ ወይም እንደሚፈፀም በማናቸውም መንገድ ለሌላ ሰው ሆን ብሎ የገለፀ እንደሆነ ከ፫ እስከ ፲ ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።

 

፲፪. የሽብርተኝነት ድርጊቶችን አለማስታወቅ

ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመለከተ የሽብርተኝነት ድርጊት ሳይፈፀም ለመከላከል የሚረዳ መረጃ እያለው ወይም የሽብርተኝነት ድርጊትን የፈፀመን ወይም ሊፈፅም የተዘጋጀን ሰው ለመያዝ ወይም ለመክሰስ ወይም ለማስቀጣት የሚያስችል መረጃ ወይም ማስረጃ እያለው ያለበቂ ምክንያት መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለፖሊስ ወዲያውኑ ያልገለፀ ወይም ሀሰተኛ መረጃ የሰጠ እንደሆነ ከ፫ እስከ ፲ ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል።

….....

፲፬. መረጃ ስለማሰባሰብ

፩. የሽብርተኝነት ድርጊትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ከፍርት ቤት ፈቃድ በመውሰድ፡-

ሀ. በሽብርተኝነት ወንጀል የተጠረጠረን ሰው የስልክ፣ የፋክስ፣ የሬድዮ፣ የኢንተርነቴት፣ የኤሌክትሮኒክስ፣ የፖስታና የመሳሰሉ ግንኙነቶችን ለመጥለፍ ወይም ለመከታተል፤

ለ. ጠለፋውን ለማስፈፀም ወደ ማናቸውም ቤት ውስጥ በሚስጥር ለመግባት፤ ወይም

ሐ. ይህንኑ ለመፈፀም የሚያስችሉ መሳሪያዎችን ለማስቀመጥ ወይም ለማንሳት፤ ይችላል።

፪/ በጠለፋ የሚገኝ መረጃ በምስጢር መጠበቅ አለበት።

፫/ ማናቸውም የመገናኛ አገልግሎት አቅራቢ በብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ጠለፋውን ለማካሄድ ሲጠየቅ አስፈላጊውን ትብብር ማድረግ አለበት።

፬/ የሽብርተኝነት ድርጊትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ወይም ፖሊስ ክትትል በማድረግ መረጃዎችን ሊያሰባስብ ይችላል።

 

፲፭. ተከራይን ስለሚለከቱ መረጃዎች

፩/ ማንኛውም ቤት፣ ቦታ፣ ክፍል ወይም ተሽከርካሪ ወይም ተመሳሳይ መገልገያ አከራይ የሆነ ሰው የተከራዩን ማንነት በዝርዝርና በፅሁፍ የመያዝ እና በአቅራቢያው ላለ ፖሊስ ጣቢያ በሃያ አራት ሰዓት ውስጥ የማሳወቅ ግዴታ አለበት።

፪/ ማንኛውም ሰው በቤቱ ውስጥ የውጭ ሀገር ዜጋን ሲያኖር በአቀራቢያው ላለ ፖሊስ ጣቢያ ስለሚያኖረው ሰው ማንነት ዝርዝር መግለፅና የፖስፖርቱን ኮፒ የማቅረብ ግዴታ አለበት።

 

፲፮. ድንገተኛ ፍተሻ

ፖሊስ የሽብርተኝነት ድርጊት ሊፈፀም እንደሚችል በቂ ጥርጣሬ ሲኖረውና ድርጊቱን ለመከላከል ድንገተኛ ፍተሻ ማድረግ አስፈላጊ ነው ብሎ ሲያምን በፌዴራል ፖሊስ ዋና ዳይሬክተር ወይም እርሱ በሚወክለው ኃላፊ ፈቃድ በአካባቢው ያለን ተሽከርካሪ እና እግረኞችን በማስቆም በማንኛውም ጊዜ በድንገት ለመፈተሽና አስፈላጊ የሆኑ መረጃዎችን ለመያዝ ይችላል።

 

፲፯. በድብቅ የሚደረግ ብርበራ

ፖሊስ፤

፩. የሽብር ድርጊት የተፈፀመ እንደሆነ ወይም ሊፈጸም እንደሚችል ፣ ወይም

፪. በሚበረብረው ቤት ውስጥ ነዋሪ ወይም ባለይዞታ የሆነው ሰው የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀም ዝግጅት ስለማድረጉ ወይም ዕቅድ ስለመንደፉ፣ እና

፫. የሚደረገው ብርበራ የሽብርተኝነት ድርጊት ወይም በሽብርተኝነት ድርጊት የሚጠረጠር እንቅስቃሴን አስቀድሞ ለመከላከል ወይም እርምጃ ለመውሰድ ከፍተኛ አስተዋፅኦ እንደሚኖረው፣

በበቂ ምክንያት ያመነ ከሆነ በድብቅ የሚደረግ የብርበራ ማዘዣ ከፍርድ ቤት እንዲሰጠው በፅኁፍ ወይም አስቸኳይ ሁኔታ ሲኖር በስልክ ፈቃድ ሊጠይቅ ይችላል።

 

፲፷. በድብቅ የሚደረግ ብርበራ ለማካሄድ ስለሚሰጥ ትዕዛዝ

፩. ፍርድ ቤቱ በአመልካች በሚቀርብለት መረጃ መሰረት፣

ሀ. የተፈፀመውን ወይም የተተረጠውን የሽብር ድርጊት ባህሪ ወይም አደገኛነት፣ እና

ለ. በማዘዣው መሰረት የሚወሰደው እርምጃ የሽብር ድርጊቱን ለመከላከል ወይም ተጠርጣሪውን በቁጥጥር ስር ለማዋል የሚኖረውን አስተዋፅኦ፤

ከግምት ውስጥ በማስገባት በድብቅ የሚደረግ ብርበራ ማዘዣ ይሰጣል።

፪. በዚህ አንቀጽ መሰረት የሚሰጥ ማዘዣ፡-

ሀ. ማዘዣው የሚመለከተውን ቤት አድራሻና የሚታወቅ ከሆነ የቤቱን ነዋሪዎች ስም፣

ለ. ከፍተኛው ሠላሳ ቀናትመሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ማዘዣው ተፈፃሚ የሚሆንበትን ጊዜና ማዘዣው የተሰጠበትን ቀን፣ እና

ሐ. እንደ አስፈላጊነቱ የሚበረበሩትንና የሚያዙትን ማስረጃዎች አይነት ወይም ዝርዝር፣

መያዝ አለበት።

 

፲፱. የመያዝ ሥልጣን

፩. በዚህ አዋጅ የተመለከተ የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀሙ ወይም እየፈፀመ ያለ ስለመሆኑ በሚገባ የሚጠረጥረውን ማንኛውንም ሰው ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ፖሊስ ለመያዝ ይችላል።

፪. የተያዘው ሰው በ፵፷ ሰዓታት ውስጥ ፍርድ ቤት የመቅረብ መብት አለው። ይህም ጊዜ ከተያዘበት ቦታ ወደ ፍርድ ቤት ለመድረስ አግባብ ባለው ግምት የሚጠይቀውን ጊዜ አይጨምርም።

 

፳. በእስር የማቆያ ትዕዛዝ

፩. በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ በተመለከተው መሠረት የተያዘ ሰው የቀረበለት ፍርድ ቤት ለምርመራ ወይም ክሱን በፍርድ ቤት ለማሰማት የተያዘው ሰው በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ሊወሰን ይችላል።

፪. ምርመራው ያልተጠናቀቀ እንደሆነ መርማሪው ፖሊስ ምርመራውን የሚፈፅምበት በቂ ጊዜ እንዲሰጠው ፍርድ ቤቱን መጠየቅ ይችላል።

፫. በማረፊያ ቤት ለምርመራ ለማቆየት የሚሰጠው እያንዳንዱ ጊዜ ቢያንስ ለ፳፷ ቀናት ይሆናል፤ ሆኖም በአጠቃላይ የሚሰጠው ጊዜ ከአራት ወራት መብለጥ አይኖርበትም።

፬. በዋስትና ጉዳዮች ላይ ዐቃቤ ሕግ ይግባኝ ለማቅረብ ይችላል።

፭. በዚህ አዋጅ መሰረት በሽብርተኝነት ወንጀል ክስ የቀረበ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ ክሱን ሰምቶ ውሳኔ እስከሚሰጥ ድረስ ተከሳሹ በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ያዛል።

 

፳፩. ናሙናዎችን የመስጠት ግዴታ

ፖሊስ በሽብርተኝነት ወንጀል ጉዳይ የተጠረጠረ ሰው የእጅ ጽሁፉን፣ የጣት አሻራውን፣ ፎቶግራፉን፣ የፀጉሩን፣ የድምፁን፣ የደሙን፣ የምራቁንና ሌሎች በሰውነቱ የሚገኙ ፈሳሽ ነገሮችን ናሙናዎች ለምርመራ እንዲሰጥ ሊያዝ ይችላል። በተጨማሪም የህክምና ምርመራ እንዲያደርግ ሊያዝ ይችላል። ተጠርጣሪው ለምርመራው ፈቃደኛ ካልሆነ ፖሊስ አስፈላጊ የሆነ ተመጣጣኝ ሀይል ተጠቅሞ ከተጠርጣሪው ናሙና ሊወስድ ይችላል።

 

፳፪. መረጃ የመስጠት ግዴታ

የሽብርተኝነት ወንጀል ለመከላከል ወይም ምርመራ ለማከናወን ፖሊስ ለምርመራው የሚረዳው መሆኑን በሚገባ የሚያምንበትን መረጃ ወይም ማስረጃ ከማናቸውም የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ ባለሥልጣን፣ ባክ፣ የግል ድርጅት ወይም ግለሰብ እንዲሰጠው ሊጠይቅ ይችላል። መረጃ ወይም ማስረጃ የተጠየቀው ወገን መረጃውን ወይም ማስረጃውን የመስጠት ግዴታ አለበት።

 

ናሽናል ኦይል ኢትዮጵያ (ኖክ) እ.ኤ.አ 2004 ዓ.ም ከተመሰረተ ጀምሮ ከአውሮፕላን ነዳጅ ጋር በተያያዘ በአጠቃላይ የ250 ሚሊየን ብር ኢንቨስትመንት በማድረግ የኢትጵያ አየር መንገድን የነዳጅ ፍጆታ 50 በመቶ ድርሻ ለመውሰድ መብቃቱን ገለፀ።

 

ይህ የተገለፀው የኩባንያው የአቪዬሽን ዴፖ ማስፋፊ ያግንባታን እና ዘመናዊ የወቅቱን ከፍተኛ ቴክኖሎጂ በመጠቀም የተፈበረኩትን የአይሮፕላን ነዳጅ መሙያ ሪፊዩለሮች አቀባበል አስመልክቶ ባለፈው ሳምንት በቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ጣቢያ በተዘጋጀ ሥነ-ሥርዓት ላይ ነው።


የአየር መንገዱን ዕድገት አስከትሎ የኩባንያውን የቦሌ ዲፖ መሰረተ ልማት ማሳደጉ ግድ ሆኖ መገኘቱ ስለታመነበት ለአይሮፕላን ነዳጅ መሙያ ሪፊዩለሮች ግዢ እና የዴፖውን ነዳጅ ማከማቻ የማራገፊያና የመጫኛ መሰረተ ልማት ማስፋፋት ስራ እንዲከናወን የኩባንያው የቦርድ ሊቀመንበር የክብር ዶ/ር ሼክ መሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ በድምሩ ብር 119 ሚለዮን በጀት ፈቅደዋል።


የማዕድን፣ ነዳጅና ተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስትር ዴኤታ ዶ/ር ኳንግቱትላም፣ በወቅቱ እንደተናገሩት የሀገሪቱ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ከአገሪቱ አጠቃላይ እድገት ጋር ተያይዞ እያደገ ነው። ከዚህ አንፃር ኖክ በነዳጅ አቅርቦትና በአጠቃላይ ለዘርፉ እድገት እያደረገ ያለው አስተዋፅኦ የሚበረታታ ነው ብለዋል።


የኖክ ዋና ሥራ አስፈፃሚ አቶ ታደሰ ጥላሁን እንደገለፁት ኩባንያው ነዳጅና የነዳጅ ውጤቶች ሥርጭት ሥራ ከጀመረ አስራ ሶስት ዓመትን አስቆጥሯል። በአሁኑ ሰዓትም በ180 ማደያዎች የነዳጅ ሥርጭት ሥራው በመላው ኢትዮጵያ በተቀላጠፈ ሁኔታ ተደራሽነቱ እንዲጨምር በማድረግ የገበያ መሪነቱን ተጎናጽፏል።


በቀጥታ ደንበኞችም በአገሪቱ እየተካሄድ ባሉ ትላልቅ ፕሮጀክቶች የህዳሴ ግድብን ጨምሮ ዋነኛ የነዳጅ አቅራቢ በመሆን ለዕድገትና ትራንስፎሜሽን እቅዱ መሳካት በኩሉን ድርሻ እየተወጣ ይገኛል።


የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው በዓለም አቀፍ ደረጃ በተለይም በታዳጊ አገሮች ከፍተኛ እድገት እያስመዘገበ ይገኛል። የዓለም አቀፍ ሲቪልአቪዬሽንስ ድርጅት መረጃዎች እንደሚጠቁሙት እ.ኤ.አ በ2016 ወደ 3 ነጥብ 7 ቢሊየን መንገደኞች የተስተናገዱ ሲሆን ይህ አኃዝ ከ15 ዓመት በኋላ ከእጥፍ በላይ እንደሚያድግ ይጠበቃል።


በዓለም ከፍተኛውን የመንገደኞች ትራፊክ በማስተናገድ አትላንታ.፣ ቤጅንግና ለንደን 95 ሚሊየን፣ 82 ሚሊየን እና 70 ሚሊየን መንገደኞችን በማስተናገድ በቅደም ተከተል ይጠቀሳሉ።


በአፍሪካ ደረጃ ሲታይ ደግሞ ጆሀንስበርግ (O. R. Tambo International) ካይሮ (Cairo) እና ኬፖታውን (Cape Town) 20 ነጥብ 7 ሚሊዮን፣ 16 ነጥብ 5 ሚሊየን እና 10 ሚሊየን መንገደኞችን በማስተናገድ ከ1ኛ እስከ 3ኛ በደረጃ ይከታተላሉ። የአዲስ አበባ ቦሌ ኤርፖርትም 8 ነጥብ 7 ሚሊዮን መንገደኞች በማጓጓዝ በ4ኛ ደረጃ ይገኛል። ወደፊትም በአጭር ጊዜ ከላይ የተጠቀሱት የአፍሪካ ኤርፖርቶች ደረጃ ይደርሳል ወይንም ይበልጣል ተብሎ እንደሚጠበቅ አቶ ታደሰ ጠቁመዋል።


በዓለማች በአሁኑ ጊዜ የቀኑ የሁሉም የነዳጅ ፍጆታ 14 ሚሊየን MC እንደሆነ ይገመታል። ከዚህም ለትራንስፖርት 8 ሚሊየን MC በቀን ሲገመት ለአቪየሽን ትራንስፖርት ደግሞ የሚውለው 1 ሚሊየን MC ነው። የአፍሪካ አቪዬሽን ነዳጅ በቀን 31 ሺህ 800 MC ሲገመት ከዚህ ውስጥ የኢትዮጵያ ድርሻ በቀን 2 ሺህ 200 MC ይሆናል።


ባለፉት አስርት አመታት የአቪዬሽን ነዳጅ ፍጆታ በአለም አቀፍ ደረጃ በአማካይ በዓመት 1 በመቶ ሲያድግ በታዳጊ አገሮች ግን በአማካይ በ5 በመቶ አድጓል። ከፍተኛ እድገት ካሳዩት ውስጥ ቻይናና ሕንድ የሚጠቀሱ ናቸው።


የኢትዮጵያ የጄት ፊዩል ፍጆታ ከነበረበት በጣም አነስተኛ ደረጃ ባለፉት አስር ዓመታት ውስጥ ከሶስት እጥፍ አካባቢ አድጓል። እ.ኤ.አ በ2004 የነበረው ፍጆታ 128,000 MC በአመት ሲሆን፣ በ2016 (እ.ኤ.አ.) 687,000 MC ደርሷል። በሚቀጥሉት አስር አመታትም ይህ አሃዝ እንደዚሁ በሶስት እጥፍ በላይ እንደሚያድግ ይገመታል።


ኖክ አቪዬሽንም ይህን ፈጣን እድገት በመገንዘብ በሰባት ዓመት ጊዜ ውስጥ በተከታታይ እድገት በማሳየት ከ15 በመቶ፣ 21 በመቶ፣ 29 በመቶ፣ 31 በመቶ እና 38 በመቶ የገበያውን ድርሻ በመውሰድ በእ.ኤ.አ 2017 ብቻ 254 ሚሊየን ሊትር ለአውሮ ፕላኖች ነዳጅ አቅርቧል።


የአዲስ አበባ ኤርፖርትን የምስራቅ አፍሪካ ሀብ ለማድረግ በሚደረገው ጥረት ናሽናል ኦይል ኢትዮጵያ በተከታታይ ኢንቨስት በማድረግ የሚጠበቅበትን አገልግሎት የአለም አቀፍ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ለሟሟላት ከመቼውም በላይ በትጋት እየሰራ ይገኛል።


የነዳጁን ጥራት ለማስጠበቅ ኩባንያው በዓይነቱ ልዩ የሆነ ዘመናዊ የኤሌክትሮኒክ መሣሪያና የመቆጣጠሪያ ሲስተም በቅድሚያ የአይሮፕላን ነዳጅ በተወሰኑ አመላላሽ ቦቴዎች ላይ በሥራ ላይ አውሏል። ይህ ዘመናዊ የኤሌክትሮኒክ መሣሪያና የመቆጣጠሪያ ሲስተም ነዳጅ አመላላሽ ቦቴዎች ላይ ማናቸውንም ህገወጥ የነዳጅ ማቀናነስም ሆነ የመቀየጥ ተግባር በሚፈፀምበት ወቅት ወዲያወኑ ወደ ተመረጡ የመከታተያና የመቆጣጠሪያ ጣቢያዎች በአንድ ጊዜ ሪፖርት በማሰራጨት አስፈላጊና ህጋዊ እርምጃዎች በአጥፊዎች ላይ እንዲወሰድ የሚያስችል መሳሪያ ነው።


ይህን ሲስተም በመጀመሪያ ደረጃ በአይሮፕላን ነዳጅ አመላላሽ ተሸከርካሪዎች ላይ እንዲጀመር ያስፈለገበት ዋና ምክንያት የአየር ትርንስፖርት ዘርፍ በአንፃራዊነት ከሌሎቹ በተለየ ሁኔታ ዓለም አቀፍ የደህንነት ህግጋትንና የአሰራርን ደረጃን የሚጠይቅ በመሆኑ ይህንኑ ለማስፈፀም በእጅጉ እንደሚረዳ በመታመኑ ነው። አስካሁን ባለው አፈፃፃም ውጤቱም እጅግ አመርቂ ሆኖ ተገኝቷል።


አዲስ የተገዙት ሪፊዩለሮች እያንዳንዳቸው 44 ሺህ ሊትር የመያዝ አቅም ያላቸውና እንዲሁም በደቂቃ እስከ 2 ሺህ 200 ሊትር ድረስ የመሙላት አቅም ያላቸው ሲሆኑ፣ የነዳጁን ጥራት በከፍተኛ ደረጃ ለመጠበቅ የሚያስችል ማጣሪያ (Filtration System) እና የናሙና መፈተሻ ተገጥሞላቸዋል። አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የዲፊውሊንግ (Defueling) ሥራም እንዲያከናውኑ ተገቢው መሣሪያ የተገጠመላቸው ናቸው።


እንደ አቶ ጥላሁን ገለፃ ከሆነ እያንዳንዱ ሪፊዩለር የአይሮፕላን ነዳጅ መሙያ የየራሳቸው ሊፍት (Elevating Plat form) ያላቸው ሲሆን አየር መንገዱ የሚያስመጣቸውን እጅግ ዘመናዊ አይሮፕላኖች ጭምር ለመሙላት እንዲችሉ የዘመኑን ቴክኖሎጂ በመጠቀም የተፈበረኩ ናቸው። በዚህም ሂደት 44ሺ ሊትር ለመውሰድ የሚለውን የአይሮፕላን በ20 ደቂቃ ማስተናገድ እንችላለን።


የነዚህ ዘመናዊ መሳሪያዎች ወደ ኖክ አቪዬሽን ዴፖ መካተት የኖክን የአይሮፕላን ነዳጅ የመሙላት አቅም በከፍተኛ ደረጃ በማሳደግ የአየር መንገዱን ፍጆታ 50 በመቶ ድረስ ለመሙላት በሚያስችለቸው ሁኔታ ላይ ያደርሱታል።
እያንዳንዱ ሪፊዩለር የ20 ሚሊዮን ብር ዋጋ ሲኖረው ሁለቱ ሪፊዩለሮች በአጠቃላይ 40 ሚሊዮን ብር ወጪ ተደርጎባቸዋል። ይህም እስከ አሁን ድረስ በአቪዬሽን ሥራ ላይ የተደረገውን የኢንቨስትመንት መጠን ወደ 250 ሚሊየን ብር ያደርሰዋል።


በአጠቃላይ የኖክ ኢንቨስትመንት በኢንዱስትሪው ውስጥ የአንበሳውን ድርሻ በመውሰድ 2 ቢሊየን ብር ሲሆን የድርጅቱ ጠቅላላ ንብረት 5 ነጥብ 5 ቢሊየን ደርሷል። 

ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ከረዥም ጊዜ ዝምታ በኋላ ባሳለፍነው ሐሙስ ዕለት በጽ/ቤታቸው በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ለሀገር ውስጥ ጋዜጠኞች መግለጫ ሰጥተዋል፡፡ ጠ/ሚኒስትሩ በዚሁ መግለጫቸው በመንግሥት በኩል በየወቅቱ መግለጫ አለመሰጠቱን እንደአንድ ድክመት ተቀብለዋል፡፡ አቶ ኃይለማርያም በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በማህበራዊ ዘርፎች ያተኮሩ ጥያቄዎች በጋዜጠኞች ቀርቦላቸው ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ በዚህ ዕትም ከሀገሪቱ ሠላምና ጸጥታ ጋር በተገናኘ የሰጡትን ምላሽ አስተናግደናል፡፡ መልካም ንባብ፡፡

 

ለኦሮሚያ እና ለሶማሌ ግጭት የኮንትሮባንድ እና የጫት ንግድ መነሻ እንደምክንያት፣


በኦሮሚያና በሶማሌ ክልሎች አጎራባች ዞኖች አካባቢ በተከሰተው ግጭት በርካታ የሰው ሕይወት ጠፍቷል። ከፍተኛ ንብረት ወድሟል። ሕዝቡም በተረጋጋ ሁኔታ ሥራውን እንዳይቀጥል የሚያደርግ ሁኔታ ተፈጥሮ እንደነበር ይታወቃል። ይሄን ተከትሎ በመላው ኦሮሚያ የተለያዩ ቦታዎች ላይ አለመረጋጋቶች እንደነበሩ የሚታወቅ ነው። ይህንን ችግር ለመቅረፍ ዋናው ምክንያቱንና መነሻውን ማወቅና መረዳት የሚጠቅም ይሆናል።


ከዚህ በፊት በክልሎቹ ወሰን አካባቢ የነበሩ አለመግባባቶችን ለማስቆምና ወሰን ለማካለል መንግሥት የዛሬ 13 ዓመት አካባቢ ሕዝበ ውሳኔ ማካሄዱ ይታወቃል። በዚህ ሕዝበ ውሳኔ መሠረት ወሰኑን ማካለል ይገባ ነበር። ነገር ግን ይሄ ጉዳይ ለብዙ ዓመታት የዘገየ በመሆኑ በመጨረሻ መንግሥት በጥልቅ የተሃድሶ እንቅስቃሴ ወቅት እንደዚህ ዓይነት የተጓተቱ የሕዝብ ችግሮችን መፍታት እንደሚገባ ተገንዝቦ፤ የሁለቱን ክልሎች አመራሮች ከፌዴራል መንግሥት የሚመለከታቸው አካላት ጋር በከፍተኛ ሁኔታ ተንቀሳቅሰን የወሰኑን ችግር ሊፈቱ የሚችሉ በርካታ የመፍትሄ አቅጣጫዎች ተቀምጠው ሕዝቡን በማወያየት ወሰኑ ሊፈታ እንደሚችል፤ ችግሩንም በተወሰነው የሕዝበ ውሳኔው መሰረት ማስተካከል እንደሚቻል ግንዛቤ ተወስዶ ተሠርቷል።


ሕዝቡ ተወያይቶበት የወሰንን ጉዳይ ወደ ማጠቃለሉ ቀርቦ ነበር። ከዚህ በፊት የነበሩ ችግሮች ቢኖሩም በዋናነት የችግሩ መንስኤ የሆነው ግን አካባቢው የተለያዩ የኮንትሮባንድ እንቅስቃሴዎችና ከፍተኛ የጫት ንግድ የሚካሄድበት ነው። ከእነዚህ ንግዶች ሕገወጥነት ጋር ተያይዞ ያልፈታናቸው ችግሮች ነበሩ።


እነዚህ ችግሮች አመርቅዘው፤ የሁለቱን ብሔረሰቦች አጋጭተው አለአግባብ የሚጠቀሙ ኃይሎች የተጠቀሙበት እንደሆነ አይተናል። ስለዚህ ይህንን መሠረታዊ ችግር መፍታት ተገቢ ይሆናል በሚል እምነት እየሠራን እንገኛለን።
በዚህ ሂደት በጣም አሰቃቂ በሆነ ሁኔታ ዜጎቻችን የሞቱበትና የተፈናቀሉበት ሁኔታ አለ። ይህን ችግር በወሳኝ መልኩ ለመፍታት መንግሥት የጀመራቸው ሥራዎች አሉ። የመጀመሪያው ጉዳይ ሠላሙንና ጸጥታውን ማረጋጋት ነው። አሁን አካባቢው በአብዛኛው የመረጋጋት፣ ሠላምና ጸጥታውን የመቆጣጠር ሁኔታ ተፈጽሟል። በዚህና በሌሎች በአገራችን ባሉ አጠቃላይ አካባቢዎች አሁን በደረስንበት ደረጃ አብዛኛው የተረጋጋና ሠላሙ የተረጋገጠበት ሁኔታ ላይ ደርሰናል።


ይህም ሆኖ ችግሩን በዘላቂነት መፍታት አስፈላጊ ነው። በመሆኑም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት በቅርቡ ባደረገው ስብሰባ ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት የሚያስችል እቅድ አውጥቷል። በእቅዱ መሰረት ዋነኛ ተዋናይ የሆነውን ሕዝባችንን በሙሉ አቅም እንዲሳተፍ ማድረግ ነው። እስከአሁንም ድረስ ችግሩን ለመፍታት ዋነኛውን ሚና የተጫወተው ሠላም ወዳዱ ህዝባችን ነው። ስለዚህ ሠላም ወዳዱ ህዝባችን እንደተለመደው ችግሩን ለመፍታት የሚያስችል ተጨማሪ ትጋትና እንቅስቃሴ ማድረግ እንዳለበት አምነናል። በተከታታይ በተለያዩ አካባቢዎች በምናደርጋቸው የሕዝብ ውይይቶችና ኮንፈረንሶች ህዝቡ በንቃት እንዲሳተፍ ማድረግ የሚገባን ይሆናል።


ሁለተኛው የፖለቲካ አመራሩ ከላይ እስከታች በግጭቱ ውስጥ የተሳተፉ አካላትን ለመቆጣጠር በሚያስችል ደረጃ ፖለቲካዊ መፍትሄዎችን የመስጠት ሥራ መሥራት ይገባዋል። በዚህም መሠረት በመላው አገራችን በሁሉም አካባቢዎች በተለይም ግጭቱ የተከሰተባቸውን አካባቢዎች ጨምሮ የተለያዩ የአመራር ኮንፈረንሶች እየተካሄዱ ያሉበት ሁኔታ አለ። ይህም ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታተ የራሱን አስተዋጽኦ ያበረክታል።


ከዚያ ባሻገር ግን በሕዝቡና በፖለቲካ አመራሩ ሥራ ላይ የፌዴራልና የክልል ጸጥታ አካላት በተቀናጀ ሁኔታ በተለይም ደግሞ ያለአግባብ ለመጠቀም የሚሞክሩ ኃይሎች፥ ከፀረ ሰላምና ከአሸባሪ ኃይሎች ጋር በመቀናጀት አለመረጋጋቱ እንዲቀጥል ለማድረግ የማይፈነቅሉት ድንጋይ እንደሌለ መንግሥት ስለሚገነዘብ ይህንን ጉዳይ በዘላቂነት ለመቆጣጠር የሚያስችል የጸጥታና የሕግ ማስከበር ሥራ ማከናወን እንዳለበት ወስነን እቅድም አውጥተን ከዚህ ሳምንት ጀምሮ እንቅስቃሴ ተጀምሯል።

አብዛኛዎቹ አጥፊዎች በሕግ ቁጥጥር ሥር ስለማዋላቸው፣


በሕገወጥ ተግባር ላይ የተሰማሩ አካላት በተለይም ቀጥተኛ ተሳትፎ ያደረጉ አብዛኛዎቹ በሕግ ቁጥጥር ሥር እንዲውሉ ተደርጓል። የቀሩትም በቀጣይ በምንሠራቸው ሥራዎች በቁጥጥር ስር የሚውሉ ይሆናሉ። ወደ ሕግም ቀርበው ተጠያቂ ይደረጋሉ። ከዚያም ባሻገር ጉዳዩ ዘላቂ መፍትሄ የሚጠይቅ በመሆኑ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን የችግሩን ሥረ ነገር በማጥናት በሰብአዊ መብትም ሆነ በተለያዩ ጥሰቶች የተሳተፉ አካላትን እስከ አመራር አካላትም ጭምር ቢሆን አጣርተው እንዲያቀርቡ ኃላፊነት ተሰጥቷቸው ሥራ ጀምረዋል። በዚህ የማጣራት ሂደት በሚገኘው ውጤት ላይ ተመስርተን ቀጣይ እርምጃ የምንወስድ ይሆናል። የተጠያቂነቱ ጉዳይ በእነዚህና ሌሎች በምርመራ የሚሳተፉ የፌዴራል አካላት በሚያመጡት መረጃ ላይ ተመስርቶ በቀጣይነትም እርምጃው የሚቀጥል ይሆናል። የህግ ተጠያቂነቱ ጉዳይ በዚህ መሰረት የሚቀጥል ይሆናል።

 

በግጭቶቹ ስለተፈናቀሉ ዜጎች፣


በግጭቱ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎቻችን ተፈናቅለዋል። አንዳንዶቹ በጊዜያዊ ጣቢያ ሆነው መንግሥት በሚሰጣቸው ድጋፍ እየታገዙ ነው። ነገር ግን በዘላቂነት ማቋቋም አስፈላጊ ነው። የህዝብ ውይይትና ኮንፈረንሶች በሚቀጥለው ሳምንት ውስጥ እንደጨረስን ዜጎቻችንን በቋሚነት እንዲቋቋሙ ለማድረግ መንግሥት በፌዴራል ደረጃ ግብረ ኃይል አቋቁሞ ከክልል መንግሥታት ጋር በቅንጅት እየሠራበት ያለበት ሁኔታ አለ። አቅም በፈቀደ መጠን ወደነበሩበት ሁኔታ ለመመለስ መንግሥት የተቻለውን ሁሉ የሚያደርግ መሆኑን በዚህ አጋጣሚ ለማረጋገጥ እፈልጋለሁ። ዜጎቻችን በዚህ ደረጃ ሲቋቋሙ ባጠረ ጊዜ ውስጥ ህይወታቸው ወደነበረበት ሁኔታ እንዲመለስ ቅርብ ክትትል እያደረግን የምንሠራ ይሆናል። የዜጎች መፈናቀል ጉዳይ ወደፊትም እንዳይከሰት ማድረግ ይጠይቀናል። ስለዚህ ዘላቂ ሥራው በፖለቲካው መስክ የምናመጣው ለውጥ፥ በተለይም ደግሞ አለአግባብ የመጠቀም፣ የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከትና ተግባር የሚወገድበትን ሁኔታ በጥናት መሥራት የሚጠበቅብን ይሆናል።


አገራችን ላለፉት ሁለት አስርት ዓመታት በአስቸጋሪው የአፍሪካ ቀንድ ውስጥ ሠላሟ ተረጋግጦ የራሷ ብቻ ሳይሆን የሌሎችን ሰላም በማስከበር ትልቅ አስተዋጽኦ ያደረገች አገር ናት። የዚህ ዋነኛው ምክንያት ህዝባችን ሰላም ወዳድ በመሆኑ በፀረ ድህነት ትግሉ በሙሉ አቅሙ ለመረባረብ የሚጓጓና የሚፈልግ ነው። ይህ ህዝብ እስካለ ድረስ መቼም ቢሆን የፌዴራል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓታችን ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ባጋጠሙን ተግዳሮቶች ሁሉ አይተናል። ዛሬም ቢሆን እንደዚህ ዓይነት ግጭቶች፣ አለመረጋጋቶች በሚኖሩበት ጊዜ የህዝባችን መሰረት ጽኑ በመሆኑ የፌዴራል ሥርዓታችንም በማይነቃነቅ መሰረት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ግጭቶችና አለመረጋጋቶች ቢፈጠሩም አገራችንን ግን ወደከፋ ነገር ሊወስዷት እንደማይችሉ ህዝባችን በሚገባ ተገን ሆኖ የቆመ መሆኑን አረጋግጠናል። ወደፊትም የህዝቡ ተሳትፎ ተጠናክሮ እንዲቀጥል መንግሥት፣ የፖለቲካ አመራሮች እንደዚሁም ከህዝቡ ጋር በጋራ የሚሠሩ የጸጥታ እና የደኅንነት ተቋማት፣ በጋራ በጽናት የምንሠራበት ይሆናል። ይሄ የተፈጠረው መረጋጋት የበለጠ እንዲጠናከርና ህዝቡም ወደ-ፀረ ድህነት ትግሉ እንዲመለስ እና መልካም አስተዳደርን ለማስፈን የጀመርናቸውን ሥራዎች ከመንግሥት ጎን ሆኖ ትልቅ አስተዋጽኦ እንዲያደርግ ማድረግ የሚገባን ይሆናል። ህዝብ ተረጋግቶ ወደቀጣይ ሥራ እንዲገባ ጥሪዬን ለማስተላለፍ እፈልጋለሁ።

 

በኦህዴድና በሶህዴፓ እንዲሁም በኦህዴድ እና በኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች መካከል አለመግባባቶች አሉ?


ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሰሞኑ አባል ድርጅቶቹ ያደረጉት ኮንፍረንስን በማሳያነት በማቅረብ “የተለያየ ፓርቲ እንዴት በተለያየ ኮንፍረንስ ላይ ተመሳሳይ ሀሳብ ያንፀባርቃል?” በሚለው ጥያቄያቸው መልስ ሰጥተዋል።


እየታየ ያለው ችግር በፓርቲዎች መካከል ሳይሆን አመራሩ ላይ ነው፡፡ የትኛውም አካባቢ ያለ ህዝብ የእኔ ህዝብ ነው ብሎ ያለማሰብ የአቋም ችግር አለ። ይህም ችግር የሁሉም የኢህአዴግ አባል እና አጋር ድርጅቶች ችግር ነው ብለዋል፡፡


በኢህአዴግ ውስጥ ይፋ ስለማይደረግ እንጂ ቀድሞም የሀሳብ ትግል መኖሩን በመናገር፥ ሁሌም ግን ያሸነፈው ሀሳብ ተግባራዊ እንደሚሆን ተናግረዋል። ሆኖም መረጃን ከመስጠት አንፃር በመንግስት በኩል ያለው ድክመት ሕዝቡን በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ለሚናፈስ አሉባልታና የሐሰት ፕሮፖጋንዳ እንዳጋለጠው አምነዋል። 

 

በሳዑዲ በንጉሳዊያን ቤተሰቦች የፖለቲካ ሥልጣን ሽኩቻ ጋር ተያይዞ ባሳለፍነው እሁድ ዕለት በሪያድ በሚገኘው ዕውቁ ሪትዝ ካርልተን (Ritz-carlton) ሆቴል በቁም እስር ካሉ ባለሃብቶች አንዱ የሚድሮክ ሊቀመንበር የክብር ዶ/ር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ መሆናቸውን የሳዑዲ እና ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን እየዘገቡ ይገኛሉ። ሆኖም በሀገር ውስጥ ይህ ዜና ሐተታ እስከተጠናቀረበት ትላንትና ዕለት ድረስ ስለጉዳዩ ይፋዊ መግለጫ የሰጠ አካል የለም።


ሼህ ሙሐመድ ባለፉት 20 ዓመታት በኢትዮጵያ ብቻ ከ70 በላይ በሆቴልና ቱሪዝም፣ በግብርና፣ በትምህርት፣ በማዕድን፣ በሪልስቴት፣ በማኒፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ፣ በፋይናንስ በመሳሰሉት የተሰማሩ ኩባንያዎችን በመመስረት ከ110 ሺ በላይ ወገኖች የሥራ ዕድል መፍጠር የቻሉ ባለሃብት ናቸው።


ፈጣሪ ከደጉ ሼህ ሙሐመድ ጎን እንዲሆን እንመኛለን። ለመሆኑ ሼህ ሙሐመድ ማን ናቸው የሚለውን በጥቂቱ ምላሽ ለመሥጠት የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ካሳተመው «የልማት አርበኛ» የተሰኘ ልዩ መጽሔት የሚከተለው ተጠናቅሯል።

 

*** *** ***

 

እንደ መነሻ


ነፍሱን ይማረውና የመድረኩ ንጉሥ ድምጻዊ የክብር ዶ/ር ጥላሁን ገሠሠ ስለሼህ ሙሐመድ ሲናገር ሳግ እየተናነቀው “ሙሐመድ ወንድሜ ነው” ይል ነበር:: ጥላሁን ስለሼህ ሙሐመድ አውርቶ የማይጠግበው ሕመም ላይ በነበረበት ወቅት የሕክምና ወጪውን በመሸፈናቸው ብቻም አይደለም:: ልክ ከአንድ አብራክ እንደተገኘ ወንድም ፍቅርና ደግነታቸውን ስለለገሱት እንጂ:: ይህንን የሼህ ሙሐመድን ርህራሄና ደግነት የሚገልጽበት ቃላት ቢያጣ “ወንድም አለኝ” ሲል በመረዋ ድምጹ አንጎራጎረ:: ለነገሩ ገጣሚውስ ቢሆን፡- “ሰው ማለት፣ ሰው የሚሆን ነው፣ ሰው የጠፋ ዕለት” አልነበር ያለው::


ይህ የሼህ ሙሐመድ ኢትዮጵያዊ ደግነት እትብታቸው ከተቀበረበት ደሴ የተቀዳ ነው:: የደሴ ሕዝብ “ደግና ሩህሩህ ነው” ሲባል ከኖረበት ከዚያው ከምንጩ! የዓለማችን ባለጸጎችን ሐብት ተከታትሎ በሚመዘግበውና ይፋ በሚያደርገው “ፎርብስ” መጽሔት መረጃ መሠረት የክቡር ዶ/ር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ ከየመናዊ አባታቸው እና ከኢትዮጵያዊ እናታቸው እ.ኤ.አ ጁላይ 21 ቀን 1946 ዓ.ም በደሴ ከተማ ተወለዱ፤ አብሮ አደጋቸውና በርካታ ኩባንያዎቻቸውን የሚያስተዳድሩት ጓደኛቸው ዶ/ር አረጋ ይርዳው ሼህ ሙሐመድ ለትንሽ ጊዜ በደሴ ወ/ሮ ስሂን ት/ ቤት መማራቸውን ይገልፃሉ::


ሼህ ሙሐመድ የትውልድ ቦታቸው “ደሴ ነው፤ አንዳንዴም ወልዲያ ነው” የሚል ጉንጭ አልፋ ክርክሮች በተለይም ከወሎ ሰዎች ተደጋግሞ ይሰማ ነበር:: እሳቸው ግን የትም ሆነ የትም ያው ወሎ ውስጥ መወለዳቸውን በመጥቀስ ነገሩን በቀልድ መልክ ሲያልፉት ኖረዋል:: በአንድ ወቅት ግን “ትውልዳቸው ደሴ፤ ያደጉት ደግሞ ወልዲያ” መሆኑን በአንደበታቸው በመናገራቸው ለክርክሩ የመጨረሻ እልባት ሰጥተውታል:: በዚህ ንግግራቸው የተማረኩ አንዳንድ መገናኛ ብዙሃን ሼህ ሙሐመድ “ደሴና ወልዲያን አስታረቁ” ሲሉ ክስተቱን ዘግበዋል::


የሼህ ሙሐመድ እናት የወ/ሮ ሩቅያ ሙሐመድ ወላጅ አባትና የደሴ ታላቁ መስጂድ ኢማም በነበሩት በሐጂ ሙሐመድ ያሲን ስም የሚጠራ ባለ ስምንት ፎቅ ታላቅ የንግድ ማዕከል ሕንጻ በደሴ መሀል ፒያሳ በአንድ ወቅት በተመረቀበት ሥነሥርዓት ላይ ሼህ ሙሐመድ የማይረሳ ንግግር አድርገዋል:: “የተወለድኩት ደሴ፤ ሸዋበር ነው:: በተወለድኩ በ48 ቀኔ ወደ ወልዲያ ተወሰድኩ:: የልጅነት ጊዜዬን በወልዲያ፤ የወጣትነት ጊዜዬን ደግሞ በደሴ አሳልፌያለሁ:: ደሴም ተወለድኩ ወልዲያ ያው ወሎ ነው” ብለው ተናግረዋል::


ሼህ ሙሐመድ በወጣትነታቸው ወደ ውጪ አገር ባመሩበት ወቅት እናታቸው ወ/ሮ ሩቅያ ሙሐመድ በድንገት ከባድ አደራ ጣሉባቸው:: አደራውም “ሙሐመድ አገርህን እንዳትረሳ!” የሚል ነበር:: ሼህ ሙሐመድ ይህ የእናታቸው ከቋጥኝ የከበደ አደራ በሕሊናቸው ሠሌዳ ላይ እንደታተመ ኖረ:: እናም የደርግ ሥርዓት ተወግዶ ኢህአዴግ አገሪቷን ከተቆጣጠረ በኋላ የእናታቸውን አደራ ለመፈጸም መንፈሳቸው ተነሳሳ:: ዘወትር በሕሊናቸው ውስጥ ጉልህ ሥፍራ ያላት አገራቸው ላይ መዋዕለ ንዋያቸውን ለማፍሰስ ተነሱ::


በእርግጥም ፍላጎታቸው የሚሳካበት አጋጣሚ ተፈጠረ:: እርሳቸው አጋጣሚውን እንደሚከተለው ይተርኩታል:: “የደርግ መንግሥት ከወደቀ በኋላ በሦስተኛው ወር አንድ አብሮ አደግ ጓደኛዬ ወደ ኢትዮጵያ እንድመጣ ጥሪ አቀረበልኝ:: ወደ አገሬ ከመጣሁ በኋላ የአገሪቱ የበላይ አመራሮች በልማት መስክ እንድሳተፍ ያቀረቡልኝን ጥሪ በመቀበል ዕቅድ አውጥቼ ወደ ሥራ ገባሁ” በማለት ወደ ልማት የገቡበትን አጋጣሚ ያስታውሳሉ::


“ፎርብስ” መጽሔት እ.ኤ.አ በመጋቢት 2014 ባወጣው መረጃ መሠረት የሼህ ሙሐመድ ጠቅላላ የሐብት መጠን 15 ነጥብ 3 ቢሊየን የአሜሪካን ዶላር መድረሱን፣ የነበራቸውም ደረጃ ከ65 ኛ ወደ 61 ኛ ከፍ ማለቱን አስታውቋል:: ይሁን እንጂ ሼህ ሙሐመድ ስለ ፎርብስ መረጃዎች በአንድ ወቅት ተጠይቀው “ከየት እያመጡ እንደሚጽፉት አላውቅም፤ እኔን አልጠየቁኝም” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል:: አያይዘውም “እነሱ ያሉትን ዝም ብሎ አሜን ብሎ መቀበል ነው:: እኔ ግን እንዲህ ነው ብዬ መናገር አልፈልግም እንጂ የሐብት መጠኔን አውቀዋለሁ” ሲሉ በተዘዋዋሪ የፎርብስን መረጃ ተአማኒነት ጥያቄ ውስጥ የሚጥል አስተያየት ሰጥተዋል::


ሼህ ሙሐመድ የሐብት ምንጭ በዋነኛነት የነዳጅ ዘይት ይሁን እንጂ በማዕድን፣ በግብርና፣ በሆቴል፣ በኮንስትራክሽን፣ በሪልስቴት፣ በሆስፒታል፣ በሥልጠናና ምርምር፣ በፋይናንስ፣ በኦፕሬሽን ሜንቴናንስ እና በመሳሰሉት ዘርፎች በተለይ በአሜሪካ፣ በአፍሪካ፣ በመካከለኛው ምሥራቅና በኢትዮጵያ መጠነ ሰፊ የኢንቨስትመንት ሥራዎች ላይ በመሰማራት ይታወቃሉ:: በአጠቃላይ በዓለማችን ላይ በኩባንያዎቻቸው ውስጥ ከ200 ሺ በላይ ለሆኑ ሠራተኞች ሥራ መፍጠር የቻሉ ሲሆን፤ በኢትዮጵያ የሚገኙ የኩባንያዎቻቸው ቁጥር ከ70 በላይ መድረሳቸውን፣ ኩባንያዎቹም ከ40ሺ በላይ ለሚሆኑ ኢትዮጵያዊያን የሥራ ዕድል ማስገኘታቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ::


የክብር ዶ/ር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ በአገራቸው ላይ እያፈሰሱ ያሉትን መዋዕለንዋይ ሦስት ቢሊየን ብር እንደሚደርስ በአንድ ወቅት ከአዲስ አድማስ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ይግለጹ እንጂ በተግባር የሚታየው ለኢንቨስትመንት የወጣው መዋዕለንዋይ እርሳቸው ከጠቀሱትም በብዙ እጥፍ የላቀ መሆኑን መገመት ይቻላል::


ሼህ ሙሐመድ ከሚያነቡዋቸው መጽሐፍት መካከል ቅዱስ ቁርአን ቀዳሚው ነው:: ከውጪ ቋንቋዎች ዓረብኛ፣ እንግሊዝኛና ጣሊያንኛ ይናገራሉ:: ከ40 አገራት በላይ ከሥራ ጋር በተያያዘ ቁርኝት ስላላቸውም ሌሎች ቋንቋዎችንም ይሞክራሉ:: ከአገር ውስጥ ደግሞ አማርኛ እና ትግርኛ ቋንቋን አቀላጥፈው ይናገራሉ::


ሼህ ሙሐመድ መኪና የመሰብሰብ ልማድ (Hobby) እንዳላቸው በአንድ ወቅት ተናግረዋል:: ይህንንም ሲያስረዱ “እኔ በመጀመሪያ በኢትዮጵያ፣ በሳዑዲና በዱባይ መኪና እነዳለሁ:: አሜሪካ ውስጥም አንድ ሰሞን መኪና መንዳት ጀምሬ ነበር:: በኋላ ግን ጓደኞቼ ‘አንተ አሜሪካን ውስጥ መንዳት ያዳግትሃል፤የመንገድ ሥነሥርዓት ሕጉ እንደሌሎች አገራት አይደለም’ ብለው ከለከሉኝ:: በሳዑዲና በኢትዮጵያ መኪና መንዳት ያስደስተኛል:: አሁን ለምሳሌ ሳዑዲ ውስጥ ‘ቡጋቲ’ የሚባል መኪና አለኝ:: አንዳንድ ጊዜ ነሸጥ ሲያደርገኝና ወጣትነት ሲሰማኝ እርሱን አሸከረክራለሁ:: አዲስ አበባ ስመጣ ‘ማይቫክ’ አለኝ፤ አንዳንድ ጊዜ ‘ማርቼዲሱንም፤ ላንድክሩዘርም’ እነዳለሁ፣ ‘ሌክሰስም፤ ፎርዊልድራይቭም’ አለኝ፤ እነርሱንም አሽከረክራለሁ:: የመኪና ሆቢዬ ሰፋ ያለ ነው” ሲሉ ተናግረው ነበር::


በአፍሪካ፣ በአሜሪካና በመካከለኛው ምሥራቅ የሚገኙ ዓለም አቀፍ የኢንቨስትመንት ተቋማትን ሳያካትት በኢትዮጵያ ብቻ ከሦስት ቢሊየን ብር በላይ ኢንቨስት የተደረገባቸው ከ70 በላይ ኩባንያዎች በተለያዩ ዘርፎች በመንቀሳቀስ ላይ ይገኛሉ:: በስዊድንና ሞሮኮ የነዳጅ ማጣሪያዎችን በመግዛትና ቅርንጫፎችን በመክፈት ሥራቸውን ከማስፋፋታቸው በፊት በኮንስትራክሽን (ሪልስቴት) ዘርፍ ተሰማርተው ነበር:: በአሁኑ ወቅት በስዊድን ስመጥር ከሆኑ የውጪ ኢንቬስተሮች ቀዳሚው ናቸው:: በስዊድን ካቋቋሟቸው ድርጅቶች ውስጥ “ፕሪም” የተሰኘው የነዳጅ ኮርፖሬሽን ይጠቀሳል::


“ዊኪፒዲያ” የተሰኘው የኢንተርኔት ኢንሳይክሎፒዲያ ባቀረበው መረጃ መሠረት ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲን በስዊዲሽ ነዳጅ ኮርፖሬሽን ከ530 በላይ ነዳጅ ማደያዎች ባለቤት ናቸው:: በኢትዮጵያ የሚገኙ ኩባንያዎቻቸው ለአገሪቱ ኢኮኖሚ የጀርባ አጥንት በመሆንም በማገልገል ላይ ይገኛሉ:: በሥራ ፈጠራ፣ በግብር እና በሮያሊቲ ላቅ ያለ ገንዘብ በየዓመቱ የመክፈል ግዴታቸውን በመወጣት ለአገሪቱ ልማትና ዕድገት አዎንታዊ ሚናቸውን እየተወጡ ይገኛሉ:: ከሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ በአገሪቱ ውስጥ ካሉ ኩባንያዎች መካከል ሚድሮክ ወርቅ ላቅ ያለ ግብርና ሮያሊቲ በመክፈል በአንደኝነት ተጠቃሽ ነው::


ኩባንያው በሦስት ዓመታት ማለትም እ.ኤ.አ በ2010፣ በ2011 እና በ2012 በቅደም ተከተል ብር 399 ሚሊየን 328ሺ 068፣ ብር 491 ሚሊየን 327ሺ 233፣ ብር 742 ሚሊየን 496ሺ 823 በድምሩ 1 ቢሊየን 633 ሚሊየን 152ሺ 125 ብር ግብር ከፍሏል:: በተጨማሪም ኩባንያው ለአገሪቱ ከፍተኛ የውጪ ምንዛሪ ማስገኘት በመቻሉ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ተሸላሚ ሆኗል:: ይህ ኩባንያዎቹ በአገሪቱ ኢኮኖሚ ዕድገት ውስጥ ያላቸውን የላቀ ድርሻ የቱን ያህል ግዙፍ እንደሆነ የሚጠቁም ነው:: ይህን ያህል ኢኮኖሚያዊ ጥቅም አስገኘ ሲባል ምን ማለት ነው? ኢንቨስትመንቱ በቀጥታ በሮያሊቲ፣ በትርፍ፣ ግብርና ቀረጥ ከሚያስገባው በተጨማሪ ይህን ግዴታውን በአግባቡ በመወጣቱ አገሪቱ ለመሠረተ ልማት ዝርጋታ የምታወጣውን ወጪ ያግዛል:: ከዚህ ግንባታ ጋር በተያያዘም የሚኖሩ አዳዲስ የሥራ ዕድሎች ዜጎችን በቀጥታ የሚጠቅሙ ይሆናሉ:: ግንባታዎቹ በመከናወናቸውም የሚመጣው ቀልጣፋ አሠራር በአገሪቱ ኢኮኖሚን በማፋጠን ድህነትን በአጭር ጊዜ ለመቅረፍ የሚደረገውን ጥረት ያግዛል::


የመንግሥት ልማት ድርጅቶችና የፕራይቬታይዜሸን ኤጀንሲ በመባል የሚታወቀው መ/ቤት ከ1987 እስከ 2005 ዓ.ም (በኢትዮጵያ አቆጣጠር) ድረስ ብቻ ጨረታ አውጥቶ በድምሩ 260 ድርጅቶችን ወደ ግሉ ዘርፍ ያዛወረ ሲሆን፤ ከነዚህ ድርጅቶች መካከል ሼህ ሙሐመድ 23 ያህል ድርጅቶችን ለመግዛት ችለዋል:: አንዳንድ አትርፈው የማያውቁና ሊዘጉ ጫፍ ላይ ደርሰው የነበሩ የልማት ድርጅቶች ላይ ተጨማሪ የኢንቨስትመንት ካፒታል በመመደብ ከውድቀት በመታደጋቸው የሠራተኛውን የሥራ ዋስትና ከማረጋገጥ አልፈው ለሀገር ኢኮኖሚ ግንባታ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ አስችለዋል። 

  • ከሲኖዶሳዊው የቤተ ክርስቲያን አሠራርና የውሳኔ አሰጣጥ አንጻር ፓትርያርኩ የቴሌቪዥን ፕሮግራማችንን ማገዳቸው ሕጋዊ ተቀባይነት የለውም፤

  • አባላቱና ደጋፊዎቹ፣ ዐሥራት ለቤተ ክርስቲያን እንዲከፍሉ ያስተምራል እንጅ ለራሱ አይሰበስብም፤ በአባልነት አስተዋፅኦ ነው አገልግሎቱን የሚያከናውነው፤

  • “በሕገ ወጥ መንገድ ያስቀመጠው 170 ሚሊየን ዶላር በፖሊስ ተያዘበት” የሚለው መሠረተ ቢስ ወሬ፣ ከጥቅማቸው አንጻር ማኅበሩን የሚወነጅሉ አካላት የስም ማጥፋት ዘመቻ ነው፤

  • ከቅዱስ ፓትርያርኩ መመሪያና ቡራኬ ለመቀበል በተደጋጋሚ ደጅ ብንጠናም የተለየ ዓላማ ባላቸው ሰዎች ምክንያት አልተሳካልንም፤ ክፍተቶቹ፣ በማንኛውም ጊዜ መነጋገር ስንጀምር በቀላሉ ሊፈቱ የሚችሉ ናቸው፤

 

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሰንበት ት/ቤቶች ማደራጃ መምሪያ ማኅበረ ቅዱሳን፣ በቅዱስ ሲኖዶስ ዕውቅና አግኝቶ ከተመሠረተ 25 ዓመት ሞላው። ማኅበሩ፥ በአዲስ አበባ ከሚገኘው ዋና ማዕከሉ በተጨማሪ፣ በየአህጉረ ስብከቱ 48 ያህል ማዕከላት፣ ከ500 በላይ የወረዳ ማዕከላት እንዲሁም ከ400 በላይ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የግቢ ጉባኤያት ያሉት ሲኾን፤ በሚሊየን የሚቆጠሩ አባላትና ደጋፊዎችን ማፍራት የቻለ የአገልግሎት ማኅበር ነው።


በማኅበሩ ወቅታዊ እንቅስቃሴና ማኅበሩን አስመልክቶ ስለሚነሡ ጉዳዮች፣ ከማኅበሩ ዋና ጸሐፊ አቶ ውብሸት ኦቶሮ ጋር ባልደረባችን ፍሬው አበበ ያደረገው የቃለ ምልልስ ቆይታ ከዚህ በታች ተስተናግዷል።

ሰንደቅ-የማኅበሩ የቴሌቪዥን ፕሮግራም በተደጋጋሚ በብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ እገዳ እየተጣለበት መኾኑ ይሰማል፣ ምክንያቱ ምንድንነው?

አቶ ውብሸት- እንደሚታወቀው በኢቤኤስ ቴሌቪዥን ጣቢያ በኩል 2005 እስከ 2008 .. ድረስ  የምናስተላልፈው መርሐ ግብር ነበረን። በርካታ ምእመናን የተማሩበት፣ ብዙዎች ለጥያቄዎቻቸው መልስ ያገኙበትና የተጠቀሙበት መርሐ ግብር ነበር። በወቅቱ ሌሎች መርሐ ግብሮችም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስም በጣቢያው ይተላለፉ ስለነበር፣አግባብነት የለውም፤በሚል በተለያዩ አካላት ለቅዱስ ሲኖዶስ የቀረበ ጥያቄ ነበር። ቤተ ክርስቲያኒቱ የማታውቃቸው፣ ሕገ ወጥ የኾኑ፣ ነገር ግን በቤተ ክርስቲያን ስም መርሐ ግብራቸውን የሚያስተላልፉ አካላት እንዲታገዱ ከማኅበረ ምእመናንና ከወጣቶች ጥያቄ ቀርቦ እንደነበርም የምናስታውሰው ነው።

ቅዱስ ሲኖዶስ በውሳኔው ያገደው የሕገወጥ አካላት ሕገወጥ ፕሮግራሞችን ነው፡፡ ማኅበራችን ግን በቤተ ክርስቲያኒቱ የሚታወቅና ሕጋዊ ኾኖ እያለ የቴሌቭዥን ፕሮግራሙ በቅዱስ ፓትርያርኩ ትዕዛዝ መታገድ አልነበረበትም።

ከውሳኔው በኋላ ጉዳዩ እንዲታይልንና እገዳው እንዲነሣልን ጥያቄ አቅርበን ነበር። ይኹንና ጥያቄያችን ምላሽ ባለማግኘቱና በወቅቱ ቅዱስ ሲኖዶስ፣ ቤተ ክርስቲያኒቱ የራስዋ 24 ሰዓት የቴሌቪዥን ሥርጭት እንድትጀምር ወስኖ ስለነበር አማራጩን ለመጠቀም ወሰንን። ይኸውም በቤተ ክርስቲያናችን በሚከፈተው የቴሌቪዥን ጣቢያ መጠቀም እንድንችል እንዲፈቀድልን መጠየቅ ነበር። በዚህም መሠረት ጥያቄያችንን አቀረብን። በቃል ካቀረብናቸው ጥያቄዎች በተጨማሪ ለሁለት ጊዜያት በደብዳቤም አመልክተናል።

የጥያቄያችን ጭብጥ ሁለት መልኮች ነበሩት። አንደኛው፥ አቅማችንን አስተባብረን ቤተ ክርስቲያን የከፈተችውን 24 ሰዓት የቴሌቪዥን ሥርጭት እናግዝ፣ የሚል ሲኾን፤ ኹለተኛው አማራጭ ደግሞ፣ ለማኅበሩ የተወሰነ የአየር ሰዓት ተሰጥቶት መርሐ ግብሩን እንዲያስተላልፍ ይፈቀድልን የሚል ነበር። ይህን ጥያቄያችንን ያቀረብነው 2008 . ነበር፤ ነገር ግን መልስ የሚሰጠን አካል አላገኘንም። 2009 . በድጋሚ ጥያቄያችንን አቀረብን፤ አሁንም መልስ አልተሰጠንም። በመጨረሻ 2009 .. ግንቦት፣ የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባዔ ላይ የቤተ ክርስቲያኒቱ የመገናኛ ብዙኃን አገልግሎት ድርጅት ሪፖርት በሚቀርብበት ወቅት የማኅበራችን ጥያቄም በብፁዓን አባቶች በኩል ቀርቦ ነበር።

ማኅበረ ቅዱሳን የአየር ሰዓት እንዲሰጠኝ ጥያቄ አቅርቤያለሁ እያለ ነው። ለምንድን ነው ያልተሰጠው? የሚል ጥያቄ በብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ቀረበ። በዚህ ጉዳይ ብዙ ውይይት ከተደረገ በኋላ በመጨረሻ ላይ ቅዱስ አባታችን፣ በራሱ የቴሌቭዥን ጣቢያ መክፈት ይችላል፤ የሚል መልስ እንደሰጡ ተረድተናል። ይህን አቅጣጫ እኛም በበጎ ነው የተቀበልነው።

ይኸውም፣ ቤተ ክርስቲያናችን፥ በሚሊዮን የሚቆጠሩና ባለብዙ ቋንቋ ተናጋሪ ምእመናን ያሏት እንደመኾንዋ መጠን አንድ የቴሌቪዥን ጣቢያ ብቻ በቂ አይደለም፤ ተጨማሪ ሥራዎች ሊሠሩ ይገባል ብለን በማመንና የቅዱስ ፓትያርኩንም አቅጣጫ ተቀብለን ከምልአተ ጉባኤው በኋላ ወደ ቀጣይ ሥራ ገባን። ማኅበሩ የአየር ሰዓት አግኝቶ መርሐ ግብሩን የሚያሰራጭበትን አማራጭ መንገዶች ስናይና ስናጠና ቆየን። በዚህ መሠረት ተቀማጭነቱና ሕጋዊነቱ በአሜሪካ ከኾነው የአሌፍ ቴሌቭዥን ጣቢያ በሳምንት ለሰባት ሰዓታት የአየር ሰዓት ለመከራየት ቻልን። ከመስከረም አንድ ቀን 2010 . ጀምሮ በሦስት ቋንቋዎች ማለትም በአማርኛ፣ በኦሮምኛ እና በትግርኛ ቋንቋዎች እያስተላለፍን እንገኛለን። ይህ ከኾነ በኋላ የቴሌቪዥን ፕሮግራሙ እንዲታገድ፣ ቅዱስ አባታችን ለጠቅላይ ቤተ ክህነት ዋና ሥራ አስኪያጁ ደብዳቤ ፅፈዋል፡፡

እንደተረዳነው፣ በደብዳቤው ላይ ሁለት የቴሌቭዥን መርሐ ግብሮች እንዲታገዱ ነው የተጻፈው። አንዱ፥ በቤተ ክርስቲያን ሥር ሕጋዊነት ያለው የማኅበረ ቅዱሳን ቴሌቪዥን መርሐ ግብር ሲኾን፤ ሁለተኛው፣ በቤተ ክርስቲያን ዕውቅና የሌለውና ከቤተ ክርስቲያን ውጭ የኾነ አካል ጣቢያ ነው፡፡

የማኀበሩ ፕሮግራም እንዲታገድ፣ ማን ነው የጠየቀው? መነሻው ምንድን ነው? ብለን ስናይ ሕጋዊ መነሻ የለውም። ሕጋዊ መነሻ ስንል፣ በቤተ ክርስቲያናችን ጉዳዩ ተመርምሮ ውሳኔ የሚተላለፍበት አሠራር አለ። ስለ ቤተ ክርስቲያን የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም መወሰን የሚችለው፣ የመጨረሻ የሥልጣን አካል የኾነው የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ነው። በምልአተ ጉባኤው የጸደቁ ሕጎችን፣ ደንቦችን፣ መመሪያዎችንና ውሳኔዎች ተፈጻሚነት የሚከታተለውና የሚቆጣጠረው ደግሞ ቋሚ ሲኖዶስ ነው። ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያናችን፣ በዚህ መንገድ የሚገለጽ ሲኖዶሳዊና ጉባኤያዊ አመራር፣ አሠራርና የውሳኔ አሰጣጥ ነው ያላት።

የዚህ የእገዳ ደብዳቤ ጉዳይ ግን፣ በዚህ መንገድ ውይይት የተደረገበትና ውሳኔ የተሰጠበት አይደለም። ስለዚህ እገዳው ሕጋዊነትና ተቀባይነት የሌለው ውሳኔ ነው። ስለዚህ በውላችን መሠረት መርሐ ግብራችንን ቀጥለናል፤ ወደፊትም በሌሎች ቋንቋዎች ጭምር ተደራሽነታችንን በማስፋት ለመሥራት ዐቅደናል።

ሰንደቅየማኅበሩ የቴሌቪዥን ፕሮግራም አንዱና ዋናው ግቡ ትምህርተወንጌልን  ማስፋፋት ነው ተብሎ ይታመናል። ወንጌልን ማስፋፋት፣ ለቤተክርስቲያኒቱ ተከታዮች የእግዚአብሔርን ቃል ማስተማር በመኾኑ እንደጥፋት የታየው ለምንድንነው?

አቶ ውብሸት- በእውነት ለእኛም ግልጽ ካልኾኑልንና ካልገቡን ነገሮች አንዱ ይኼ ነው። ትምህርተ ወንጌልን ማስፋፋት፣ የእናት ቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት ማገዝ ቤተ ክርስቲያናችን የምትደሰትበትና የምትደግፈው ነገር ነው። የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባዔ ለማኅበሩ በፈቀደው መተዳደርያ ደንብ ላይ፥ የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያን ጨምሮ በተለያዩ ዘመናዊ የብዙኃን መገናኛ ዘዴዎች ትምህርተ ወንጌልን ለዘመኑ ትውልድ እንድናዳርስ ነው የተፈቀደልን። ምልአተ ጉባኤው አጽድቆ የሰጠንን የቤተ ክርስቲያንን መሠረታዊ ተልእኮ የማጠናከርና የማስፋፋት ተግባር ማገድ ወይም መከልከል ማለት ቅዱስ ሲኖዶሱን መጋፋትና መቃወም ማለት ነው።

እንግዲህ ይኼን የማሰናከል ሥራ የሚሠራ አካል፣ በቤተ ክርስቲያን የወንጌል መስፋፋትና ዕድገት የማይደሰት አካል ነው ብለን ነው የምናስበው። ምናልባት ከቅዱስ አባታችን ጀርባ ኾነው የተሳሳተ መረጃ የሚያቀብሉ፣ ያልኾነ ነገር የሚሰጡ አካላት እንዳሉ ነው የምንጠረጥረው። በቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ወንጌል መስፋፋትና መጠናከር ምክንያት የሚጎዱ አካላት አሉ ማለት ነው። ሐቀኛ የቤተ ክርስቲያን ወገን የሆነ አካልም ይኹን ግለሰብ፣ የቅዱስ ሲኖዶስን ውሳኔ አይጋፋም፤ አይቃወምም፤ የአማናዊውን ቅዱስ ወንጌል መስፋፋትን አይጠላም ብለን ነው የምናምነው።

ሰንደቅ-ቅዱስ ፓትርያርኩን አግኝታችሁ ኹኔታዎችን ለማስረዳትና ለመወያየት ያደረጋችሁት ጥረት አለ?

አቶ ውብሸት- ቅዱስ አባታችንን ለማግኘት የሞከርነው አሁን አይደለም። ቅዱስ አባታችን ከተሾሙበት ጊዜ ጀምሮ አግኝተናቸው መመሪያና ቡራኬ ለመቀበል ብዙ ጥረት አድርገናል። በተደጋጋሚ ደጅ ጠንተን አልሳካ ሲለን በደብዳቤ ጭምር ጥያቄዎችን አቅርበናል። ከዚህ ሁሉ ጥረት በኋላ፣ 2008 .. አጋማሽ ገደማ አንድ ጊዜ ለማነጋገር ዕድል አግኝተናል። በዚያ መድረክ ስለ ማኅበሩ አገልግሎት አስረድተናል። በዚያን ወቅት ቅዱስ አባታችን ቃል የገቡልን ነገር ቢኖር፣ በተከታታይ እንደምንገናኝ፣ በውይይት ችግሮችን እንደምንፈታ፣ እንደምንመካከር፣ ቡራኬም እንደሚሰጡን፣ በራቸው ለእኛ ክፍት መኾኑን ነበር። ከዚያ ወዲህ ግን ቅዱስ አባታችንን ደግመን ለማግኘት ብንሞክርም የሚሳካልን አልኾነም። ዕድሉን ማግኘት አልቻልንም።

ብፁዓን አባቶችንም በሽምግልና መልክ ልከናል። ያለው ችግር ምንድን ነው? ጥፋት ካለ እንታረም፤ ማኅበሩ፥ የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት በዕውቀታቸውና በሞያቸው ለማገዝ ለሃይማኖታቸው ቀናዒ የኾኑ ሰዎች የተሰባሰቡበት እንጂ የቅዱሳን መላእክት ስብስብ ባለመኾኑ በማወቅም ባለማወቅም ስሕተት ሊኖር፣ ሊያጋጥም ይችላል። ስሕተት ካለ እንታረም፤ ብለን ጠይቀናል፤ ሊሳካልን አልቻለም፤ እናዝናለን።

ሰንደቅሌላው ማኅበረ ቅዱሳን ላይ የሚነሣው ነገር፣ ለቤተክርስቲያን ሊከፈል የሚገባውን ዐሥራት ይሰበስባል፤ ያለው የገንዘብና ንብረት መጠንም በትክክል አይታወቅም፤ የሚሉ ወቀሳዎችና ክሦች ናቸው፤ ይህን በተመለከተ አስተያየታችሁ ምንድንነው?

አቶ ውብሸት- ማኅበረ ቅዱሳን በቤተ ክርስቲያን ሥር የተዋቀረ እንደ መኾኑ መጠን ሀብቱና ንብረቱ በሙሉ የቤተ ክርስቲያን ናቸው። ማኅበሩ፥ ዐሥራት በኩራትን አይሰበስብም። ይልቁንም እያንዳንዱ ምእመን፣ ለቤተ ክርስቲያን ሊከፍል የሚገባውን ዐሥራት በኩራት እንዲሰጥ ነው የሚያስተምረው። ማኅበሩ ቅዱሳን አገልግሎቱን የሚያከናውነው፣ አባላቱ እንደ ምእመን፥ ዐሥራታቸውን ለቤተ ክርስቲያን ከመስጠት ባሻገር ለማኅበሩ በሚያደርጉት የአባልነት መዋጮ ነው። አባላት ከወርኃዊ ገቢያቸው ተጨማሪ ሁለት በመቶ እያዋጡ ቤተ ክርስቲያኒቱ የጎደላትን ነገር ለመሙላት ይጥራሉ።ዐሥራት በኩራትም ሰብስቦ ይወስዳል፤የሚል አካል ካለ በማስረጃ ነው ማቅረብ ያለበት።

ከዚያ ውጪ በአብነት /ቤቶችና በገዳማት የሚተገበሩ ፕሮጀክቶች አሉን። ፕሮጀክቶቹን ቀርፀን ለበጎ አድራጊ ምእመናን እንሰጣለን። ይኼን ብትሠሩ ካህናትን፣ የአብነት ተማሪዎችንና መምህራንን ከስደት፤ ቤተ ክርስቲያንን፣ አብያተ ጉባኤያትንና ቅዱሳት መካናትን ከመዘጋትና ከመፍረስ እናድናለን፤ ብለን በማስረዳት ካመኑበት ይሠሩታል። ማኅበሩም ሞያዊ አስተዋፅኦውን ያደርጋል። በዚህ መሠረት የተለያዩ ሥራዎችን አከናውነናል፣ እያከናወንም እንገኛለን።

የማኅበሩ ንብረት አይታወቅም፤የሚል ወቀሳ እንዳለ ተጠቅሷል። የማኅበሩ ንብረት ይታወቃል። በየዓመቱ ለጠቅላይ ቤተ ክህነትና ለሚመለከታቸው አካላት ሁሉ ሪፖርት እናደርጋለን። ሪፖርቱ የሥራ ክንውንና የሒሳብ ሪፖርትን አጣምሮ የያዘ ነው። በዚህ ሪፖርት ላይ ማኅበሩ ምን ያህል ሀብት እንዳለው፣ የገንዘቡ እንቅስቃሴ ምን እንደሚመስል እናሳያለን። ሪፖርቱ በሕግ ዓለም አቀፍ ተቀባይነት ባላቸው የውጭ ኦዲተሮች ተመርምሮ የተመሰከረ የሒሳብ ሪፖርት ነው የምናቀርበው። በዚህ መሠረት ጠቅላላ ሀብቱም ኾነ የሒሳብ እንቅስቃሴው በግልጽ ይታወቃል።

ማኅበረ ቅዱሳን የማይታወቅ ሀብትና የፋይናንስ እንቅስቃሴ የለውም። ይህም ብቻ አይደለም። ከዚህ በፊት ቅዱስ ሲኖዶስ የሚሰጠንን አቅጣጫ ተከትለንና አክብረን የምንሠራ የቤተ ክርስቲያን አካል እንደመኾናችን መጠን ከመተዳደሪያ ደንቡ ባሻገር የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ተሰብስቦ የሚወስናቸው ውሳኔዎች አሉ። ከውሳኔዎቹ አንዱ፣ ማኅበሩ በቤተ ክርስቲያኒቱን ሞዴል እንዲሠራ የሰጠው ውሳኔ ይገኝበታል። በዚሁ መሠረት እየተጠቀምን እንገኛለን። በተጨማሪ ከጠቅላይ ቤተ ክህነት የሚላኩ ኦዲተሮች አሉ። አስፈላጊውን ኦዲት አድርገው ሪፖርት የሚያደርጉበትን አሠራር እየተከተልን እንደምንገኝ ይታወቃል።

በዚህ ሁሉ ሪፖርት ላይ ማኅበሩ የማይታወቅ ንብረት እንዳለው የተገለጸበት ሁኔታ የለም። የማኅበሩ የፋይናንስ እንቅስቃሴ ትክክለኛ መኾኑን የውጭ ኦዲተሮች ብቻ ሳይኾኑ፣ የጠቅላይ ቤተ ክህነታችን ኦዲተሮችም ጭምር ያረጋገጡት ሐቅ ነው። ይህን ዓይነት ያልተጨበጠ ክሥ የሚያቀርበው የቤተ ክርስቲያናችን አካል ሊኾን አይችልም፣ የምንለው ከዚህ ተጨባጭ ኹኔታ ተነሥተን ነው።

ሰንደቅ- ሰሞኑን በተለያዩ ማኅበራዊ ድረገጾች የተሠራጨ ጹሑፍ፣ ማኅበሩ በግለሰብ ሒሳብ ውስጥ በሕገወጥ መንገድ ያስቀመጠው 170 ሚሊየን ዶላር በፖሊስ መያዙን ይገልጻል፤ ይህ ዘገባ ምን ያህል እውነት ነው?

አቶ ውብሸት- ማኅበሩ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ መሰል ውንጀላዎች ሲቀርቡበት ይህ የመጀመሪያው አይደለም። ባለፉት 25 ዓመታት ውስጥ የቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ዕድገትና ልማት የማይፈልጉ አንዳንድ አካላት ከጥቅማቸው አንጻር የማኅበሩን ስም በተለያየ ተንኮል የማጥፋት ዘመቻ በተደጋጋሚ ይሞክራሉ። በማኅበራዊ ድረ ገጾች ተለቋል የተባለው መሠረተ ቢስ ወሬም፣ የዚሁ ክትያ አድርገን የምናየው ነው። ይህ ዓይነቱ ወሬ ምንም ዓይነት መሠረትና እውነት የሌለው ነው።

ሰንደቅማኅበረቅዱሳን፣ ቤተክርስቲያኒቱ የአገልግሎቷ አደጋ አድርጋ የምትገልጸውን የተሐድሶ መናፍቃንን እንቅስቃሴ ለማጋለጥ፣ የቤተክርስቲያኒቱን ህልውና እና ተከታዮቿን ለመጠበቅ የሚያደርጋቸውን እንቅስቃሴዎች ጨምሮ በአንዳንድ ወገኖች ዘንድ በበጎ መልኩ የማይታይበት ኹኔታ መኖሩ ይታወቃል። ይህ የኾነው ለምንድንነው?

አቶ ውብሸት- ቤተ ክርስቲያን ለማኅበሩ ከሰጠችው ሓላፊነት አንዱ የዘመኑን ፀረ - ቤተ ክርስቲያን እንቅስቃሴዎች መከላከልና ማጋለጥ ነው። ቤተ ክርስቲያንን መጠበቅ አንዱ ሓላፊነቱ ነው። ባለፉት ዓመታት በድብቅና በግልጽ መናፍቃን ወደ ቤተክርስቲያን የሰረጉበት ኹኔታ አለ። ስማቸውንተሐድሶአሉት እንጂ ያው መናፍቃን ናቸው። እነዚህ አካላት ስማቸውንተሐድሶብለው ወደ ቤተክርስቲያን ተመሳስለው ገብተዋል። ከቤተ ክርስቲያን ውጪ የምናደርገው እንቅስቃሴ ውጤት አላመጣም፤ ከአሁን በኋላ ወደ ቤተክርስቲያን ሰርገን ገብተን፣ ከውስጥ ኾነን ብንሠራ የተሻለ ነው፤ ብለው ስልት ነድፈው ነው ወደ ቤተ ክርስቲያን የገቡት። ባለፉት 20 ዓመታት አገልግሎቷን ውስጥ ለውስጥ ሲጎዱ የነበሩ ናቸው። ከሚጠቀሟቸው ስልቶች አንዱ በቤተ ክርስቲያን ከፍተኛ መዋቅር ጭምር የራሳቸውን ሰዎች ማስቀመጥ ነው። በውጭም ያሉት፣ በውስጥም ያሉት፣ ገና የማይታወቁትም አንድ ላይ ተባብረው የሚንቀሳቀሱበት ከመኾኑ ጋር ተያይዞ የመከላከሉን ሥራ አስቸጋሪ አድርጎታል።

ማኅበረ ቅዱሳን፣ በዚህ መልክ የተደራጁ ተሐድሶኑፋቄ አራማጆች ቤተ ክርስቲያንን ለመበረዝና ለመጉዳት እያሤሩ እንደኾነ ደጋግሞ ሲናገር፣ ሲያስተምር ብዙ ሰዎች አልተረዱትም ነበር። ጉዳዩን፣ በግለሰቦች መካከል ያለ ጠብ አድርገው የሚያዩትም ነበሩ፤ ምክንያቱም የሤራው ስትራቴጂ ከባድና ምሥጢራዊ ስለነበር ነው። በሒደት ግን እየተጋለጡ ተወግዘው የሚለዩበትና የሚሰናበቱበት አደጋውን የመቋቋም አያያዝ ነው ያለው።

ቀደም ሲል፣ተሐድሶየሚባል የለም፤ ካለ አሳዩን፤ እያሉ ለማወናበድ የሞከሩ ታይተዋል። እነርሱም፣ በቂ ሥራ ሠርተናል፤ ብለው ባመኑበት ጊዜ ራሳቸውን እያጋለጡ የወጡበትን አጋጣሚ ተመልክተናል። የእምነት መግለጫ እስከ ማውጣትም ደርሰዋል። እምነታችን ይኼ ነው፣ ብለው በሰኔ ወር 2007 .. ዐውጀዋል። ከዚያ በፊት እነሱን ማግኘት፣ መለየት፣ ማጋለጥ ከባድ ሥራ ነበር። ራሳቸውን ከለዩ በኋላ ግን እየቀለለ ነው የመጣው። እንግዲህ ይህን ቤተ ክርስቲያን በቅዱስ ሲኖዶስ ወስና፣ በሊቃውንት ጉባኤ አይታና መርምራ መግለጫ አውጥታለች፤ ምላሽም ሰጥታለች።

ኾኖም ቀደም ሲል እንዳልኩት ተሐድሶኑፋቄ አራማጆች የሚንቀሳቀሱት በውስጥም በውጪም ነው። በውስጥ በቤተ ክርስቲያኒቱ ከፍተኛ የሓላፊነት ቦታዎች ጭምር ይዘው ነው። ማኅበረ ቅዱሳን፣ ተሐድሶመናፍቃንን በማጋለጥና ኑፋቄያቸውን በመከላከል ረገድ የሚሠራውን ሥራ ሁልጊዜም ይቃወማሉ። ማኅበሩን ከተቻለ ለማፍረስ አልያም ለማሸማቀቅ በሚል የሚሰነዘሩ የስም ማጥፋት ዘመቻዎችና አሉባልታዎች ኹሉ በቀጥታም ኾነ በተዘዋዋሪ ከዚህ ዓቢይ ጉዳይ ጋር የተገናኙና የሚገናኙ ናቸው።

ሰንደቅ- ማኅበሩ ከቤተክርስቲያን የአስተዳደር መዋቅር ጋር በተዋረድ ያለው ግንኙነት ምን ይመስላል? መዋቅራዊ ግንኙነቱስ ምንያህል ጤናማ ነው ብለው ያስባሉ?

አቶ ውብሸት- የማኅበሩ አገልግሎት በዋናው ማዕከል ብቻ የተወሰነ አይደለም። ከእያንዳንዱ ሀገረ ስብከት ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ጋር፣ ከመምሪያዎችና ዋና ክፍሎች ጋር፣ ከሥራ አስኪያጆች ጋር ተስማምተን፣ ተናበን ነው እየሠራን የምንገኘው። ቡራኬና መመሪያ እየተቀበልን ነው፣ ስንሠራ የኖርነው። ከጠቅላይ ቤተ ክህነት ዋና መዋቅር ጋርም ያለን የሥራ ግንኙነት ጤናማ ነው።

ማኅበሩ ተጠሪነቱ ለቤተ ክርስቲያን እንደመሆኑ መጠን ለሚመለከታቸው አካላት የሥራ ዕቅድ፣ የሥራ ክንውን ሪፖርት ከማቅረብ፣ የተለያዩ ጥያቄዎችንና እገዛ ከመጠየቅ አንጻር ጤናማ ግንኙነት አለን። አንዳንድ ጥቃቅን ችግሮች ሊያጋጥሙ ቢችል እንኳ መሠረታዊውን የሥራ ግንኙነት የሚጎዳ ነው ብለን አናስብም። አልፎ አልፎ ወደ ሓላፊነት ከሚመጡ ሰዎች ጋር የሚያያዙ የተግባቦት ችግሮች አጋጥመውናል። ሰዎቹ ለማኅበሩ ጥሩ ስሜት ሲኖራቸው ጥሩ እገዛና ድጋፍ የምናገኝበት፣ ከሌላቸው ደግሞ ዕንቅፋት የሚያጋጥበት ኹኔታ በአገልግሎታችን ሒደት ያስተዋልነው ችግር ነው። ችግሩ፣ ተቋማዊ ነው ብለን ስለማናምን ከግለሰቦቹ ጋር በመመካከር ለመፍታት አቅማችን የፈቀደውን ሁሉ እያደረግን ነው የምናገለግለው።

ሰንደቅበሚቀጥለው ሳምንት መጀመሪያ ይካሔዳል ተብሎ በሚጠበቀው የመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ  36ኛ ዓመታዊ ስብሰባ ላይ እንደቀደሙ የሥራ ሪፖርታችሁ እንዳይቀርብና እንዳትሳተፉ በቅዱስ ፓትርያርኩ እንደታገዳችሁ ይሰማል። ይህምን ያህል እውነት ነው? እውነት ከኾነ ጉዳዩን እንዴት ተቀበላችሁት?

አቶ ውብሸት- ማኅበሩ ላለፉት ኹለት ዐሥርት ዓመታት በመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ ዓመታዊ ስብሰባዎች ላይ ሲሳተፍ ቆይቷል፤ የሥራ ክንውን ሪፖርቱም፣ በጠቅላይ /ቤቱና በአህጉረ ስብከቱ እየቀረበ ሲሰማ ቆይቷል። እገዳን በተመለከተ ለጽ/ቤታችን የደረሰን ነገር የለም። በአጠቃላይ ጉባኤው እንድንሳተፍ ሁለት የግብዣ ደብዳቤዎች እንደደረሱን ብቻ ነው የምናውቀው። በአሁኑ ሰዓት በእኛ በኩል አጠቃላይ ጉባኤውን ለመሳተፍ እየተዘጋጀን እንገኛለን።

ሰንደቅማኅበሩ ከቅዱስ ፓትርያርኩ ጋር ያለው ተቋማዊ ግንኙነት የቱን ያህል ጤናማ ነው?  ቅዱስ ፓትርያርኩ፣ ለማኅበሩ ያላቸው አመለካከት በጎ አይደለም፤ የሻከረ ግንኙነት ያለ ይመስላል ፤ ” የሚሉ ወገኖች አሉ። ግንኙነቱን በተመለከተ ስላለው ኹኔታ ቢገልጹልኝ?

አቶ ውብሸት- ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርካችን፣ የቤተ ክርስቲያናችን ርእሰ አበው ናቸው፤ ቅዱስ ሲኖዶስንና አጠቃላይ ጉባኤውን በርእሰ መንበርነት ይመራሉ። በርግጥ በመዋቅራዊ ግንኙነት፣ ከቅዱስ አባታችን ጋር በቀጥታ የምንገናኝበት መዋቅር የለም። የእኛ ማኅበር ተጠሪ የሆነለት አካል አለ። ቀጥታ ግንኙነታችን ከዚህ አካል ጋር ነው። ከቅዱስ አባታችን ጋር ቀጥታ የሆነ ግንኙነት የለንም። ኾኖም፣ እንደ ልጅና አባት ተገናኝተን ቡራኬያቸውንና አጠቃላይ መመሪያቸውን መቀበል ያስፈልገን ነበር።

ነገር ግን፣ በምንፈልገው ደረጃ ከቅዱስ አባታችን እየተገናኘን አባታዊ ቡራኬና መመሪያ እየተቀበልን ለመሥራት አልቻልንም። በዚህ ረገድ መጠነኛ ክፍተት ማጋጠሙ እውነት ነው። አንዳንድ የተለየ ዓላማ ያላቸው በቤተ ክርስቲያናችን ውስጥ ያሉ አካላት ከቅዱስ አባታችን ጋር እንድንገናኝ አይፈልጉም። በዚህ ምክንያት ልናገኛቸው የቻልንበት ጊዜ አናሳ ነው። የቅዱስ አባታችንን ሐሳብ በቀጥታ የምንሰማበት ዕድል የለንም። ካለመነጋገር፣ ካለመገናኘት የተፈጠሩ ክፍተቶች እንዳሉ እናውቃለን። እነኝህ ክፍተቶች፣ በማንኛውም ጊዜ መነጋገር ስንጀምር በቀላሉ ሊፈቱ የሚችሉ ናቸው ብለን እናምናለን።¾

    በዋንኛነት በ2008 ዓ.ም በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች የታየውን ሕዝባዊ ተቃውሞ ተከትሎ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢህአዴግ) የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ከነሃሴ 10 እስከ 15 ቀን 2008 ዓ.ም ድረስ ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ የአስራ አምስት ዓመታት ጉዞ በመገምገም የገጠሙትን ችግሮች ለመቅረፍ ተሀድሶ ለማድረግ ውሳኔ ማሳለፉ የሚታወስ ነው፡:


    ግንባሩ ለዚህ ውሳኔ የበቃው ስርዓቱን ከሚፈታተኑት ችግሮች መካከል አንዱ የመንግስት ስልጣን የህዝብን ኑሮ ለማሻሻልና አገራዊ ለውጡን ለማስቀጠል እንዲሆን ከማድረግ ይልቅ የግል ኑሮ መሰረት አድርጎ የመመልከትና በአንዳንዶችም ዘንድ የግል ጥቅም ከማስቀደም ጋር የተያያዘ እንደሆነ ማረጋገጡ በቀዳሚነት የሚነሳ ነው። አገራዊ ለውጡ በስኬት ሲጓዝ የቆየው መንግስታዊ ስልጣንን ለህዝብ ጥቅም ማስከበሪያ ማድረግ በመቻሉ የሆነውን ያህል ይህ ስልጣን ያለአግባብ ለመጠቀም ለሚሹ ግለሰቦች በመሳሪያነት ማገልገል ሲጀምር የተጀመረው ልማት ይደነቃቀፋል። መልካም አስተዳደርም ይጠፋል።


    በአጠቃላይ ሕዝብን በማስመረር ላይ ያለው ችግር ዋነኛ መንስዔ ይህ ነው። ከዚህ በመነሳት ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ደረጃውና መጠኑ ምንም ይሁን ምን የመንግስት ስልጣንን ካለ ያለአግባብ ለግል ኑሮ መሰረት ለማድረግ የሚታየው ዝንባሌና ስህተት መታረምና መገታት እንዳለበት፣ ይህን ለማድረግ የሚያስችል ተጨማሪ እርምጃም መውሰድ እንዳለበት ወስኗል። ዝንባሌው በሚታይባቸው ቦታዎች ሁሉ በአግባቡ እየተፈተሸ እንዲስተካከልና የድርጅታችን ጥራትና ጥንካሬ ተጠብቆ እንዲቀጥል አስፈላጊ የሆነው ርምጃ ሁሉ እንዲወሰድ ወስኗል። ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው በዚህ ረገድ ከራሱ ጀምሮ የሚታዩ የጥገኝነት አስተሳሰቦችና መገለጫ የሆኑትን ጠባብነትና ትምክህተኝነትነ እንዲሁም የጥገኝነት ተግባራትን በጥብቅ በመታገል ይህ አዝማሚያ እንዲገታ ለማድረግ የሚያስችሉ ዝርዝር ዕቅዶችም አዘጋጅቷል» ብሏል።


    ኢህአዴግ በ15 ዓመታት ጉዞ ግምገማው መሰረት በአሁኑ ወቅት የሚታዩትን ውስንነቶች በህዝቡ ሁለንተናዊ ተሳትፎ በመፍታት በምርጫ ካርድ የተሰጠውን ኃላፊነትና አደራ ለመወጣት ከምንጊዜውም በላይ እራሱን ገምግሞና አጥርቶ ለመንቀሳቀስ የጀመረውን የአስራ አምስት አመታት የተሃድሶ ጉዞ ግምገማ በየደረጃውና በሁሉም ተቋማት በጥልቀት አካሂዳለሁ ሲል ቃል ገብቷል።

 

የግንባሩ በቀጣይ በሚያደርገው ተሀድሶ ከላይ አስታች ባሉት መዋቅሮች ውስጥ በሙስናና ብልሹ አሠራር የሚታወቁ፣ ከገቢያቸው በላይ ሐብት ያፈሩ፣ የመልካም አስተዳደር ችግር በመፍጠር ሕዝብ ያማረሩ ሹማምንቶቹን ከማባረርም በተጨማሪ በሕግ እንዲጠየቁም ያደርጋል ተብሎ በወቅቱ ተገምቶ ነበር።

ግንባሩ ከሁለት ዓመት በፊት በመቀሌ ከተማ ባካሄደው 10ኛ ጉባዔ የመልካም አስተዳደር ችግሮች ላይ፤ ከላይ እስከታች ባለው መዋቅር ጠንካራ እርምጃ ለመውሰድ በተመሳሳይ መልኩ ውሳኔ አሳልፎ ነበር። በዚህ ስብሰባ ከፍተኛ አመራሩ ተሀድሶው ከእኛ መጀመር አለበት የሚል ቁርጠኛ አቋም ይዞ ነበር።

 ከ10ኛው የኢህአዴግ ጉባዔ በኋላ ባሉ ሁለት ዓመታት በተለይ ከፍተኛ አመራሩን ማዕከል ያደረገ ሥራ አልተሠራም፣ በሙስና፣ በኪራይ ሰብሳቢነት የሚጠረጠሩ ከፍተኛ አመራሮች ተገቢ ያልሆነ ሽፋን እየተሰጣቸው ነው የሚሉ አስተያየቶች የመኖራቸውን ያህል በአንጻሩ በሙስናና ብልሹ አሰራር የሚጠረጠሩ በየደረጃው ያሉ አመራሮች ከኃላፊነታቸው የተነሱበት፣ አንዳንዶቹም በጥፋታቸው ልክ ለሕግ የቀረቡበት የተሳካ ሥራ የተከናወነበት ነው በማለት የሚሞግቱም አሉ።

የኢህአዴግ ም/ቤት ጻጉሜ 3 እና 4 ቀን 2009 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ በተለይ ሥልጣንን ለግል ጥቅም ከማዋል ጋር ተያይዞ የሚታይ የሥልጣን አተያይ ችግር የወለዳቸው የኪራይ ሰብሳቢነት ፖለቲካ መገለጫ የሆኑት ትምክህተኝነት፣ ጠባብነት፣ የሃይማኖት አክራሪነት፣ ብልሹ አሠራርና ሙስና እንዲሁም በፌዴራል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቱ ላይ የሚታዩ የተዛቡ አመለካከቶች ላይ ጠንካራ ትግል ተደርጓል ብሏል። አያይዞም የጥልቅ ተሀድሶ ሒደቱ በአባላት ዘንድ ተቀዛቅዞ የነበረውን የእርስበእርስ መተጋገል ከማጠናከሩም በላይ የውስጥ ድርጅት ትግልና ዴሞክራሲያዊነት እንዲጠናከር አድርጓል በማለት የሒደቱን ውጤታማነት ምስክርነቱን ይሰጣል።

የኢህአዴግ መሥራች ድርጅቶች ግንባር ቀደሙ የሆነው ብአዴን/ኢህአዴግ ከፍተኛና መካከለኛ አመራሮች ከመስከረም 15 እስከ 18 ቀን 2ዐ1ዐ ዓ.ም በባህር ዳር ከተማ የጥልቅ ተሃድሶውን የአንድ ዓመት አፈፃፀምን የገመገመ ድርጅታዊ ኮንፈረንስ አካሂዶ የአቋም መግለጫ አውጥቷል።

ብአዴን እንዲህ ብሏል

«የውስጥ ችግሮቻችንን እና ድክመቶቻችንን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም የለውጥ አደናቃፊ ሃይሎች የህዝቡን ቅሬታ ወደ አልሆነ አቅጣጫ በመምራትና ሁኔታውን በማባባስ የክልላችንና የአገራችን ሠላማዊ ሁኔታ እንዲታወክ በማድረጋቸው ያለፈውን ዓመት አብዛኛውን ጊዜ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ስር ለማለፍ ተገደናል።

በመሆኑም አገራዊ ለውጡን ለማስቀጠልና የገጠሙንን ችግሮች ለመቅረፍ ከነሐሴ 2008 ዓ.ም ጀምሮ በጥልቀት የመታደስ የንቅናቄ መድረክ ውስጥ እንገኛለን።

የጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሰያችን ባለፈው አንድ ዓመት ስርዓታችንን ለአደጋ የጣሉትን መሰረታዊ ችግሮች በመለ የት የመፍትሄ እርምጃ እንድንወስድና አፋጣኝ ለውጦች እንድናስመዘግብ ዕድል ሰጥቶናል። ይህ ኮንፈረንስም ባለፉት ተከታታይ 3 ቀናት በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄያችን የሚገኝበትን ደረጃ እና ቀጣይ አቅጣጫዎቻችንን በተመለከተ በሰከነ መንፈስና በብስለት መወያየትና መግባባት መፍጠርን ዓላማው በማድረግ ተካሂዷል።

በዚህ መነሻነት ለ4 ቀናት ባካሄድነው ኮንፈረንስ ባለፋት 26 የለውጥ ዓመታት በተለይም ባለፉት 16 ዓመታት የአገራችንን ህዳሴ እውን ሊያደርጉ የሚችሉ ጅምር ስኬቶች መመዝገባቸውን ገምግመናል።

 ታዳጊው ፌደራላዊ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓታችን ብዝሃነትን በማስተናገድና ጠንካራ ዴሞክራሲያዊ አንድነት ለመገንባት በተደረገው ርብርብ ሁሉም ማንነቶች ዕውቅና ያገኙበት እና የአገራችን ብሄሮች፤ ብሄረሰቦችና ህዝቦች በየደረጃው ባሉ የህዝብ ምክር ቤቶች የሚወከሉበትና የሚደመጡበት፣ የህዝቦች ሉዓላዊነት መገለጫ የሆነው ምርጫ በመድለ ፓርቲ ሥርዓት ማዕቀፍ እንዲፈፀም የተደረገበት፣ የዴሞክራሲ ተቋማትን ለማጠናከር እና አንድ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ማህበረሰብ ለመገንባት ርብርብ የተደረገበት መሆኑን ገምግመናል። ሆኖም የፌደራል ሥርዓቱን እና የህዝቦችን አንድነት እንዲሁም ተከባብሮና ተቻችሎ የመኖር አሴትን የሚፈታተኑ ተግዳሮቶች ቀላል በማይባል ደረጃ አሁንም ያሉ መሆኑን በግምገማችን አረጋግጠናል።

ይሁን እንጂ በመሠረተ ልማት ተደራሽነት እና ጥራት በኩል ህብረተሰቡን ያረካ አገልግሎት ማቅረብ ያልቻልን ከመሆኑም በላይ በተለይም የመብራት አገልግሎት ከፍተኛ የቅሬታ ምንጭ መሆኑን በጥልቀት ገምግመናል።

ከማህበራዊ አገልግሎት አኳያ በትምህርትና በጤና ዘርፎች ፍትሃዊ ተደራሽነት በማረጋገጥ በኩል ሊደነቅ የሚችል ውጤት ያስመዘገብን መሆኑን የገመገምን ሲሆን አሁንም በአገልግሎት አሰጣጥ ጥራት ላይ ትኩረት ማድረግ የሚገባን መሆኑን በግምገማችን ተግባብተናል» ብሏል።

ኢህአዴግ በያዝነው ዓመት አጋማሽ በሚያካሂደው 11ኛ ድርጅታዊ ጉባዔ ያለፈውን ውሳኔ አፈፃፀም ይገመግማል ተብሎ ይጠበቃል።¾

- ግጭቱን በማቀጣጠል የኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች፣ በጥቅም የተሳሰሩ ብሎገሮች፣ የውጭ ኃይሎች ተጠርጥረዋል፤

- የክልሎቹ ከፍተኛ አመራሮች ራሳቸውን ንፁህ አድርገዋል፤

 

 

በኦሮሚያና በሶማሌ ክልሎች አዋሳኝ ድንበሮች መካከል ባለፉት ሳምንታት የተፈጠረው ደም አፋሳሽ ግጭት አሁንም ድረስ መነጋገሪያነቱ እንደቀጠለ ነው። ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅና እጅግ ጭካኔና ኢ- ሰብዓዊነት በጎደለው መልኩ ሰዎች ብሔርና ዘር ለይተው እንዲጨፋጨፉ የሆነበት ትዕይንት እጅግ አስደንጋጭና መጪውን ጊዜ አስፈሪ የሚያደርግ ክስተት ነበር። ይህንን ተከትሎ የሁለቱ ክልሎች በኮምኒኬሽን ጽ/ቤቶቻቸው በኩል ፀብ ጫሪና ወንጃይ ንግግሮች ከማሰማት አልፈው ለእልቂቱ አንዳቸው ሌላኛውን ተጠያቂ እስከማድረግ፣ አንዳቸው ሌላኛውን የውጭ ሀይሎች ተልዕኮ አስፈጻሚ አድርጎ እስከመፈረጅ የደረሰ እንካሰላንቲያዎችን ሲለዋወጡ ታዝበናል።


የኦሮሚያ እና የሶማሌ ክልል ፕሬዚደንቶች አዲስ አበባ መጥተው ጠ/ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝን ካነጋገሩና ከተገማገሙ በኋላ ግን ድንጋጤያቸው ከገጽታቸው ላይ ሳይጠፋ መግለጫ ሰጥተዋል። በዚሁ መግለጫቸው «ግጭቱ የአመራሩ እና የሕዝቡ ፍላጎት አይደለም» በማለት እንደተለመደው ውጫዊ ምክንያት ሰጥተው ለማለፍ ሞክረዋል። የሆኖ ሆኖ በዚህ ጠንካራ መንግሥትና ሠላም ወዳድ ሕዝብ አለ በሚባልበት ሀገር ስለፈሰሰው ደም፣ ስለደረሰው መፈናቀልና ሰብዓዊ ቀውስ እስካሁን በግልጽ ተጠይቆ ለፍርድ የቀረበ አካል (ግለሰብ) አልተገኘም። የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ኮምኒኬሽን ቢሮ ሰሞኑን ያወጣው ማስጠንቀቂያ አዘል መግለጫ ከችግሩ ጀርባ ያሉ አካላት ኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች ናቸው የሚል አንደምታ ያለው ነው።


የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጉዳዮች ጽ/ቤት ሚኒስትር ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ በበኩላቸው የመንግሥትን ሥልጣን ለግል ጥቅማቸው ያዋሉ አመራሮች መጠየቅ መጀመራቸውን በመጥቀስ መነሻ ጉዳዩን ውስጣዊ መሆኑን ጠቆም አድርገዋል። ይህ የሚኒስትሩ አባባል የሁለቱ ክልል ፕሬዚደንቶች «እኛ የለንበትም» ዓይነት መግለጫ የሚቃረን ነው።


የኦሮሚያ ክልልዊ መንግሥት ሰሰሞኑን ባወጣው መግለጫ የክልል ከፍተኛ አመራር በኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች የተቀነባበረ የስም ማጥፋት ዘመቻ እየተካሄደበት ነው ከማለቱም በተጨማሪ የጥቅም ትስስር አላቸው ያላቸውን ብሎገሮች አስጠንቅቋል።


በክልሉ ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት በኩል ሰሞኑን የወጣ መረጃ እንደሚያሳየው ኪራይ ሰብሳቢ አካላት ላይ እየተወሰደ ያለዉ እርምጃ የክልሉን ሕዝብ የማስደሰቱን ያህል ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉን ግለሰቦችን አስደንግጧል። እነዚህ ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉ ግለሰቦች ያለ የሌለ ኃይላቸውን አሰባስበዉ የክልሉን አመራር ከዚያም አልፎ የክልሉን ሕዝብ እና መንግስት መልካም ስም ጥላሸት ለመቀባት ዘመቻ ከፍተዋል።


መግለጫው እንዲህ ይላል። «የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የጥልቅ ተሃድሶ ንቅናቄዉ ከተጀመረ ጊዜ ወዲህ የክልሉን ህዝብ ተጠቃሚነት የሚያረጋግጡ ጠንካራ እርምጃዎችን እየወሰደ እንደሆነ ይታወቃል። የክልሉን ህዝብ ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ሲባል በክልሉ ሲስተዋሉ የነበሩ ህገ ወጥ የመሬት ዘረፋ፣ የኮንትሮባንድ ንግድ፣ ህገወጥ የዶላር ዝዉውር፣ ህገ ወጥ የማዕድን ዘረፋ እና በመሳሰሉት የኪራይ ሰብሳቢነት ተግባራት ላይ ጥብቅ እርምጃ በመዉሰድ ለህዝብ ጥቅም እንዲዉል በማድረግ ላይ ይገኛል። የክልላችንን ህዝብ ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በክልሉ እየተካሄደ ያለዉ የጸረ- ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል በህዝቡ ንቁ ተሳትፎ እና ድጋፍ እየተከናወነ ነዉ። በሌላ በኩል ያለአግባብ ጥቅም ሲያግበሰብሱ የነበሩ ግለሰቦች ይህን የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል ለማደናቀፍ የቻሉትን ሁሉ በማድረግ ላይ ይገኛሉ። የጸረ- ኪራይ ሰብሳቢነት ትግሉ የፈለገዉን መስዋዕትነነት ቢያስከፍልም የህዝቡን ጥቅም እስካረጋገጠ ድረስ በማይቀለበስ ደረጃ ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ለማረጋገጥ እንወዳለን።»


መግለጫው አያይዞም «…. ኪራይ ሰብሳቢ አካላት ላይ እየተወሰደ ያለዉ እርምጃ የክልሉን ህዝብ የማስደሰቱን ያህል ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉን ግለሰቦች አስደንግጧል። እነዚህ ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉ ግለሰቦች ያለ የሌለ ኃይላቸዉን አሰባስበዉ የክልሉን አመራር ከዚያም አልፎ የክልሉን ህዝብ እና መንግስት መልካም ስም ጥላሸት ለመቀባት ዘመቻ ከፍተዋል። በዚህ የፕሮፓጋንዳ ዘመቻቸዉ በክልሉ መንግስት የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል እርምጃ ከተዋሰደባቸዉ ግለሰቦች ጋር የጥቅም ትስስር ያላቸዉን "ብሎገሮች"፣ "አክቲቪስቶች" እና "ጋዜጠኞች" በማሰማራት የበሬ ወለደ የሀሰት ታሪኮችን በመፈብረክ የክልሉን መንግስት የስራ ኃላፊዎች በ"ፋሺስትነት" የመፈረጅ፣ በክልሉ አንድም ሰዉ ሳይፈናቀል "ሰዎች ተፈናቅለዋል" የሚል አፍራሽ ፕሮፓጋንዳ በመንዛት፣ ግጭት ሳይፈጠር "ኦሮሞ እና እከሌ የሚባል ብሄረሰብ ተጋጭተዋል "የሚሉ እና የመሳሰሉትን የሀሰት መረጃ በማሰራጨት ላይ ይገኛሉ። እነዚህ እየተቀነባበሩ የሚሰራጩ የተንኮል እና የሀሰት መረጃዎች ግብ የኦሮሞ ህዝብ እና የክልሉ መንግስት ከአጎራባች ክልሎች እና በክልሉ በሚኖሩ ብሄር ብሄረሰቦች ዘንድ በጥርጣሬ እንዲታይ የማድረግ እኩይ አላማ ያለዉ እንደሆነ ግልጽ ነዉ። ከዚያም በላይ የኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎችን የጥቅም ገመድ በመበጣጠስ ላይ የሚገኘዉን የክልሉን የተሀድሶ አመራር "ጠብ አጫሪ" እና "የሀገር አንድነት ስጋት" አስመስሎ በማቅረብ፣ የክልሉን ሚዲያ፣ መሪ ድርጅቱን እና አመራሩን በፕሮፓጋንዳ ዘመቻ በማዳከም ለኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች የተመቸች ደካማ ክልል እንዲኖር የማድረግ ፍላጎት ያለዉ መሆኑን ለክልላችን ህዝብ እና መላዉ የሀገራችን ህዝቦች ለማስገንዘብ እንወዳለን» ብሏል።


የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የክልሉ ህዝብ እና መንግስት ተረጋግቶ የልማት እና የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግሉን እንዳያፋፍም እየተደረጉ ያሉ የተንኮል እና የሀሰት ፕሮፓጋንዳዎችን እና በዚህ እኩይ ተግባር እየተሳተፉ ያሉ ግለሰቦች እና ተቋማት በህዝቡ ዘንድ እንዲጋለጡ ይሰራል።


ከዚያም ባለፈ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን በኦሮሚያ እና በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢዎች የተፈጠረዉን ችግር ለማረጋጋት ከሰጡት አቅጣጫ በተቃራኒ ሀሰተኛ መረጃዎችን በማሰራጨት በወንድማማች ህዝቦች እና በህዝብና መንግስት መካከል ጥርጣሬ እና ግጭት እንዲፈጠር እያደረጉ ያሉ አካላት የክልሉ መንግስት ለህግ እንዲቀርቡ የሚያደርግ መሆኑን እንገልጻለን ሲል አክሏል።


በተያያዘም የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት ሚኒስትር ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ከትላንት በስቲያ ተመሳሳይ ይዘት ያለው መግለጫ ሰጥተዋል። ሚኒስትሩ በዚሁ መግለጫቸው በተለያዩ የሚዲያ አውታሮች በተለይም በማህበራዊ ሚዲያ ሙያዊ ሥነምግባርን በጣሰ መልኩ ለግጭት የሚያነሳሱ መረጃ የሚያደርሱ አካላት ላይ መንግስት አስፈላጊውን እርምጃ እንደሚወስድ አስታውቀዋል።


ዶክተሩ በዚሁ መግለጫቸው ግጭቱ የፌዴራል ሥርዓቱን እና የሕዝቡን ፍላጎት እና የፌዴራል ሥርዓቱ የቆመለት የሕዝቦች አብሮ የመኖር እሴት የጣሰ ነው ብለውታል።


ከፌዴራል ሥርዓቱ ዓላማ በተቃራኒ እጃቸውን በማስገባት ሥልጣናቸውን ለግል ጥቅማቸው ያዋሉ አመራሮች መጠየቅ መጀመራቸውን ይፋ አድርገዋል። በተጨማሪም የፌዴራል መንግሥት ግጭቱ በተከሰተባቸው አካባቢዎች የፌዴራል ፖሊስ በማሰማራት ተጨማሪ ጉዳት እንዳይደርስ እያደረገ መሆኑን ከቀዬያቸው ለተፈናቀሉ ወገኖች የመጠለያና የምግብ ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል።

 

አዲሱ ዓመት (2010 ዓ.ም) መባቻ ጥሩ ዜና የተሰማበት አልነበረም። በኦሮሚያ እና በሶማሌ ክልሎች አጎራባች አካባቢዎች አልፎ አልፎ ከድንበር እና ከግጦሽ ጋር የተያያዙ ደም አፋሳሽ ግጭቶች የተለመዱ ቢሆንም ባለፉት ሳምንታት የታየው ግን ከምንግዜውም በላይ የከፋና አሳዛኝ ክስተት የተስተዋለበት ነበር። ሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች እርስበእርስ የተገዳደሉበት፣ ግጭቱም ሠላማዊ ሰዎችን ሕይወት አውኮ ለመፈናቀል የዳረገበት መሆኑ አሳዛኝ ነበር።

 

አጠቃላይ መረጃ


የኦሮምያ የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት እንደሚለው የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልል ከኢትዮጵያ ሶማሌ ብሄራዊ ክልል ጋር በሚዋሰንባቸዉ የቦረና፣ ጉጂ፣ ባሌ፣ ምስራቅ እና ምዕራብ ሐረርጌ ዞኖች የኢትዮጵያ ሶማሌ ልዩ ፖሊስ በሰላማዊ ዜጎች ላይ በሚያደርሰዉ ጥቃት የተነሳ ከአምና ጀምሮ ሠላም አልነበረም ይላል። ከዚህ ጋር ተያይዞም የበርካታ ንጹሃን ዜጎች ህይወት፣ አካል እና ንብረት ላይ ጉዳት መድረሱን፣ በ2009 የበጀት ከአምስቱ ዞኖች የግጭት አካባቢዎች 416 ሺ 807 የሚሆኑ የኦሮሞ ተወላጆች ከልዩ ፖሊስ ጥቃት በመሸሽ ህይወታቸዉን ለማትረፍ ሲሉ ቀዬአቸዉን ጥለዉ ለመፈናቀል መገደዳቸውን ያትታል።


ሰሞኑን በተከሰተ ችግርም ከ55,000 በላይ የሚሆኑ በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል የሚኖሩ የኦሮሞ ተወላጆች ተፈናቅለዉ በሐረር፣ ጭናክሰን፣ ሚኤሶ እና ባቢሌ ከተሞች በድንኳን ተጠልለዉ ይገኛሉ ብሏል።


የሶማሌ ክልል የመንግሥት ኮምኒኬሽን ቢሮ በበኩሉ "በኦሮሚያ ክልል ነዋሪ በሆኑ የሶማሌ ተወላጆች ላይ የዘረኝነት ጭፍጨፋ የተጀመረ ሲሆን በተለይ በአወዳይ ከተማ በትላንትናው እለት ከ50 በላይ የሆኑ ንጹሀን ዜጎች እስከዛሬ ድረስ በሀገራችን ታይቶ በማይታወቅ መልኩ በአሰቃቂ ሁኔታ የተቀጠፉ ሲሆን ከ300 በላይ የሚሆኑ ደግሞ በመከላከያ ሰራዊት ሀይል ህይወታቸውን በማትረፍ ወደ ሐረር እንዲገቡ ተደርጓል::…ይላል. . ." ለዚህም ድርጊት የኦሮሚያ ክልል መሪዎችን ተጠያቂ ያደርጋል።

 

የሁለቱ ክልል መሪዎች በአዲስአበባ መገኘት
የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚደንት አቶ ለማ መገርሳ እና የሶማሌ ክልል ፕሬዚደንት አቶ አብዲ ኡመር ከግጭቱ በኃላ በአዲስአበባ ተገኝተው ከጠ/ሚኒስትሩ ጋር ከመወያየታቸውም በተጨማሪ ለመንግስት መገናኛ ብዙሃን በጋራ መግለጫ ሰጥተዋል። ሁለቱ መሪዎች በዚሁ መግለጫቸው ግጭቱ የክልል መንግስታቱም፣ የህዝቡም ፍላጎት አለመሆኑን አንጸባርቀዋል። ዜናው እንዲህ ይላል።


«በኦሮሚያ እና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን የተፈጠረው ግጭት ሁለቱን ህዝቦች እንደማይወከል የሁለቱ ክልል ርእስ መስተዳድሮች ገለጹ።


የኦሮሚያ ክልል ርእስ መስተዳደር አቶ ለማ መገርሳ እና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አቻቸው አቶ አብዲ መሃመድ ኡመር….መግለጫ ሰጥተዋል።


ርእሳነ መስተዳድሮቹ በጋራ መግለጫቸው፥ በግጭቱ በሰው ህይወት እና ንብረት ላይ በደረሰው ጉዳት ጥልቅ ሃዘን እንደተሰማቸው ተናግረዋል።»


መሪዎቹ በመግለጫቸው ለተከሰተው ችግር በይፋ ኃላፊነትን መውሰድ አልፈለጉም። እንዲያውም የችግሩ መነሻ ውጫዊ ለማድረግ የሄዱት ርቀት “ግጭቱ ሁለቱን መንግሥታትና ሕዝቦች አይወክልም” በሚል ነበር። በእርግጥ የኦሮሞና የሶማሌ ሕዝብ አብሮ የኖረ፣ የተዋለደ…በመሆኑ በራሱ የሚፈጥረው ግጭት እንደሌለ የሚታመን ነው። ነገርግን በየደረጃው ያሉ ሹማምቶች ትንንሽ አለመግባባቶች እንዲካረሩ በማድረግ ትልቅ ጥፋት ሊያደርሱ የሚችሉበት ዕድል የተዘጋ አይደለም።


ሌላው ቀርቶ ከስድስት ወራት በፊት በፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር ሸምጋይነት የሁለቱ ክልል መሪዎች ተስማምተው፣ ጥፋተኞችን ለፍርድ ለማቅረብና ተመሳሳይ ጥፋትም እንደማይደገም ቃል ገብተው የነበረ ቢሆንም ምንም የወሰዱት እርምጃ ባለመኖሩ ዳግም ችግሩ ሊከሰት ችሏል።


አንዳንድ በጉዳዩ ላይ በገለልተኛ ወገኖች የተጻፉ መረጃዎች እንደሚሉት በቆዳ ስፋቱ ከአገሪቱ ቀዳሚውን ስፍራ የሚይዘው የኦሮሚያ ክልል፤ ከሁለተኛው ሰፊ የሶማሌ ክልል ጋር የሚያዋስነው 1410 ኪሜ ድንበር አለው። ይህ ድንበር ግን ክልሎቹ አሁን ያሉበትን ቅርጽ ይዘው ከተመሰረቱበት ጊዜ አንስቶ ውዝግብ አያጣውም። ውዝግቡን ፈትቶ ወሰኖቹን መልክ ለማስያዝ ታስቦም ሕዝበ ውሳኔ ከ400 በሚበልጡ ቀበሌዎች በጥቅምት ወር 1997 ዓ.ም ተደርጓል።


በሕዝበ ውሳኔው መሰረት ከ80 በመቶ በላይ የሚሆኑ ቀበሌዎች በኦሮሚያ አስተዳደር ሥር እንዲጠቃለሉ የተወሰነ ቢሆንም የወሰን ማካለል ሥራው ተግባራዊ ሳይሆን ቆይቷል። ይህም በየጊዜው ለሚነሱ ግጭቶች አባባሽ ምክንያት መሆኑ አልቀረም።


ባለፈው ዓመት ሚያዝያ ወር ግን የሁለቱም ክልሎች ፕሬዚዳንቶች ሕዝበ ውሳኔውን ተግባራዊ ለማድረግ ያስችላል የተባለ ስምምነት ተፈራርመዋል። ስምምነቱ በተፈረመበት ወቅት የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንት ለማ መገርሳ "ትልቅ ድል" መገኘቱን ሲገልፁ፥ የሶማሌ ክልል አቻቸው አብዲ መሃመድ በበኩላቸው "በሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች መካከል ዳግመኛ ግጭት አይኖርም።'' ብለው ነበረ።


የኦሮሚያ ክልል ቃል አቀባይ አቶ አዲሱ አረጋም የችግሩ ምንጭ ''የድንበር ጉዳይ እንዳልሆነ የሚያረጋግጥልን፤ ድንበር በማንጋራባቸው አካባቢዎች ጭምር ጥቃት ሲፈፀም የነበረው። የድንበሩን ጉዳይ በ1997 ሕዝበ-ውሳኔ መሰረት ለመፍታት በተደረሰው ስምምነት መሰረት እየሰራን ነው።ሥራውም ሰባ በመቶ በላይ ተጠናቋል።'' ሲሉ ሌላ ምክንያት ሊኖር እንደሚችል ይጠቁማሉ።


ሆኖም ሕዝብን ከሕዝብ የሚያጋጩ ወንጀለኞች ለፍርድ ሳይቀርቡ፣ ደንበር የማካለል ሥራውም ሳይጠናቀቅ ሌላ ዙር ግጭት ሊከሰት ችሏል፣ ያሳዝናል።

 

የፌዴራል መንግሥቱ አቋም


ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ከሁለቱ ክልሎች የተውጣጡ የሀገር ሽማግሌዎች ጋር ሰሞኑን ከተወያዩ በኃላ በደረሰው ጉዳት የተሰማቸውን ሐዘን ገልጸው መንግሥት በክልሎቹ አንዳንድ አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን የተፈጠረውን ግጭት የማረጋጋትና ሕግን የማስከበር ኃላፊነቱን እንደሚወጣ አረጋግጠዋል።


በዚህ መሠረት የአካባቢዎቹን ሰላምና ፀጥታ ወደነበረበት ለመመለስ በሁለቱ ክልሎች የሚገኙ ዋና ዋና መንገዶች በፌደራል መንግሥት የፀጥታ ኃይሎች ክትትል ሥር እንዲሆኑ፣ የፌዴራል የፀጥታ ኃይሎች የሕዝቡን ሰላም የመጠበቅና የማረጋጋት ሥራ እንዲሰሩም፣ አካል በማጉደልና የሰው ሕይወት በማጥፋት የሚጠረጠሩ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር እንዲያውሉ አቶ ኃይለማሪያም ማዘዛቸው ተዘግቧል።


በግጭቱ ተሳታፊ የሆኑ የትኛውም ግለሰብና የፀጥታ ኃይልም ተጠያቂ እንደሚሆኑ አረጋግጠዋል።

 

እንደማጠቃለያ
በአሁኑ ወቅት የሁለቱ ክልሎች ግጭት ጀርባ መሠረታቸውን በውጭ ሀገር ያደረጉ የመንግሥት ተቃዋሚዎች ናቸው ብሎ ለችግሩ ውጫዊ ምክንያት ለመስጠት የሚደረገው ሙከራ ያረጀ ፕሮፖጋንዳ ነው። እናም መንግሥት ግጭቱን በመለኮስ፣ በማቀጣጠል ሚና ያላቸው በየደረጃው የሚገኙ አካላትን ለፍርድ በማቅረብ የሕግ የበላይነትን በተግባር ሊያረጋግጥ ይገባል።


ለግጭት መነሻ የሆኑ ዘርፈ ብዙ ችግሮች ከህዝብ ጋር ቀጥታ በመመካከርና በጥናት በመታገዝ ተለይተው ደረጃ በደረጃ መፍትሔ እንዲያገኝ ከፌዴራል መንግሥት ብዙ ይጠበቃል። 

የኢህአዴግ ምክርቤት ባለፈው ሳምንት ስብሰባውን ካካሄደ በኃላ ያወጣው መግለጫ አነጋጋሪ ጉዳዮች አጭሯል። የግንባሩን መግለጫ እናስቀድም።

………

 

የኢህአዴግ ም/ቤት ጳጉሜ 3 እና 4 ቀን 2009 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ የ2009 ዓ.ም የድርጅትና የመንግስት ስራዎች ዕቅድ አፈፃፀምን በጥልቀት በመገምገም ቀጣይ አቅጣጫዎች በማስቀመጥ መደበኛ ስብሰባውን አጠናቀቀ።


ምክር ቤቱ ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ ባለፈው ዓመት በነሐሴ ወር የተጀመረው በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄ የሚገኝበት ሁኔታ፤ በተሃድሶው የተገኙ ውጤቶችና በቀጣይ ሊተኮርባቸው የሚገቡ ጉዳዮች በዝርዝር በመገምገም በሁሉም ደረጃዎች በተካሄዱ መድረኮች በተዛቡ አመለካከቶች ላይ ነጻ፣ ግልጽ ትግል መደረጉን ፈትሿል። በተለይም ስልጣንን ለግል ጥቅም ከማዋል ጋር ተያይዞ የሚታይ የስልጣን አተያይ ችግር የወለዳቸው የኪራይ ሰብሳቢነት ፖለቲካ መገለጫ የሆኑት ትምክህተኝነት፣ ጠባብነት፣ የሐይማኖት አክራሪነት፣ ብልሹ አሰራርና ሙስና እንዲሁም በፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓቱ ላይ የሚታዩ የተዛቡ አመለካከቶች ላይ ጠንካራ ትግል መደረጉንም ተመልክቷል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት የተሃድሶ ሂደቱ በአባላት ዘንድ ተቀዛቅዞ የነበረውን የእርስበርስ መተጋገል ከማጠናከሩም በላይ የውስጠ ድርጅት ትግልና ዴሞክረሲያዊነት እንዲጠናከር ያደረገ ሲሆን በኢህአዴግ አባላትና ብሔራዊ ድርጅቶች መካከል ተፈጥሮ የነበረውን አላስፈላጊ መጠራጠር በማስወገድ የትግል አንድነት እንዲፈጠር ማስቻሉንም ገምግሟል።


ጥልቅ ተሃድሶው ተቀዛቅዞ የነበረውንና ድርጅቱ ጥንካሬውን ይዞ እንዲዘልቅ የአንበሳውን ድርሻ የሚጫወተውን የውስጠ ድርጅት ትግል እንዲቀጣጠል በዚህም ፀረ ዲሞክራሲያዊነትና አድርባይነት እየቀነሰ እንዲሄድ ማድረግ መቻሉን የተመለከተው የኢህአዴግ ም/ቤት ጥልቅ ተሃድሶውን ተከትሎ ከማዕከል እስከ ታች መሰረታዊ ድርጅትና ህዋስ ድረስ የማጥራትና በሰው ኃይል፣ በአደረጃጀትና በአሰራር መልሶ ለማደራጀት በትግል ላይ የተመሰረቱ ስራዎች መከናውቸውንም አይቷል። በመንግስትም በተመሳሳይ መልኩ መንግስታዊ አሰራሩን ጠብቆ ከላይ እስከ ታችኛው እርከን ድረስ ህዝብን ባሳተፈ አገባብ መልሶ የማደራጀት ስራ መከናወኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል።


የኢህአዴግ ም/ቤት ላለፉት ተከታታይ ወራት በየደረጃው ያለውን አመራር ፖለቲካዊና ርዕዮተ ዓለማዊ አቅም ለማጎልበት የተሰጡ ስልጠናዎችና በግንባሩና ብሄራዊ ድርጅቶች በሚዘጋጁ ልሳናት በተዘጋጁ የመታገያ ጽሁፎች በበርካታ ጉዳዮች ላይ የተሟላ ግልፅነት እንዲያዝ ከማድረግ ጀምሮ በአባላት ዘንድ መተጋገል፣ መተራረምና ጓደዊ መተማመንና የህዳሴውን ጉዞ ለመምራት የሚያስችል የአመራር ቁመና እንዲፈጠር እያስቻለ መሆኑንም ተመልክቷል።


የኢህአዴግ ወጣቶችና ሴቶች ሊግ የጥልቅ ተሀድሶ አፈፃፀምን በጥልቀት የተመለከተው የኢህአዴግ ም/ቤት ሊጎቹ ሀገራዊ፣ ክልላዊ እና አካባቢያዊ ነባራዊ ሁኔታውን ያገነዘበ እንቅስቃሴ ማድረጋቸውን የገመገመ ሲሆን ሊጎቹ ከተሃድሶው በኋላ የወጣቶችንና የሴቶችን ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ጥረት ማድረጋቸውንም አይቷል። ምክር ቤቱ ሊጎቹን ለተልዕኮአቸው ለማብቃት ሁለንተናዊ ድጋፍ መስጠት እንደሚገባም ተመልክቷል።


በሲቪል ሰርቪስ ውስጥ በተካሄዱ የጥልቅ ተሃድሶ መድረኮች የሰቪል ሰርቫንቱ የአገልጋይነት መነፈስ ማነስና ውጤታማ አገልግሎት አለመስጠት በዚህም ተገልጋዩን ህዝብ ለምሬት የሚዳርጉ ችግሮች መኖራቸው በመለየት ችግሮቹን ለመፍታት የሚያስችሉ ጥረቶችን እየተደረጉ መሆናቸውን የተመለከተው ምክር ቤቱ አሁንም ግን በሚፈለገው ደረጃ የህዝብን እርካታ ያለረጋገጠ በመሆኑ ቀጣይ ትግል የሚጠይቅ መሆኑን አስምሮበታል።


ምክር ቤቱ በጥልቅ ተሃድሶው የተለዩ ችግሮችና አፈታታቸው ላይ ከመላው ህዝብ ጋር በመግባባት በህዝቡ ዘንድ ድርጅታችን አሁንም ችግሮቹን ሊያስተካክል በሚችልበት ቁመናና አቅም ላይ ይገኛል የሚል አስተሳሰብና እምነት እየጠነከረ መምጣቱን የገመገመ ሲሆን የተከናወነው በጥልቀት የመታደስ እንቅስቃሴም የነበሩ ጉድለቶችን በዝርዝር ከመፈተሽ ጀምሮ የማስተካከያ እርምጃ በመውሰድ ውጤቶችን መመዝገባቸውንም አይቷል።


በተዛባ የስልጣን አተያይ ምክንያት ትክክለኛው መስመር በትክክለኛ አገባብ እንዳይፈጸምና ከመስመሩ ተጠቃሚ መሆን የጀመረው ህዝብ የሚያስከፉ የመልካም አስተስዳደር ችግሮችን መከሰታቸውን የተመለከተው የኢህአዴግ ምክር ቤት አንገብጋቢ የነበሩትን የመልካም አስተዳደር ችግሮች፤ በተለይም በገጠርና በከተማ የስራ ዕድል ፈጠራ በሚመለከት ስራ ፈላጊዎችን የመለየት፣ የማደራጀት የማሰልጠንና መሰል ተግባራትን በመፈፀም በርካታ ስራዎችን ተከናውነዋል። በዚህም አበረታች ውጤት ተመዝግቧል። ካለው የስራ ፈላጊዎች ቁጥርና ከችግሩ ስፋት አኳያ በቀጣይም የርብርብ ማዕከል እንደሚሆን አጽንኦት ሰጥቶታል።


ከአገልግሎት ጥራትና ተደራሽነት አኳያ በየዘርፉ የሚታዩትን ችግሮች በዝርዝር በመለየት መፍታት የተጀመረ ቢሆንም ህዝቡን በሚያረካ ደረጃ ባለመሆኑ ቀጣይ ትኩረት የሚፈልግ መሆኑን አጽንኦት አስምሮበታል። ሌሎች የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በተለይም በፍትህ አካላት የተካሄደው ተሃድሶና የተጀማመሩ ስራዎች እንደተጠበቁ ሆነው አሁንም ቀጣይ ስራዎች እንደሚጠይቁ ምክር ቤቱ ገምግሟል።


በአንዳንድ አካባቢዎች ከወሰን ጋር ተያይዞ ይነሱ የነበሩ ችግሮች የተፈቱና መፈታት መጀመራቸውን የገመገመው ምክር ቤቱ ከዚህ አኳያ በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ፣ በኦሮሚያና በደቡብ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች፤ በኦሮሚያና በቤንሻንጉል እንዲሁም በትግራይና በአማራ ክልሎች መካከል ከወሰን ጋር ተያይዞ ተፈጥረው የነበሩትን ችግሮች በመፍታት ረገድ አበረታች ስራዎች መከናወናቸውንም ምክር ቤቱ አይቷል። በበኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ ክልሎች መካከል አሁንም ትኩረት የሚሹ ቀሪ ስራዎች መኖራቸውንም አመላክቷል። በቀጣይም በዚህ ረገድ የሚታዩ ችግሮች የህዝቡን ዘላቂ ሰላም እንዳያውኩ ለማድረግ ህዝቡን ባሳተፈ መልኩ ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበትም ተመልክቶታል።


በአጠቃላይ የተጀመረው መልካም አስተዳደር የማስፈን ተግባር ዋነኛ የርብርብ ማዕከል ሆነ እንደሚቀጥል አስምሮበታል።


ሙስናና ብልሹ አሰራርን በሚመለከት ከጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሴው ጋር ተያይዞ ዋናው ስራ በአመላከት ላይ የሚደረግ ትግል መሆኑን እንደተጠበቀ ሆኖ ችግር ውስጥ የገቡ በፌደራል፣ በክልል፣ በዞን፣ በወረዳና በሌሎች ታችኛው የአስተዳደር ደረጃዎች የሚገኙ በርካታ ቁጥር ያላቸው አመራሮች ላይ ፖለቲካዊና አስተደዳራዊ እርምጃ ከመወሰድ በተጨማሪ ማስረጃ በተገኙባቸው ህብረተሰቡን ባሳተፈ መልኩ በህግ እንዲጠይቁ በማድረግ ተጠያቂነትን ለማስፈን የተደረገውን ጥረት በጥንካሬ በመገምገም በቀጣይም የጸረ ሙስና ትግሉ ህዝቡን ባሳተፈ መልኩ መሄድ እስከሚገባው ርቀት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አጽንኦት ሰጥቶታል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት በአጋር ድርጅቶች የመታደስ እንቅስቃሴንም በዝርዝር ፈትሿል። አጋር ድርጅቶቹ ከሚመርዋቸው ክልሎች ነባራዊ ሁኔታ አንጻር የተሻለ መተጋገል የተደረገበት እንደነበር ገምግሟል። ከራሳቸው ነባራዊ ሁኔታ ጋር አያይዞው የነበሩትን የኪራይ ሰብሳቢነት፤ ጸረ ዴሞክራሲና ጠባብነት በዝርዝር በመገምገም ለማስተካከል ጥረቶች በማድረግ ላይ መሆናቸውንም አይቷል። ኢህአዴግ አጋሮቹ ነጻነታቸውን ተጠብቆ የአቅም ግንባታ ድጋፍ እያደረገላቸው መሆኑንም የተመለከተው ምክርቤቱ አጋር ድርጅቶቹ በጥልቅ ተሃድሶ የተለዩ ችግሮችን ለመፍታትና የህዝብን ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ አኳያ በቀጣይ በትኩረት መስራት እንደሚገባ ገልጻል።


በአጠቃላይ ጥልቅ ተሃድሶው አገሪቱን ከመስቀለኛ መንገድ የታደገ፣ በተቀመጠለት አቅጣጫ በመተግበር ላይ ያለና የህዳሴውን ጉዞ ተጠናክሮ እንዲቀጥል በተቀመጠው አቅጣጫ የተፈጸመና ተደማሪ ውጤት ያመጣ ወቅታዊና ትክክለኛ ውሳኔ መሆኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል። በዚህም በተካሄደው የአባላትና የህዝብ መድረኮች እንዲሁም በድርጅት ልሳናት ላይ በተደረገው ትግል የስርዓቱ አደጋ የሆኑትንና ጫፍ ደርሰው የነበሩትን እንደ ትምክህትና ጠባብነት ያሉ ችግሮች ማፈግፈግ መጀመራቸውን አይተዋል። በዚህም የጥልቅ ተሃድሶው ሂደት አመራሩና አባላቱ ዘንድ ለበለጠ ትግል እንዲነሳሱ ያደረገ ሲሆን በህዝቡ ዘንድም ችግሮቹ ይፈታሉ የሚል ተስፋ የጫረና በሂደቱ ላይም ህዝቡ ንቁ ተዋናይ እንዲሆን መነቃቃትን የፈጠረ መሆኑን አመልክቷል።


በቀጣይም አመራሩ፣ አባላትና መላው ህዝብ የህዳሴው ጉዞ ጸር የሆኑትና የስርዓቱ አደጋዎች የሆኑትን እኝህ ችግሮች ለማስወገድ ቀጣይ ትግል ማድረግ እንዳሚገባቸው አጽንኦት ሰጥቶታል።


ምክር ቤቱ ባለፈው ዓመት ተፈጥሮ በነበረው ችግር ምክንያት ታውጆ የነበረው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የአገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ወደነበረበት በመመለስ ረገድ ከፍተኛ ሚና መጫወቱን የገመገመ ሲሆን አዋጁ መንግስትና ህዝብ በልማትና ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ላይ የሚያደርጉትን ርብርብ አጠናክረው እንዲቀጥሉ ምቹ ሁኔታን መፍጠሩን ተመልክቷል። ህዝቡም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም ሆነ አዋጁ ከተነሳ በኃላ ዘላቂውን ሰላም ለማረጋገጥ ያሳየው ቁርጠኝነትና ያደረገው አስተዋጽኦ በአድናቆት ተመልክቶታል።


የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ በተመለከተ የመድብለ ፓርቲ ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ከማጎልበትና ምህዳሩን ከማስፋት አኳያ በዓመቱ ከተከናወኑ በርካታ ተግባራት ከሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር የተጀመረው ድርድርና ክርክር ተጠቃሽ መሆኑን በማመላከት ሂደቱ በመቻቻል፣ በመደማመጥና ሰጥቶ በመቀበል መርህ ላይ በመመስረት ለመድብለ ፓርቲ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ መጠናከር የራሱን ሚና የሚጫወት መሆኑን አመልክቷል።


ከተለያዩ ሲቪክ ማህበራት ጋር የተደረጉ ነጻና ዴሞክራሲያዊ ውይይቶች ዴሞክራሲያዊ ባህልን ከማጎልበት አንጻር ጠቃሚ ሚና የሚጫወቱ መሆናቸውን ያየው ምክር ቤቱ ከዚህ በተጨማሪ ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር የተደረጉ ውይይቶች የዴክራሲያዊ ስርዓቱ ለማጠናከር ከፍተኛ ሚና ያለው በመሆኑ ተጠናክሮ መቀጠል እንደለበት ገልጻል። ምክር ቤቱ በየደረጃው ያሉ የህዝብ ምክር ቤቶች እና ሌሎች የዴሞክራሲ ተቋማት ለማጠናከር የተደረጉ ጥረቶችም አበረታች እንደነበሩም ተመልክቷል።


የሰራዊት ግንባታ አፈጻጸምን የተመለከተው ምክር ቤቱ ከጥልቅ ተሃድሶ ጋር ተያይዞ ድርጅት የመሪነት ሚናውን እንዲጫወት፤ ህዝብ ጠንካራ የሰራዊት ክንፍ ሆኖ ተልዕኮውን በመወጣት የማስፋት ስራቴጂው ተግባራዊ ከማድረግና የህዝብም ተጠቃሚነት ከማስፋት የነበረውን አፈጻጸም በዝርዝር ገምግሟል። በገጠር የሰራዊት ግንባታ በተሻለ ደረጃ የሚገኝ ሲሆን በተለይ በተፈጥሮ ሃብት እንክብካቤ እና የተፋሰስ ልማት የሠራዊት የቁመናውን ይዞ የቀጠለ ሲሆን በሌሎች የገጠር ግንባሮች ተዳክሞ ከነበረው መልሶ የማደረጃት ስራዎች መከናወናቸውን ተመልክቷል። በቀጣይ በከተማ የሰራዊት ግንባታ ትኩረት የሚሻ ጉዳይ መሆኑን አይቷል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት የመንግስት ስራዎችን አፈጻጸም በጥልቀት የገመገመ ሲሆን የ2009 ዓ.ም የኢኮኖሚ ዘርፎች የእድገት አዝማሚያ ላይ በመመስረት ሲታይ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ በዓመቱ የተተነበየውን የ11ነጥብ1 በመቶ እድገት ሊያሳካ እንደሚችል፤ ይህ የኢኮኖሚው ዕድገት በግብርናው ዘርፍ በ2008 ዓም ካጋጠመው ድርቅ በማገገም ለዘርፉ የተተነበየውን የ8 በመቶ ዕድገት እንደሚያሳካና በኢንዱስትሪውና በአገልግሎት ዘርፎችም ለበጀት አመቱ የተተነበየላቸው የ20 ነጥብ 6 በመቶ እና የ10 ነጥብ 2 በመቶ የተጨማሪ እሴት እድገት በቅደም ተከተል እንደሚያሳካ እንደሚጠበቅ ተመልክቷል። በአጠቃላይ ፈጣንና ተከታታይ የኢኮኖሚ ዕድገቱ በሁሉም የዕድገት መለኪያዎች ሲታይ ጤናማ ሆኖ መቀጠሉን የገመገመው ምክር ቤቱ በውጭ ንግድ ላይ የሚታየውን ክፍተት ለማስተካከል ልዩ ትኩረት የሚጠይቅ መሆኑን አጽንኦት ሰጥቶበታል።


የአየር መዛባት ያስከተለው ድርቅ ለመቋቋምና በሀገራዊ አቅም ለማቆጣጠር የተደረገው ጥረትና የተገኘው ውጤት አበራታችና ልምድ የተገኘበት መሆኑም የተመለከተው ምክር ቤቱ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ፣ አደጋን ለመከላከል እንዲሁም የእህል ገበያን ለማረጋጋት እንደመሳርያ የሚያገለግል የስትራቴጂክ መጠባበቅያ የምግብ ክምችት አስተማማኝ መሆኑንም ጠቅሷል።


ምክር ቤቱ የማንፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ለኢኮኖሚ መዋቅራዊ ሽግግሩ አስተዋጽኦ እንዲያደርግ በመከናወን ላይ የሚገኙ ስራዎች የገመገመ ሲሆን የኢንዱስትሪ ፓርኮችን ልማት እንደ አንድ የኢንዱስትሪ ፖሊሲ ማስፈጸሚያ መሳርያ አድርጎ እየተጠቀመ ያለ በመሆኑ የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎችን የመሰረተ ልማት፣ የአገልግሎት አሰጣጥና የገበያ ትስስር ችግሮችን የሚፈታ እንደሆነ ነው የተመለከተው።


ምክር ቤቱ የመሰረተ ልማት ግንባታዎችን አፈጻጸምን የገመገመ ሲሆን የታላቁን የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብን ሌሎች የሃይል ማመንጫ የመንገድ፣ የባቡር፣ ሌሎች የመሰረተ ልማት ግንባታዎች አፈጻጸም የተሻለ ቢሆንም ቀጣይ ትኩረት የሚሻ መሆኑን አስምሮበታል።


በማህበራዊ ልማት የትምህርት እና የጤና መስኮች አፈጻጸም በዝርዝር የገመገመው ምክር ቤቱ በትምህርት መስክ ከቅድመ መደበኛ እስከ የከፍተኛ ትምህርት ተደራሽነትና ፍትሃዊነት ለማረጋገጥ የተደረገውን ርብርብ ከፍተኛ ስኬት የተመዘገበበት መሆኑንም የዩኒቨርሲቲዎች ስርጭትና ተደራሽነት በፍትሃዊነት መከናወኑንና ከነባሮቹ 35 ዩኒቨርሲቲዎችን በመጨመር በአሁኑ ወቅት የዩኒቨርሰቲዎች ቁጥር ወደ 50 ከፍ ማለቱንና ከተደራሽነትና ፍትሃዊነት አኳያ አመርቂ ስኬቶች መመዝገባቸውን የገመገመው ምክር ቤቱ የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ የተጀማመሩ ስራዎች በቀጣይ ተጠናክረው መቀጠል ያለባቸው መሆኑን አስምሮበታል።


ምክር ቤቱ በጤናው መስክ በተለይም የእናቶችን ጤና አገልግሎት ለማሻሻል ትኩረት ተሰጥቶ መሰራቱ የእናቶችና ህጻናት ጤንነት ለመጠበቅ ማስቻሉን የገመገመ ሲሆን በአጠቃላይ በጤናው መስክ የተገኙ ስኬቶችን ማስፋትና ማጠናከር እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥቶበታል።


በአጠቃላይ ምክር ቤቱ በ2009 ዓም በጥልቅ ተሃድሶው ሂደት የተገኙ መልካም ውጤቶችን በዝርዝር በማየት ያጋጠሙ ችግሮችንም በውል በመለየት በመጪው አዲስ ዓመት የተጀመረው የጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሴ ይበልጥ እንዲቀጥል፣ የፈጣን ልማት፣ የሰላምና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ሂደቱን አጠናክሮ በማስቀጠል የሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ሶስተኛው ዓመት ማሳካት የ2010 ዓም ቁልፍ ተግባር መሆኑን በመገንዘብ የድርጅቱ አባላትና አመራር እንዲሁም መላው የሀገራችን ሕዝቦች የበኩላቸውን ድርሻ እንዲያበረክቱ ምክር ቤቱ ጥሪውን አስተላልፏል። የኢህአዴግ ምክር ቤት አዲሱ ዓመት የሰላም፣ የልማትና የብልጽግና በአጠቃላይ የከፍታ ዘመን እንዲሆን ለመላው የሀገራችን ህዝቦች መልካም ምኞቱንም ገልጻል።


…..


እንደማሳረጊያ


ይህ የኢህአዴግ መግለጫ በውስጡ የያዛቸው ቁምነገሮች በርካታ ናቸው። በተለይ ከጥልቅ ተሀድሶው ጋር በተያያዘ «በአጠቃላይ ጥልቅ ተሃድሶው አገሪቱን ከመስቀለኛ መንገድ የታደገ፣ በተቀመጠለት አቅጣጫ በመተግበር ላይ ያለና የህዳሴውን ጉዞ ተጠናክሮ እንዲቀጥል በተቀመጠው አቅጣጫ የተፈጸመና ተደማሪ ውጤት ያመጣ ወቅታዊና ትክክለኛ ውሳኔ መሆኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል» ሲል ያስቀምጣል። ይህ ምዘና የተከናወነው በራሱ በግንባሩ ወይንስ በሕዝብ የሚል ጥያቄን የሚያስነሳ ነው። ሕዝቡ የግንባሩን ጥረቶች ገምግሞ የደረሰበት ድምዳሜ ከሆነ ትክክለኛና መከበር የሚገባው ሲሆን ግንባሩ በራሱ መዋቅር መረጃ ሰብስቦ የደረሰበት ድምዳሜ ከሆነ ግን መሬት ላይ ካለው እውነታ አንፃር ሲታይ ጉድለት ሊኖርበት እንደሚችል መገንዘብ ይቻላል። ጥልቅ ተሀድሶው በሥራ ላይ ከዋለ በኋላ በየክልሉ እና በፌዴራል ደረጃ ሰዎች ከሙስናና ብልሹ አሠራር ጋር ተያይዞ መታሰራቸውና አንዳንድ እርምጃዎች መወሰዳቸው እውነት ነው። አንዳንድ ባለስልጣናትንም ከቦታቸው በማንሳት ጭምር የወሰዳቸው እርምጃዎች በጥሩ ጎኑ የሚታዩ ናቸው። ነገርግን የመንግስት ሥልጣንን ለግል ጥቅም ያዋሉ ባለሥልጣናት እነዚህ ብቻ ናቸው ወይ? በከፍተኛ አመራሩ ውስጥ ጭምር ከገቢያቸው በላይ ሐብት ያፈሩ አመራሮች የሉም ወይ ለሚለው ተደጋጋሚ የሆነ የህዝብ ጥያቄ ግንባሩ ቁርጥ ያለ መልስ የሰጠበት ሁኔታ የለም።


በስኳር ኮርፖሬሽን፣ በመንገዶች ባለሥልጣን እና በመሳሰሉት ተቋማት በሚሊየን የሚቆጠር ገንዘብ ሲመዘበር አንዳንድ ከፍተኛ ባለሥልጣናት በቦርድ ሰብሳቢነት ወይንም አባልነት ጉዳዩን በቅርበት ያውቁ እንደነበር፣ አንዳንዱም ወጪ በቦርዱ ውሳኔ የተፈጸመ ስለመሆኑ በስፋት መነገሩ ከእያንዳንዱ የሙስና ድርጊት ጀርባ ሌሎች ተባባሪ ሰዎች መኖራቸውን ፍንጭ ሰጪ ነው። ይህም የሕዝብ ጥርጣሬ በአግባቡ ሊፈተሽና ምላሽ ሊያገኝ የሚገባ ጥያቄ ነው።


በተጨማሪም በኦሮሚያ፣ በአማራ እና ቤሌች አካባቢዎች በታዩ ግጭቶች ጀርባ የነበሩ ሹማምንት በሰሩት ጥፋት ልክ ስለመጠየቃቸው ሕዝብ በቂ መረጃ የለውም።


እናም የተሀድሶ ሒደቱ ውጤታማ ነው የሚለው ድምዳሜ ጥያቄ የሚነሳበት ከዚህ አንጻር ሲፈተሸ ነው። 

Page 1 of 15

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us