You are here:መነሻ ገፅ»ወቅታዊ
ወቅታዊ

ወቅታዊ (193)

  • ከሲኖዶሳዊው የቤተ ክርስቲያን አሠራርና የውሳኔ አሰጣጥ አንጻር ፓትርያርኩ የቴሌቪዥን ፕሮግራማችንን ማገዳቸው ሕጋዊ ተቀባይነት የለውም፤

  • አባላቱና ደጋፊዎቹ፣ ዐሥራት ለቤተ ክርስቲያን እንዲከፍሉ ያስተምራል እንጅ ለራሱ አይሰበስብም፤ በአባልነት አስተዋፅኦ ነው አገልግሎቱን የሚያከናውነው፤

  • “በሕገ ወጥ መንገድ ያስቀመጠው 170 ሚሊየን ዶላር በፖሊስ ተያዘበት” የሚለው መሠረተ ቢስ ወሬ፣ ከጥቅማቸው አንጻር ማኅበሩን የሚወነጅሉ አካላት የስም ማጥፋት ዘመቻ ነው፤

  • ከቅዱስ ፓትርያርኩ መመሪያና ቡራኬ ለመቀበል በተደጋጋሚ ደጅ ብንጠናም የተለየ ዓላማ ባላቸው ሰዎች ምክንያት አልተሳካልንም፤ ክፍተቶቹ፣ በማንኛውም ጊዜ መነጋገር ስንጀምር በቀላሉ ሊፈቱ የሚችሉ ናቸው፤

 

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሰንበት ት/ቤቶች ማደራጃ መምሪያ ማኅበረ ቅዱሳን፣ በቅዱስ ሲኖዶስ ዕውቅና አግኝቶ ከተመሠረተ 25 ዓመት ሞላው። ማኅበሩ፥ በአዲስ አበባ ከሚገኘው ዋና ማዕከሉ በተጨማሪ፣ በየአህጉረ ስብከቱ 48 ያህል ማዕከላት፣ ከ500 በላይ የወረዳ ማዕከላት እንዲሁም ከ400 በላይ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የግቢ ጉባኤያት ያሉት ሲኾን፤ በሚሊየን የሚቆጠሩ አባላትና ደጋፊዎችን ማፍራት የቻለ የአገልግሎት ማኅበር ነው።


በማኅበሩ ወቅታዊ እንቅስቃሴና ማኅበሩን አስመልክቶ ስለሚነሡ ጉዳዮች፣ ከማኅበሩ ዋና ጸሐፊ አቶ ውብሸት ኦቶሮ ጋር ባልደረባችን ፍሬው አበበ ያደረገው የቃለ ምልልስ ቆይታ ከዚህ በታች ተስተናግዷል።

ሰንደቅ-የማኅበሩ የቴሌቪዥን ፕሮግራም በተደጋጋሚ በብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ እገዳ እየተጣለበት መኾኑ ይሰማል፣ ምክንያቱ ምንድንነው?

አቶ ውብሸት- እንደሚታወቀው በኢቤኤስ ቴሌቪዥን ጣቢያ በኩል 2005 እስከ 2008 .. ድረስ  የምናስተላልፈው መርሐ ግብር ነበረን። በርካታ ምእመናን የተማሩበት፣ ብዙዎች ለጥያቄዎቻቸው መልስ ያገኙበትና የተጠቀሙበት መርሐ ግብር ነበር። በወቅቱ ሌሎች መርሐ ግብሮችም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስም በጣቢያው ይተላለፉ ስለነበር፣አግባብነት የለውም፤በሚል በተለያዩ አካላት ለቅዱስ ሲኖዶስ የቀረበ ጥያቄ ነበር። ቤተ ክርስቲያኒቱ የማታውቃቸው፣ ሕገ ወጥ የኾኑ፣ ነገር ግን በቤተ ክርስቲያን ስም መርሐ ግብራቸውን የሚያስተላልፉ አካላት እንዲታገዱ ከማኅበረ ምእመናንና ከወጣቶች ጥያቄ ቀርቦ እንደነበርም የምናስታውሰው ነው።

ቅዱስ ሲኖዶስ በውሳኔው ያገደው የሕገወጥ አካላት ሕገወጥ ፕሮግራሞችን ነው፡፡ ማኅበራችን ግን በቤተ ክርስቲያኒቱ የሚታወቅና ሕጋዊ ኾኖ እያለ የቴሌቭዥን ፕሮግራሙ በቅዱስ ፓትርያርኩ ትዕዛዝ መታገድ አልነበረበትም።

ከውሳኔው በኋላ ጉዳዩ እንዲታይልንና እገዳው እንዲነሣልን ጥያቄ አቅርበን ነበር። ይኹንና ጥያቄያችን ምላሽ ባለማግኘቱና በወቅቱ ቅዱስ ሲኖዶስ፣ ቤተ ክርስቲያኒቱ የራስዋ 24 ሰዓት የቴሌቪዥን ሥርጭት እንድትጀምር ወስኖ ስለነበር አማራጩን ለመጠቀም ወሰንን። ይኸውም በቤተ ክርስቲያናችን በሚከፈተው የቴሌቪዥን ጣቢያ መጠቀም እንድንችል እንዲፈቀድልን መጠየቅ ነበር። በዚህም መሠረት ጥያቄያችንን አቀረብን። በቃል ካቀረብናቸው ጥያቄዎች በተጨማሪ ለሁለት ጊዜያት በደብዳቤም አመልክተናል።

የጥያቄያችን ጭብጥ ሁለት መልኮች ነበሩት። አንደኛው፥ አቅማችንን አስተባብረን ቤተ ክርስቲያን የከፈተችውን 24 ሰዓት የቴሌቪዥን ሥርጭት እናግዝ፣ የሚል ሲኾን፤ ኹለተኛው አማራጭ ደግሞ፣ ለማኅበሩ የተወሰነ የአየር ሰዓት ተሰጥቶት መርሐ ግብሩን እንዲያስተላልፍ ይፈቀድልን የሚል ነበር። ይህን ጥያቄያችንን ያቀረብነው 2008 . ነበር፤ ነገር ግን መልስ የሚሰጠን አካል አላገኘንም። 2009 . በድጋሚ ጥያቄያችንን አቀረብን፤ አሁንም መልስ አልተሰጠንም። በመጨረሻ 2009 .. ግንቦት፣ የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባዔ ላይ የቤተ ክርስቲያኒቱ የመገናኛ ብዙኃን አገልግሎት ድርጅት ሪፖርት በሚቀርብበት ወቅት የማኅበራችን ጥያቄም በብፁዓን አባቶች በኩል ቀርቦ ነበር።

ማኅበረ ቅዱሳን የአየር ሰዓት እንዲሰጠኝ ጥያቄ አቅርቤያለሁ እያለ ነው። ለምንድን ነው ያልተሰጠው? የሚል ጥያቄ በብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ቀረበ። በዚህ ጉዳይ ብዙ ውይይት ከተደረገ በኋላ በመጨረሻ ላይ ቅዱስ አባታችን፣ በራሱ የቴሌቭዥን ጣቢያ መክፈት ይችላል፤ የሚል መልስ እንደሰጡ ተረድተናል። ይህን አቅጣጫ እኛም በበጎ ነው የተቀበልነው።

ይኸውም፣ ቤተ ክርስቲያናችን፥ በሚሊዮን የሚቆጠሩና ባለብዙ ቋንቋ ተናጋሪ ምእመናን ያሏት እንደመኾንዋ መጠን አንድ የቴሌቪዥን ጣቢያ ብቻ በቂ አይደለም፤ ተጨማሪ ሥራዎች ሊሠሩ ይገባል ብለን በማመንና የቅዱስ ፓትያርኩንም አቅጣጫ ተቀብለን ከምልአተ ጉባኤው በኋላ ወደ ቀጣይ ሥራ ገባን። ማኅበሩ የአየር ሰዓት አግኝቶ መርሐ ግብሩን የሚያሰራጭበትን አማራጭ መንገዶች ስናይና ስናጠና ቆየን። በዚህ መሠረት ተቀማጭነቱና ሕጋዊነቱ በአሜሪካ ከኾነው የአሌፍ ቴሌቭዥን ጣቢያ በሳምንት ለሰባት ሰዓታት የአየር ሰዓት ለመከራየት ቻልን። ከመስከረም አንድ ቀን 2010 . ጀምሮ በሦስት ቋንቋዎች ማለትም በአማርኛ፣ በኦሮምኛ እና በትግርኛ ቋንቋዎች እያስተላለፍን እንገኛለን። ይህ ከኾነ በኋላ የቴሌቪዥን ፕሮግራሙ እንዲታገድ፣ ቅዱስ አባታችን ለጠቅላይ ቤተ ክህነት ዋና ሥራ አስኪያጁ ደብዳቤ ፅፈዋል፡፡

እንደተረዳነው፣ በደብዳቤው ላይ ሁለት የቴሌቭዥን መርሐ ግብሮች እንዲታገዱ ነው የተጻፈው። አንዱ፥ በቤተ ክርስቲያን ሥር ሕጋዊነት ያለው የማኅበረ ቅዱሳን ቴሌቪዥን መርሐ ግብር ሲኾን፤ ሁለተኛው፣ በቤተ ክርስቲያን ዕውቅና የሌለውና ከቤተ ክርስቲያን ውጭ የኾነ አካል ጣቢያ ነው፡፡

የማኀበሩ ፕሮግራም እንዲታገድ፣ ማን ነው የጠየቀው? መነሻው ምንድን ነው? ብለን ስናይ ሕጋዊ መነሻ የለውም። ሕጋዊ መነሻ ስንል፣ በቤተ ክርስቲያናችን ጉዳዩ ተመርምሮ ውሳኔ የሚተላለፍበት አሠራር አለ። ስለ ቤተ ክርስቲያን የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም መወሰን የሚችለው፣ የመጨረሻ የሥልጣን አካል የኾነው የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ነው። በምልአተ ጉባኤው የጸደቁ ሕጎችን፣ ደንቦችን፣ መመሪያዎችንና ውሳኔዎች ተፈጻሚነት የሚከታተለውና የሚቆጣጠረው ደግሞ ቋሚ ሲኖዶስ ነው። ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያናችን፣ በዚህ መንገድ የሚገለጽ ሲኖዶሳዊና ጉባኤያዊ አመራር፣ አሠራርና የውሳኔ አሰጣጥ ነው ያላት።

የዚህ የእገዳ ደብዳቤ ጉዳይ ግን፣ በዚህ መንገድ ውይይት የተደረገበትና ውሳኔ የተሰጠበት አይደለም። ስለዚህ እገዳው ሕጋዊነትና ተቀባይነት የሌለው ውሳኔ ነው። ስለዚህ በውላችን መሠረት መርሐ ግብራችንን ቀጥለናል፤ ወደፊትም በሌሎች ቋንቋዎች ጭምር ተደራሽነታችንን በማስፋት ለመሥራት ዐቅደናል።

ሰንደቅየማኅበሩ የቴሌቪዥን ፕሮግራም አንዱና ዋናው ግቡ ትምህርተወንጌልን  ማስፋፋት ነው ተብሎ ይታመናል። ወንጌልን ማስፋፋት፣ ለቤተክርስቲያኒቱ ተከታዮች የእግዚአብሔርን ቃል ማስተማር በመኾኑ እንደጥፋት የታየው ለምንድንነው?

አቶ ውብሸት- በእውነት ለእኛም ግልጽ ካልኾኑልንና ካልገቡን ነገሮች አንዱ ይኼ ነው። ትምህርተ ወንጌልን ማስፋፋት፣ የእናት ቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት ማገዝ ቤተ ክርስቲያናችን የምትደሰትበትና የምትደግፈው ነገር ነው። የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባዔ ለማኅበሩ በፈቀደው መተዳደርያ ደንብ ላይ፥ የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያን ጨምሮ በተለያዩ ዘመናዊ የብዙኃን መገናኛ ዘዴዎች ትምህርተ ወንጌልን ለዘመኑ ትውልድ እንድናዳርስ ነው የተፈቀደልን። ምልአተ ጉባኤው አጽድቆ የሰጠንን የቤተ ክርስቲያንን መሠረታዊ ተልእኮ የማጠናከርና የማስፋፋት ተግባር ማገድ ወይም መከልከል ማለት ቅዱስ ሲኖዶሱን መጋፋትና መቃወም ማለት ነው።

እንግዲህ ይኼን የማሰናከል ሥራ የሚሠራ አካል፣ በቤተ ክርስቲያን የወንጌል መስፋፋትና ዕድገት የማይደሰት አካል ነው ብለን ነው የምናስበው። ምናልባት ከቅዱስ አባታችን ጀርባ ኾነው የተሳሳተ መረጃ የሚያቀብሉ፣ ያልኾነ ነገር የሚሰጡ አካላት እንዳሉ ነው የምንጠረጥረው። በቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ወንጌል መስፋፋትና መጠናከር ምክንያት የሚጎዱ አካላት አሉ ማለት ነው። ሐቀኛ የቤተ ክርስቲያን ወገን የሆነ አካልም ይኹን ግለሰብ፣ የቅዱስ ሲኖዶስን ውሳኔ አይጋፋም፤ አይቃወምም፤ የአማናዊውን ቅዱስ ወንጌል መስፋፋትን አይጠላም ብለን ነው የምናምነው።

ሰንደቅ-ቅዱስ ፓትርያርኩን አግኝታችሁ ኹኔታዎችን ለማስረዳትና ለመወያየት ያደረጋችሁት ጥረት አለ?

አቶ ውብሸት- ቅዱስ አባታችንን ለማግኘት የሞከርነው አሁን አይደለም። ቅዱስ አባታችን ከተሾሙበት ጊዜ ጀምሮ አግኝተናቸው መመሪያና ቡራኬ ለመቀበል ብዙ ጥረት አድርገናል። በተደጋጋሚ ደጅ ጠንተን አልሳካ ሲለን በደብዳቤ ጭምር ጥያቄዎችን አቅርበናል። ከዚህ ሁሉ ጥረት በኋላ፣ 2008 .. አጋማሽ ገደማ አንድ ጊዜ ለማነጋገር ዕድል አግኝተናል። በዚያ መድረክ ስለ ማኅበሩ አገልግሎት አስረድተናል። በዚያን ወቅት ቅዱስ አባታችን ቃል የገቡልን ነገር ቢኖር፣ በተከታታይ እንደምንገናኝ፣ በውይይት ችግሮችን እንደምንፈታ፣ እንደምንመካከር፣ ቡራኬም እንደሚሰጡን፣ በራቸው ለእኛ ክፍት መኾኑን ነበር። ከዚያ ወዲህ ግን ቅዱስ አባታችንን ደግመን ለማግኘት ብንሞክርም የሚሳካልን አልኾነም። ዕድሉን ማግኘት አልቻልንም።

ብፁዓን አባቶችንም በሽምግልና መልክ ልከናል። ያለው ችግር ምንድን ነው? ጥፋት ካለ እንታረም፤ ማኅበሩ፥ የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት በዕውቀታቸውና በሞያቸው ለማገዝ ለሃይማኖታቸው ቀናዒ የኾኑ ሰዎች የተሰባሰቡበት እንጂ የቅዱሳን መላእክት ስብስብ ባለመኾኑ በማወቅም ባለማወቅም ስሕተት ሊኖር፣ ሊያጋጥም ይችላል። ስሕተት ካለ እንታረም፤ ብለን ጠይቀናል፤ ሊሳካልን አልቻለም፤ እናዝናለን።

ሰንደቅሌላው ማኅበረ ቅዱሳን ላይ የሚነሣው ነገር፣ ለቤተክርስቲያን ሊከፈል የሚገባውን ዐሥራት ይሰበስባል፤ ያለው የገንዘብና ንብረት መጠንም በትክክል አይታወቅም፤ የሚሉ ወቀሳዎችና ክሦች ናቸው፤ ይህን በተመለከተ አስተያየታችሁ ምንድንነው?

አቶ ውብሸት- ማኅበረ ቅዱሳን በቤተ ክርስቲያን ሥር የተዋቀረ እንደ መኾኑ መጠን ሀብቱና ንብረቱ በሙሉ የቤተ ክርስቲያን ናቸው። ማኅበሩ፥ ዐሥራት በኩራትን አይሰበስብም። ይልቁንም እያንዳንዱ ምእመን፣ ለቤተ ክርስቲያን ሊከፍል የሚገባውን ዐሥራት በኩራት እንዲሰጥ ነው የሚያስተምረው። ማኅበሩ ቅዱሳን አገልግሎቱን የሚያከናውነው፣ አባላቱ እንደ ምእመን፥ ዐሥራታቸውን ለቤተ ክርስቲያን ከመስጠት ባሻገር ለማኅበሩ በሚያደርጉት የአባልነት መዋጮ ነው። አባላት ከወርኃዊ ገቢያቸው ተጨማሪ ሁለት በመቶ እያዋጡ ቤተ ክርስቲያኒቱ የጎደላትን ነገር ለመሙላት ይጥራሉ።ዐሥራት በኩራትም ሰብስቦ ይወስዳል፤የሚል አካል ካለ በማስረጃ ነው ማቅረብ ያለበት።

ከዚያ ውጪ በአብነት /ቤቶችና በገዳማት የሚተገበሩ ፕሮጀክቶች አሉን። ፕሮጀክቶቹን ቀርፀን ለበጎ አድራጊ ምእመናን እንሰጣለን። ይኼን ብትሠሩ ካህናትን፣ የአብነት ተማሪዎችንና መምህራንን ከስደት፤ ቤተ ክርስቲያንን፣ አብያተ ጉባኤያትንና ቅዱሳት መካናትን ከመዘጋትና ከመፍረስ እናድናለን፤ ብለን በማስረዳት ካመኑበት ይሠሩታል። ማኅበሩም ሞያዊ አስተዋፅኦውን ያደርጋል። በዚህ መሠረት የተለያዩ ሥራዎችን አከናውነናል፣ እያከናወንም እንገኛለን።

የማኅበሩ ንብረት አይታወቅም፤የሚል ወቀሳ እንዳለ ተጠቅሷል። የማኅበሩ ንብረት ይታወቃል። በየዓመቱ ለጠቅላይ ቤተ ክህነትና ለሚመለከታቸው አካላት ሁሉ ሪፖርት እናደርጋለን። ሪፖርቱ የሥራ ክንውንና የሒሳብ ሪፖርትን አጣምሮ የያዘ ነው። በዚህ ሪፖርት ላይ ማኅበሩ ምን ያህል ሀብት እንዳለው፣ የገንዘቡ እንቅስቃሴ ምን እንደሚመስል እናሳያለን። ሪፖርቱ በሕግ ዓለም አቀፍ ተቀባይነት ባላቸው የውጭ ኦዲተሮች ተመርምሮ የተመሰከረ የሒሳብ ሪፖርት ነው የምናቀርበው። በዚህ መሠረት ጠቅላላ ሀብቱም ኾነ የሒሳብ እንቅስቃሴው በግልጽ ይታወቃል።

ማኅበረ ቅዱሳን የማይታወቅ ሀብትና የፋይናንስ እንቅስቃሴ የለውም። ይህም ብቻ አይደለም። ከዚህ በፊት ቅዱስ ሲኖዶስ የሚሰጠንን አቅጣጫ ተከትለንና አክብረን የምንሠራ የቤተ ክርስቲያን አካል እንደመኾናችን መጠን ከመተዳደሪያ ደንቡ ባሻገር የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ተሰብስቦ የሚወስናቸው ውሳኔዎች አሉ። ከውሳኔዎቹ አንዱ፣ ማኅበሩ በቤተ ክርስቲያኒቱን ሞዴል እንዲሠራ የሰጠው ውሳኔ ይገኝበታል። በዚሁ መሠረት እየተጠቀምን እንገኛለን። በተጨማሪ ከጠቅላይ ቤተ ክህነት የሚላኩ ኦዲተሮች አሉ። አስፈላጊውን ኦዲት አድርገው ሪፖርት የሚያደርጉበትን አሠራር እየተከተልን እንደምንገኝ ይታወቃል።

በዚህ ሁሉ ሪፖርት ላይ ማኅበሩ የማይታወቅ ንብረት እንዳለው የተገለጸበት ሁኔታ የለም። የማኅበሩ የፋይናንስ እንቅስቃሴ ትክክለኛ መኾኑን የውጭ ኦዲተሮች ብቻ ሳይኾኑ፣ የጠቅላይ ቤተ ክህነታችን ኦዲተሮችም ጭምር ያረጋገጡት ሐቅ ነው። ይህን ዓይነት ያልተጨበጠ ክሥ የሚያቀርበው የቤተ ክርስቲያናችን አካል ሊኾን አይችልም፣ የምንለው ከዚህ ተጨባጭ ኹኔታ ተነሥተን ነው።

ሰንደቅ- ሰሞኑን በተለያዩ ማኅበራዊ ድረገጾች የተሠራጨ ጹሑፍ፣ ማኅበሩ በግለሰብ ሒሳብ ውስጥ በሕገወጥ መንገድ ያስቀመጠው 170 ሚሊየን ዶላር በፖሊስ መያዙን ይገልጻል፤ ይህ ዘገባ ምን ያህል እውነት ነው?

አቶ ውብሸት- ማኅበሩ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ መሰል ውንጀላዎች ሲቀርቡበት ይህ የመጀመሪያው አይደለም። ባለፉት 25 ዓመታት ውስጥ የቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ዕድገትና ልማት የማይፈልጉ አንዳንድ አካላት ከጥቅማቸው አንጻር የማኅበሩን ስም በተለያየ ተንኮል የማጥፋት ዘመቻ በተደጋጋሚ ይሞክራሉ። በማኅበራዊ ድረ ገጾች ተለቋል የተባለው መሠረተ ቢስ ወሬም፣ የዚሁ ክትያ አድርገን የምናየው ነው። ይህ ዓይነቱ ወሬ ምንም ዓይነት መሠረትና እውነት የሌለው ነው።

ሰንደቅማኅበረቅዱሳን፣ ቤተክርስቲያኒቱ የአገልግሎቷ አደጋ አድርጋ የምትገልጸውን የተሐድሶ መናፍቃንን እንቅስቃሴ ለማጋለጥ፣ የቤተክርስቲያኒቱን ህልውና እና ተከታዮቿን ለመጠበቅ የሚያደርጋቸውን እንቅስቃሴዎች ጨምሮ በአንዳንድ ወገኖች ዘንድ በበጎ መልኩ የማይታይበት ኹኔታ መኖሩ ይታወቃል። ይህ የኾነው ለምንድንነው?

አቶ ውብሸት- ቤተ ክርስቲያን ለማኅበሩ ከሰጠችው ሓላፊነት አንዱ የዘመኑን ፀረ - ቤተ ክርስቲያን እንቅስቃሴዎች መከላከልና ማጋለጥ ነው። ቤተ ክርስቲያንን መጠበቅ አንዱ ሓላፊነቱ ነው። ባለፉት ዓመታት በድብቅና በግልጽ መናፍቃን ወደ ቤተክርስቲያን የሰረጉበት ኹኔታ አለ። ስማቸውንተሐድሶአሉት እንጂ ያው መናፍቃን ናቸው። እነዚህ አካላት ስማቸውንተሐድሶብለው ወደ ቤተክርስቲያን ተመሳስለው ገብተዋል። ከቤተ ክርስቲያን ውጪ የምናደርገው እንቅስቃሴ ውጤት አላመጣም፤ ከአሁን በኋላ ወደ ቤተክርስቲያን ሰርገን ገብተን፣ ከውስጥ ኾነን ብንሠራ የተሻለ ነው፤ ብለው ስልት ነድፈው ነው ወደ ቤተ ክርስቲያን የገቡት። ባለፉት 20 ዓመታት አገልግሎቷን ውስጥ ለውስጥ ሲጎዱ የነበሩ ናቸው። ከሚጠቀሟቸው ስልቶች አንዱ በቤተ ክርስቲያን ከፍተኛ መዋቅር ጭምር የራሳቸውን ሰዎች ማስቀመጥ ነው። በውጭም ያሉት፣ በውስጥም ያሉት፣ ገና የማይታወቁትም አንድ ላይ ተባብረው የሚንቀሳቀሱበት ከመኾኑ ጋር ተያይዞ የመከላከሉን ሥራ አስቸጋሪ አድርጎታል።

ማኅበረ ቅዱሳን፣ በዚህ መልክ የተደራጁ ተሐድሶኑፋቄ አራማጆች ቤተ ክርስቲያንን ለመበረዝና ለመጉዳት እያሤሩ እንደኾነ ደጋግሞ ሲናገር፣ ሲያስተምር ብዙ ሰዎች አልተረዱትም ነበር። ጉዳዩን፣ በግለሰቦች መካከል ያለ ጠብ አድርገው የሚያዩትም ነበሩ፤ ምክንያቱም የሤራው ስትራቴጂ ከባድና ምሥጢራዊ ስለነበር ነው። በሒደት ግን እየተጋለጡ ተወግዘው የሚለዩበትና የሚሰናበቱበት አደጋውን የመቋቋም አያያዝ ነው ያለው።

ቀደም ሲል፣ተሐድሶየሚባል የለም፤ ካለ አሳዩን፤ እያሉ ለማወናበድ የሞከሩ ታይተዋል። እነርሱም፣ በቂ ሥራ ሠርተናል፤ ብለው ባመኑበት ጊዜ ራሳቸውን እያጋለጡ የወጡበትን አጋጣሚ ተመልክተናል። የእምነት መግለጫ እስከ ማውጣትም ደርሰዋል። እምነታችን ይኼ ነው፣ ብለው በሰኔ ወር 2007 .. ዐውጀዋል። ከዚያ በፊት እነሱን ማግኘት፣ መለየት፣ ማጋለጥ ከባድ ሥራ ነበር። ራሳቸውን ከለዩ በኋላ ግን እየቀለለ ነው የመጣው። እንግዲህ ይህን ቤተ ክርስቲያን በቅዱስ ሲኖዶስ ወስና፣ በሊቃውንት ጉባኤ አይታና መርምራ መግለጫ አውጥታለች፤ ምላሽም ሰጥታለች።

ኾኖም ቀደም ሲል እንዳልኩት ተሐድሶኑፋቄ አራማጆች የሚንቀሳቀሱት በውስጥም በውጪም ነው። በውስጥ በቤተ ክርስቲያኒቱ ከፍተኛ የሓላፊነት ቦታዎች ጭምር ይዘው ነው። ማኅበረ ቅዱሳን፣ ተሐድሶመናፍቃንን በማጋለጥና ኑፋቄያቸውን በመከላከል ረገድ የሚሠራውን ሥራ ሁልጊዜም ይቃወማሉ። ማኅበሩን ከተቻለ ለማፍረስ አልያም ለማሸማቀቅ በሚል የሚሰነዘሩ የስም ማጥፋት ዘመቻዎችና አሉባልታዎች ኹሉ በቀጥታም ኾነ በተዘዋዋሪ ከዚህ ዓቢይ ጉዳይ ጋር የተገናኙና የሚገናኙ ናቸው።

ሰንደቅ- ማኅበሩ ከቤተክርስቲያን የአስተዳደር መዋቅር ጋር በተዋረድ ያለው ግንኙነት ምን ይመስላል? መዋቅራዊ ግንኙነቱስ ምንያህል ጤናማ ነው ብለው ያስባሉ?

አቶ ውብሸት- የማኅበሩ አገልግሎት በዋናው ማዕከል ብቻ የተወሰነ አይደለም። ከእያንዳንዱ ሀገረ ስብከት ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ጋር፣ ከመምሪያዎችና ዋና ክፍሎች ጋር፣ ከሥራ አስኪያጆች ጋር ተስማምተን፣ ተናበን ነው እየሠራን የምንገኘው። ቡራኬና መመሪያ እየተቀበልን ነው፣ ስንሠራ የኖርነው። ከጠቅላይ ቤተ ክህነት ዋና መዋቅር ጋርም ያለን የሥራ ግንኙነት ጤናማ ነው።

ማኅበሩ ተጠሪነቱ ለቤተ ክርስቲያን እንደመሆኑ መጠን ለሚመለከታቸው አካላት የሥራ ዕቅድ፣ የሥራ ክንውን ሪፖርት ከማቅረብ፣ የተለያዩ ጥያቄዎችንና እገዛ ከመጠየቅ አንጻር ጤናማ ግንኙነት አለን። አንዳንድ ጥቃቅን ችግሮች ሊያጋጥሙ ቢችል እንኳ መሠረታዊውን የሥራ ግንኙነት የሚጎዳ ነው ብለን አናስብም። አልፎ አልፎ ወደ ሓላፊነት ከሚመጡ ሰዎች ጋር የሚያያዙ የተግባቦት ችግሮች አጋጥመውናል። ሰዎቹ ለማኅበሩ ጥሩ ስሜት ሲኖራቸው ጥሩ እገዛና ድጋፍ የምናገኝበት፣ ከሌላቸው ደግሞ ዕንቅፋት የሚያጋጥበት ኹኔታ በአገልግሎታችን ሒደት ያስተዋልነው ችግር ነው። ችግሩ፣ ተቋማዊ ነው ብለን ስለማናምን ከግለሰቦቹ ጋር በመመካከር ለመፍታት አቅማችን የፈቀደውን ሁሉ እያደረግን ነው የምናገለግለው።

ሰንደቅበሚቀጥለው ሳምንት መጀመሪያ ይካሔዳል ተብሎ በሚጠበቀው የመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ  36ኛ ዓመታዊ ስብሰባ ላይ እንደቀደሙ የሥራ ሪፖርታችሁ እንዳይቀርብና እንዳትሳተፉ በቅዱስ ፓትርያርኩ እንደታገዳችሁ ይሰማል። ይህምን ያህል እውነት ነው? እውነት ከኾነ ጉዳዩን እንዴት ተቀበላችሁት?

አቶ ውብሸት- ማኅበሩ ላለፉት ኹለት ዐሥርት ዓመታት በመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ ዓመታዊ ስብሰባዎች ላይ ሲሳተፍ ቆይቷል፤ የሥራ ክንውን ሪፖርቱም፣ በጠቅላይ /ቤቱና በአህጉረ ስብከቱ እየቀረበ ሲሰማ ቆይቷል። እገዳን በተመለከተ ለጽ/ቤታችን የደረሰን ነገር የለም። በአጠቃላይ ጉባኤው እንድንሳተፍ ሁለት የግብዣ ደብዳቤዎች እንደደረሱን ብቻ ነው የምናውቀው። በአሁኑ ሰዓት በእኛ በኩል አጠቃላይ ጉባኤውን ለመሳተፍ እየተዘጋጀን እንገኛለን።

ሰንደቅማኅበሩ ከቅዱስ ፓትርያርኩ ጋር ያለው ተቋማዊ ግንኙነት የቱን ያህል ጤናማ ነው?  ቅዱስ ፓትርያርኩ፣ ለማኅበሩ ያላቸው አመለካከት በጎ አይደለም፤ የሻከረ ግንኙነት ያለ ይመስላል ፤ ” የሚሉ ወገኖች አሉ። ግንኙነቱን በተመለከተ ስላለው ኹኔታ ቢገልጹልኝ?

አቶ ውብሸት- ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርካችን፣ የቤተ ክርስቲያናችን ርእሰ አበው ናቸው፤ ቅዱስ ሲኖዶስንና አጠቃላይ ጉባኤውን በርእሰ መንበርነት ይመራሉ። በርግጥ በመዋቅራዊ ግንኙነት፣ ከቅዱስ አባታችን ጋር በቀጥታ የምንገናኝበት መዋቅር የለም። የእኛ ማኅበር ተጠሪ የሆነለት አካል አለ። ቀጥታ ግንኙነታችን ከዚህ አካል ጋር ነው። ከቅዱስ አባታችን ጋር ቀጥታ የሆነ ግንኙነት የለንም። ኾኖም፣ እንደ ልጅና አባት ተገናኝተን ቡራኬያቸውንና አጠቃላይ መመሪያቸውን መቀበል ያስፈልገን ነበር።

ነገር ግን፣ በምንፈልገው ደረጃ ከቅዱስ አባታችን እየተገናኘን አባታዊ ቡራኬና መመሪያ እየተቀበልን ለመሥራት አልቻልንም። በዚህ ረገድ መጠነኛ ክፍተት ማጋጠሙ እውነት ነው። አንዳንድ የተለየ ዓላማ ያላቸው በቤተ ክርስቲያናችን ውስጥ ያሉ አካላት ከቅዱስ አባታችን ጋር እንድንገናኝ አይፈልጉም። በዚህ ምክንያት ልናገኛቸው የቻልንበት ጊዜ አናሳ ነው። የቅዱስ አባታችንን ሐሳብ በቀጥታ የምንሰማበት ዕድል የለንም። ካለመነጋገር፣ ካለመገናኘት የተፈጠሩ ክፍተቶች እንዳሉ እናውቃለን። እነኝህ ክፍተቶች፣ በማንኛውም ጊዜ መነጋገር ስንጀምር በቀላሉ ሊፈቱ የሚችሉ ናቸው ብለን እናምናለን።¾

    በዋንኛነት በ2008 ዓ.ም በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች የታየውን ሕዝባዊ ተቃውሞ ተከትሎ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢህአዴግ) የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ከነሃሴ 10 እስከ 15 ቀን 2008 ዓ.ም ድረስ ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ የአስራ አምስት ዓመታት ጉዞ በመገምገም የገጠሙትን ችግሮች ለመቅረፍ ተሀድሶ ለማድረግ ውሳኔ ማሳለፉ የሚታወስ ነው፡:


    ግንባሩ ለዚህ ውሳኔ የበቃው ስርዓቱን ከሚፈታተኑት ችግሮች መካከል አንዱ የመንግስት ስልጣን የህዝብን ኑሮ ለማሻሻልና አገራዊ ለውጡን ለማስቀጠል እንዲሆን ከማድረግ ይልቅ የግል ኑሮ መሰረት አድርጎ የመመልከትና በአንዳንዶችም ዘንድ የግል ጥቅም ከማስቀደም ጋር የተያያዘ እንደሆነ ማረጋገጡ በቀዳሚነት የሚነሳ ነው። አገራዊ ለውጡ በስኬት ሲጓዝ የቆየው መንግስታዊ ስልጣንን ለህዝብ ጥቅም ማስከበሪያ ማድረግ በመቻሉ የሆነውን ያህል ይህ ስልጣን ያለአግባብ ለመጠቀም ለሚሹ ግለሰቦች በመሳሪያነት ማገልገል ሲጀምር የተጀመረው ልማት ይደነቃቀፋል። መልካም አስተዳደርም ይጠፋል።


    በአጠቃላይ ሕዝብን በማስመረር ላይ ያለው ችግር ዋነኛ መንስዔ ይህ ነው። ከዚህ በመነሳት ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ደረጃውና መጠኑ ምንም ይሁን ምን የመንግስት ስልጣንን ካለ ያለአግባብ ለግል ኑሮ መሰረት ለማድረግ የሚታየው ዝንባሌና ስህተት መታረምና መገታት እንዳለበት፣ ይህን ለማድረግ የሚያስችል ተጨማሪ እርምጃም መውሰድ እንዳለበት ወስኗል። ዝንባሌው በሚታይባቸው ቦታዎች ሁሉ በአግባቡ እየተፈተሸ እንዲስተካከልና የድርጅታችን ጥራትና ጥንካሬ ተጠብቆ እንዲቀጥል አስፈላጊ የሆነው ርምጃ ሁሉ እንዲወሰድ ወስኗል። ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው በዚህ ረገድ ከራሱ ጀምሮ የሚታዩ የጥገኝነት አስተሳሰቦችና መገለጫ የሆኑትን ጠባብነትና ትምክህተኝነትነ እንዲሁም የጥገኝነት ተግባራትን በጥብቅ በመታገል ይህ አዝማሚያ እንዲገታ ለማድረግ የሚያስችሉ ዝርዝር ዕቅዶችም አዘጋጅቷል» ብሏል።


    ኢህአዴግ በ15 ዓመታት ጉዞ ግምገማው መሰረት በአሁኑ ወቅት የሚታዩትን ውስንነቶች በህዝቡ ሁለንተናዊ ተሳትፎ በመፍታት በምርጫ ካርድ የተሰጠውን ኃላፊነትና አደራ ለመወጣት ከምንጊዜውም በላይ እራሱን ገምግሞና አጥርቶ ለመንቀሳቀስ የጀመረውን የአስራ አምስት አመታት የተሃድሶ ጉዞ ግምገማ በየደረጃውና በሁሉም ተቋማት በጥልቀት አካሂዳለሁ ሲል ቃል ገብቷል።

 

የግንባሩ በቀጣይ በሚያደርገው ተሀድሶ ከላይ አስታች ባሉት መዋቅሮች ውስጥ በሙስናና ብልሹ አሠራር የሚታወቁ፣ ከገቢያቸው በላይ ሐብት ያፈሩ፣ የመልካም አስተዳደር ችግር በመፍጠር ሕዝብ ያማረሩ ሹማምንቶቹን ከማባረርም በተጨማሪ በሕግ እንዲጠየቁም ያደርጋል ተብሎ በወቅቱ ተገምቶ ነበር።

ግንባሩ ከሁለት ዓመት በፊት በመቀሌ ከተማ ባካሄደው 10ኛ ጉባዔ የመልካም አስተዳደር ችግሮች ላይ፤ ከላይ እስከታች ባለው መዋቅር ጠንካራ እርምጃ ለመውሰድ በተመሳሳይ መልኩ ውሳኔ አሳልፎ ነበር። በዚህ ስብሰባ ከፍተኛ አመራሩ ተሀድሶው ከእኛ መጀመር አለበት የሚል ቁርጠኛ አቋም ይዞ ነበር።

 ከ10ኛው የኢህአዴግ ጉባዔ በኋላ ባሉ ሁለት ዓመታት በተለይ ከፍተኛ አመራሩን ማዕከል ያደረገ ሥራ አልተሠራም፣ በሙስና፣ በኪራይ ሰብሳቢነት የሚጠረጠሩ ከፍተኛ አመራሮች ተገቢ ያልሆነ ሽፋን እየተሰጣቸው ነው የሚሉ አስተያየቶች የመኖራቸውን ያህል በአንጻሩ በሙስናና ብልሹ አሰራር የሚጠረጠሩ በየደረጃው ያሉ አመራሮች ከኃላፊነታቸው የተነሱበት፣ አንዳንዶቹም በጥፋታቸው ልክ ለሕግ የቀረቡበት የተሳካ ሥራ የተከናወነበት ነው በማለት የሚሞግቱም አሉ።

የኢህአዴግ ም/ቤት ጻጉሜ 3 እና 4 ቀን 2009 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ በተለይ ሥልጣንን ለግል ጥቅም ከማዋል ጋር ተያይዞ የሚታይ የሥልጣን አተያይ ችግር የወለዳቸው የኪራይ ሰብሳቢነት ፖለቲካ መገለጫ የሆኑት ትምክህተኝነት፣ ጠባብነት፣ የሃይማኖት አክራሪነት፣ ብልሹ አሠራርና ሙስና እንዲሁም በፌዴራል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቱ ላይ የሚታዩ የተዛቡ አመለካከቶች ላይ ጠንካራ ትግል ተደርጓል ብሏል። አያይዞም የጥልቅ ተሀድሶ ሒደቱ በአባላት ዘንድ ተቀዛቅዞ የነበረውን የእርስበእርስ መተጋገል ከማጠናከሩም በላይ የውስጥ ድርጅት ትግልና ዴሞክራሲያዊነት እንዲጠናከር አድርጓል በማለት የሒደቱን ውጤታማነት ምስክርነቱን ይሰጣል።

የኢህአዴግ መሥራች ድርጅቶች ግንባር ቀደሙ የሆነው ብአዴን/ኢህአዴግ ከፍተኛና መካከለኛ አመራሮች ከመስከረም 15 እስከ 18 ቀን 2ዐ1ዐ ዓ.ም በባህር ዳር ከተማ የጥልቅ ተሃድሶውን የአንድ ዓመት አፈፃፀምን የገመገመ ድርጅታዊ ኮንፈረንስ አካሂዶ የአቋም መግለጫ አውጥቷል።

ብአዴን እንዲህ ብሏል

«የውስጥ ችግሮቻችንን እና ድክመቶቻችንን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም የለውጥ አደናቃፊ ሃይሎች የህዝቡን ቅሬታ ወደ አልሆነ አቅጣጫ በመምራትና ሁኔታውን በማባባስ የክልላችንና የአገራችን ሠላማዊ ሁኔታ እንዲታወክ በማድረጋቸው ያለፈውን ዓመት አብዛኛውን ጊዜ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ስር ለማለፍ ተገደናል።

በመሆኑም አገራዊ ለውጡን ለማስቀጠልና የገጠሙንን ችግሮች ለመቅረፍ ከነሐሴ 2008 ዓ.ም ጀምሮ በጥልቀት የመታደስ የንቅናቄ መድረክ ውስጥ እንገኛለን።

የጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሰያችን ባለፈው አንድ ዓመት ስርዓታችንን ለአደጋ የጣሉትን መሰረታዊ ችግሮች በመለ የት የመፍትሄ እርምጃ እንድንወስድና አፋጣኝ ለውጦች እንድናስመዘግብ ዕድል ሰጥቶናል። ይህ ኮንፈረንስም ባለፉት ተከታታይ 3 ቀናት በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄያችን የሚገኝበትን ደረጃ እና ቀጣይ አቅጣጫዎቻችንን በተመለከተ በሰከነ መንፈስና በብስለት መወያየትና መግባባት መፍጠርን ዓላማው በማድረግ ተካሂዷል።

በዚህ መነሻነት ለ4 ቀናት ባካሄድነው ኮንፈረንስ ባለፋት 26 የለውጥ ዓመታት በተለይም ባለፉት 16 ዓመታት የአገራችንን ህዳሴ እውን ሊያደርጉ የሚችሉ ጅምር ስኬቶች መመዝገባቸውን ገምግመናል።

 ታዳጊው ፌደራላዊ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓታችን ብዝሃነትን በማስተናገድና ጠንካራ ዴሞክራሲያዊ አንድነት ለመገንባት በተደረገው ርብርብ ሁሉም ማንነቶች ዕውቅና ያገኙበት እና የአገራችን ብሄሮች፤ ብሄረሰቦችና ህዝቦች በየደረጃው ባሉ የህዝብ ምክር ቤቶች የሚወከሉበትና የሚደመጡበት፣ የህዝቦች ሉዓላዊነት መገለጫ የሆነው ምርጫ በመድለ ፓርቲ ሥርዓት ማዕቀፍ እንዲፈፀም የተደረገበት፣ የዴሞክራሲ ተቋማትን ለማጠናከር እና አንድ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ማህበረሰብ ለመገንባት ርብርብ የተደረገበት መሆኑን ገምግመናል። ሆኖም የፌደራል ሥርዓቱን እና የህዝቦችን አንድነት እንዲሁም ተከባብሮና ተቻችሎ የመኖር አሴትን የሚፈታተኑ ተግዳሮቶች ቀላል በማይባል ደረጃ አሁንም ያሉ መሆኑን በግምገማችን አረጋግጠናል።

ይሁን እንጂ በመሠረተ ልማት ተደራሽነት እና ጥራት በኩል ህብረተሰቡን ያረካ አገልግሎት ማቅረብ ያልቻልን ከመሆኑም በላይ በተለይም የመብራት አገልግሎት ከፍተኛ የቅሬታ ምንጭ መሆኑን በጥልቀት ገምግመናል።

ከማህበራዊ አገልግሎት አኳያ በትምህርትና በጤና ዘርፎች ፍትሃዊ ተደራሽነት በማረጋገጥ በኩል ሊደነቅ የሚችል ውጤት ያስመዘገብን መሆኑን የገመገምን ሲሆን አሁንም በአገልግሎት አሰጣጥ ጥራት ላይ ትኩረት ማድረግ የሚገባን መሆኑን በግምገማችን ተግባብተናል» ብሏል።

ኢህአዴግ በያዝነው ዓመት አጋማሽ በሚያካሂደው 11ኛ ድርጅታዊ ጉባዔ ያለፈውን ውሳኔ አፈፃፀም ይገመግማል ተብሎ ይጠበቃል።¾

- ግጭቱን በማቀጣጠል የኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች፣ በጥቅም የተሳሰሩ ብሎገሮች፣ የውጭ ኃይሎች ተጠርጥረዋል፤

- የክልሎቹ ከፍተኛ አመራሮች ራሳቸውን ንፁህ አድርገዋል፤

 

 

በኦሮሚያና በሶማሌ ክልሎች አዋሳኝ ድንበሮች መካከል ባለፉት ሳምንታት የተፈጠረው ደም አፋሳሽ ግጭት አሁንም ድረስ መነጋገሪያነቱ እንደቀጠለ ነው። ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅና እጅግ ጭካኔና ኢ- ሰብዓዊነት በጎደለው መልኩ ሰዎች ብሔርና ዘር ለይተው እንዲጨፋጨፉ የሆነበት ትዕይንት እጅግ አስደንጋጭና መጪውን ጊዜ አስፈሪ የሚያደርግ ክስተት ነበር። ይህንን ተከትሎ የሁለቱ ክልሎች በኮምኒኬሽን ጽ/ቤቶቻቸው በኩል ፀብ ጫሪና ወንጃይ ንግግሮች ከማሰማት አልፈው ለእልቂቱ አንዳቸው ሌላኛውን ተጠያቂ እስከማድረግ፣ አንዳቸው ሌላኛውን የውጭ ሀይሎች ተልዕኮ አስፈጻሚ አድርጎ እስከመፈረጅ የደረሰ እንካሰላንቲያዎችን ሲለዋወጡ ታዝበናል።


የኦሮሚያ እና የሶማሌ ክልል ፕሬዚደንቶች አዲስ አበባ መጥተው ጠ/ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝን ካነጋገሩና ከተገማገሙ በኋላ ግን ድንጋጤያቸው ከገጽታቸው ላይ ሳይጠፋ መግለጫ ሰጥተዋል። በዚሁ መግለጫቸው «ግጭቱ የአመራሩ እና የሕዝቡ ፍላጎት አይደለም» በማለት እንደተለመደው ውጫዊ ምክንያት ሰጥተው ለማለፍ ሞክረዋል። የሆኖ ሆኖ በዚህ ጠንካራ መንግሥትና ሠላም ወዳድ ሕዝብ አለ በሚባልበት ሀገር ስለፈሰሰው ደም፣ ስለደረሰው መፈናቀልና ሰብዓዊ ቀውስ እስካሁን በግልጽ ተጠይቆ ለፍርድ የቀረበ አካል (ግለሰብ) አልተገኘም። የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ኮምኒኬሽን ቢሮ ሰሞኑን ያወጣው ማስጠንቀቂያ አዘል መግለጫ ከችግሩ ጀርባ ያሉ አካላት ኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች ናቸው የሚል አንደምታ ያለው ነው።


የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጉዳዮች ጽ/ቤት ሚኒስትር ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ በበኩላቸው የመንግሥትን ሥልጣን ለግል ጥቅማቸው ያዋሉ አመራሮች መጠየቅ መጀመራቸውን በመጥቀስ መነሻ ጉዳዩን ውስጣዊ መሆኑን ጠቆም አድርገዋል። ይህ የሚኒስትሩ አባባል የሁለቱ ክልል ፕሬዚደንቶች «እኛ የለንበትም» ዓይነት መግለጫ የሚቃረን ነው።


የኦሮሚያ ክልልዊ መንግሥት ሰሰሞኑን ባወጣው መግለጫ የክልል ከፍተኛ አመራር በኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች የተቀነባበረ የስም ማጥፋት ዘመቻ እየተካሄደበት ነው ከማለቱም በተጨማሪ የጥቅም ትስስር አላቸው ያላቸውን ብሎገሮች አስጠንቅቋል።


በክልሉ ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት በኩል ሰሞኑን የወጣ መረጃ እንደሚያሳየው ኪራይ ሰብሳቢ አካላት ላይ እየተወሰደ ያለዉ እርምጃ የክልሉን ሕዝብ የማስደሰቱን ያህል ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉን ግለሰቦችን አስደንግጧል። እነዚህ ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉ ግለሰቦች ያለ የሌለ ኃይላቸውን አሰባስበዉ የክልሉን አመራር ከዚያም አልፎ የክልሉን ሕዝብ እና መንግስት መልካም ስም ጥላሸት ለመቀባት ዘመቻ ከፍተዋል።


መግለጫው እንዲህ ይላል። «የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የጥልቅ ተሃድሶ ንቅናቄዉ ከተጀመረ ጊዜ ወዲህ የክልሉን ህዝብ ተጠቃሚነት የሚያረጋግጡ ጠንካራ እርምጃዎችን እየወሰደ እንደሆነ ይታወቃል። የክልሉን ህዝብ ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ሲባል በክልሉ ሲስተዋሉ የነበሩ ህገ ወጥ የመሬት ዘረፋ፣ የኮንትሮባንድ ንግድ፣ ህገወጥ የዶላር ዝዉውር፣ ህገ ወጥ የማዕድን ዘረፋ እና በመሳሰሉት የኪራይ ሰብሳቢነት ተግባራት ላይ ጥብቅ እርምጃ በመዉሰድ ለህዝብ ጥቅም እንዲዉል በማድረግ ላይ ይገኛል። የክልላችንን ህዝብ ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በክልሉ እየተካሄደ ያለዉ የጸረ- ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል በህዝቡ ንቁ ተሳትፎ እና ድጋፍ እየተከናወነ ነዉ። በሌላ በኩል ያለአግባብ ጥቅም ሲያግበሰብሱ የነበሩ ግለሰቦች ይህን የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል ለማደናቀፍ የቻሉትን ሁሉ በማድረግ ላይ ይገኛሉ። የጸረ- ኪራይ ሰብሳቢነት ትግሉ የፈለገዉን መስዋዕትነነት ቢያስከፍልም የህዝቡን ጥቅም እስካረጋገጠ ድረስ በማይቀለበስ ደረጃ ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ለማረጋገጥ እንወዳለን።»


መግለጫው አያይዞም «…. ኪራይ ሰብሳቢ አካላት ላይ እየተወሰደ ያለዉ እርምጃ የክልሉን ህዝብ የማስደሰቱን ያህል ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉን ግለሰቦች አስደንግጧል። እነዚህ ጥቅማቸዉ የተነካባቸዉ ግለሰቦች ያለ የሌለ ኃይላቸዉን አሰባስበዉ የክልሉን አመራር ከዚያም አልፎ የክልሉን ህዝብ እና መንግስት መልካም ስም ጥላሸት ለመቀባት ዘመቻ ከፍተዋል። በዚህ የፕሮፓጋንዳ ዘመቻቸዉ በክልሉ መንግስት የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግል እርምጃ ከተዋሰደባቸዉ ግለሰቦች ጋር የጥቅም ትስስር ያላቸዉን "ብሎገሮች"፣ "አክቲቪስቶች" እና "ጋዜጠኞች" በማሰማራት የበሬ ወለደ የሀሰት ታሪኮችን በመፈብረክ የክልሉን መንግስት የስራ ኃላፊዎች በ"ፋሺስትነት" የመፈረጅ፣ በክልሉ አንድም ሰዉ ሳይፈናቀል "ሰዎች ተፈናቅለዋል" የሚል አፍራሽ ፕሮፓጋንዳ በመንዛት፣ ግጭት ሳይፈጠር "ኦሮሞ እና እከሌ የሚባል ብሄረሰብ ተጋጭተዋል "የሚሉ እና የመሳሰሉትን የሀሰት መረጃ በማሰራጨት ላይ ይገኛሉ። እነዚህ እየተቀነባበሩ የሚሰራጩ የተንኮል እና የሀሰት መረጃዎች ግብ የኦሮሞ ህዝብ እና የክልሉ መንግስት ከአጎራባች ክልሎች እና በክልሉ በሚኖሩ ብሄር ብሄረሰቦች ዘንድ በጥርጣሬ እንዲታይ የማድረግ እኩይ አላማ ያለዉ እንደሆነ ግልጽ ነዉ። ከዚያም በላይ የኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎችን የጥቅም ገመድ በመበጣጠስ ላይ የሚገኘዉን የክልሉን የተሀድሶ አመራር "ጠብ አጫሪ" እና "የሀገር አንድነት ስጋት" አስመስሎ በማቅረብ፣ የክልሉን ሚዲያ፣ መሪ ድርጅቱን እና አመራሩን በፕሮፓጋንዳ ዘመቻ በማዳከም ለኪራይ ሰብሳቢ ኃይሎች የተመቸች ደካማ ክልል እንዲኖር የማድረግ ፍላጎት ያለዉ መሆኑን ለክልላችን ህዝብ እና መላዉ የሀገራችን ህዝቦች ለማስገንዘብ እንወዳለን» ብሏል።


የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የክልሉ ህዝብ እና መንግስት ተረጋግቶ የልማት እና የጸረ ኪራይ ሰብሳቢነት ትግሉን እንዳያፋፍም እየተደረጉ ያሉ የተንኮል እና የሀሰት ፕሮፓጋንዳዎችን እና በዚህ እኩይ ተግባር እየተሳተፉ ያሉ ግለሰቦች እና ተቋማት በህዝቡ ዘንድ እንዲጋለጡ ይሰራል።


ከዚያም ባለፈ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን በኦሮሚያ እና በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢዎች የተፈጠረዉን ችግር ለማረጋጋት ከሰጡት አቅጣጫ በተቃራኒ ሀሰተኛ መረጃዎችን በማሰራጨት በወንድማማች ህዝቦች እና በህዝብና መንግስት መካከል ጥርጣሬ እና ግጭት እንዲፈጠር እያደረጉ ያሉ አካላት የክልሉ መንግስት ለህግ እንዲቀርቡ የሚያደርግ መሆኑን እንገልጻለን ሲል አክሏል።


በተያያዘም የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት ሚኒስትር ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ከትላንት በስቲያ ተመሳሳይ ይዘት ያለው መግለጫ ሰጥተዋል። ሚኒስትሩ በዚሁ መግለጫቸው በተለያዩ የሚዲያ አውታሮች በተለይም በማህበራዊ ሚዲያ ሙያዊ ሥነምግባርን በጣሰ መልኩ ለግጭት የሚያነሳሱ መረጃ የሚያደርሱ አካላት ላይ መንግስት አስፈላጊውን እርምጃ እንደሚወስድ አስታውቀዋል።


ዶክተሩ በዚሁ መግለጫቸው ግጭቱ የፌዴራል ሥርዓቱን እና የሕዝቡን ፍላጎት እና የፌዴራል ሥርዓቱ የቆመለት የሕዝቦች አብሮ የመኖር እሴት የጣሰ ነው ብለውታል።


ከፌዴራል ሥርዓቱ ዓላማ በተቃራኒ እጃቸውን በማስገባት ሥልጣናቸውን ለግል ጥቅማቸው ያዋሉ አመራሮች መጠየቅ መጀመራቸውን ይፋ አድርገዋል። በተጨማሪም የፌዴራል መንግሥት ግጭቱ በተከሰተባቸው አካባቢዎች የፌዴራል ፖሊስ በማሰማራት ተጨማሪ ጉዳት እንዳይደርስ እያደረገ መሆኑን ከቀዬያቸው ለተፈናቀሉ ወገኖች የመጠለያና የምግብ ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል።

 

አዲሱ ዓመት (2010 ዓ.ም) መባቻ ጥሩ ዜና የተሰማበት አልነበረም። በኦሮሚያ እና በሶማሌ ክልሎች አጎራባች አካባቢዎች አልፎ አልፎ ከድንበር እና ከግጦሽ ጋር የተያያዙ ደም አፋሳሽ ግጭቶች የተለመዱ ቢሆንም ባለፉት ሳምንታት የታየው ግን ከምንግዜውም በላይ የከፋና አሳዛኝ ክስተት የተስተዋለበት ነበር። ሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች እርስበእርስ የተገዳደሉበት፣ ግጭቱም ሠላማዊ ሰዎችን ሕይወት አውኮ ለመፈናቀል የዳረገበት መሆኑ አሳዛኝ ነበር።

 

አጠቃላይ መረጃ


የኦሮምያ የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት እንደሚለው የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልል ከኢትዮጵያ ሶማሌ ብሄራዊ ክልል ጋር በሚዋሰንባቸዉ የቦረና፣ ጉጂ፣ ባሌ፣ ምስራቅ እና ምዕራብ ሐረርጌ ዞኖች የኢትዮጵያ ሶማሌ ልዩ ፖሊስ በሰላማዊ ዜጎች ላይ በሚያደርሰዉ ጥቃት የተነሳ ከአምና ጀምሮ ሠላም አልነበረም ይላል። ከዚህ ጋር ተያይዞም የበርካታ ንጹሃን ዜጎች ህይወት፣ አካል እና ንብረት ላይ ጉዳት መድረሱን፣ በ2009 የበጀት ከአምስቱ ዞኖች የግጭት አካባቢዎች 416 ሺ 807 የሚሆኑ የኦሮሞ ተወላጆች ከልዩ ፖሊስ ጥቃት በመሸሽ ህይወታቸዉን ለማትረፍ ሲሉ ቀዬአቸዉን ጥለዉ ለመፈናቀል መገደዳቸውን ያትታል።


ሰሞኑን በተከሰተ ችግርም ከ55,000 በላይ የሚሆኑ በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል የሚኖሩ የኦሮሞ ተወላጆች ተፈናቅለዉ በሐረር፣ ጭናክሰን፣ ሚኤሶ እና ባቢሌ ከተሞች በድንኳን ተጠልለዉ ይገኛሉ ብሏል።


የሶማሌ ክልል የመንግሥት ኮምኒኬሽን ቢሮ በበኩሉ "በኦሮሚያ ክልል ነዋሪ በሆኑ የሶማሌ ተወላጆች ላይ የዘረኝነት ጭፍጨፋ የተጀመረ ሲሆን በተለይ በአወዳይ ከተማ በትላንትናው እለት ከ50 በላይ የሆኑ ንጹሀን ዜጎች እስከዛሬ ድረስ በሀገራችን ታይቶ በማይታወቅ መልኩ በአሰቃቂ ሁኔታ የተቀጠፉ ሲሆን ከ300 በላይ የሚሆኑ ደግሞ በመከላከያ ሰራዊት ሀይል ህይወታቸውን በማትረፍ ወደ ሐረር እንዲገቡ ተደርጓል::…ይላል. . ." ለዚህም ድርጊት የኦሮሚያ ክልል መሪዎችን ተጠያቂ ያደርጋል።

 

የሁለቱ ክልል መሪዎች በአዲስአበባ መገኘት
የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚደንት አቶ ለማ መገርሳ እና የሶማሌ ክልል ፕሬዚደንት አቶ አብዲ ኡመር ከግጭቱ በኃላ በአዲስአበባ ተገኝተው ከጠ/ሚኒስትሩ ጋር ከመወያየታቸውም በተጨማሪ ለመንግስት መገናኛ ብዙሃን በጋራ መግለጫ ሰጥተዋል። ሁለቱ መሪዎች በዚሁ መግለጫቸው ግጭቱ የክልል መንግስታቱም፣ የህዝቡም ፍላጎት አለመሆኑን አንጸባርቀዋል። ዜናው እንዲህ ይላል።


«በኦሮሚያ እና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን የተፈጠረው ግጭት ሁለቱን ህዝቦች እንደማይወከል የሁለቱ ክልል ርእስ መስተዳድሮች ገለጹ።


የኦሮሚያ ክልል ርእስ መስተዳደር አቶ ለማ መገርሳ እና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አቻቸው አቶ አብዲ መሃመድ ኡመር….መግለጫ ሰጥተዋል።


ርእሳነ መስተዳድሮቹ በጋራ መግለጫቸው፥ በግጭቱ በሰው ህይወት እና ንብረት ላይ በደረሰው ጉዳት ጥልቅ ሃዘን እንደተሰማቸው ተናግረዋል።»


መሪዎቹ በመግለጫቸው ለተከሰተው ችግር በይፋ ኃላፊነትን መውሰድ አልፈለጉም። እንዲያውም የችግሩ መነሻ ውጫዊ ለማድረግ የሄዱት ርቀት “ግጭቱ ሁለቱን መንግሥታትና ሕዝቦች አይወክልም” በሚል ነበር። በእርግጥ የኦሮሞና የሶማሌ ሕዝብ አብሮ የኖረ፣ የተዋለደ…በመሆኑ በራሱ የሚፈጥረው ግጭት እንደሌለ የሚታመን ነው። ነገርግን በየደረጃው ያሉ ሹማምቶች ትንንሽ አለመግባባቶች እንዲካረሩ በማድረግ ትልቅ ጥፋት ሊያደርሱ የሚችሉበት ዕድል የተዘጋ አይደለም።


ሌላው ቀርቶ ከስድስት ወራት በፊት በፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር ሸምጋይነት የሁለቱ ክልል መሪዎች ተስማምተው፣ ጥፋተኞችን ለፍርድ ለማቅረብና ተመሳሳይ ጥፋትም እንደማይደገም ቃል ገብተው የነበረ ቢሆንም ምንም የወሰዱት እርምጃ ባለመኖሩ ዳግም ችግሩ ሊከሰት ችሏል።


አንዳንድ በጉዳዩ ላይ በገለልተኛ ወገኖች የተጻፉ መረጃዎች እንደሚሉት በቆዳ ስፋቱ ከአገሪቱ ቀዳሚውን ስፍራ የሚይዘው የኦሮሚያ ክልል፤ ከሁለተኛው ሰፊ የሶማሌ ክልል ጋር የሚያዋስነው 1410 ኪሜ ድንበር አለው። ይህ ድንበር ግን ክልሎቹ አሁን ያሉበትን ቅርጽ ይዘው ከተመሰረቱበት ጊዜ አንስቶ ውዝግብ አያጣውም። ውዝግቡን ፈትቶ ወሰኖቹን መልክ ለማስያዝ ታስቦም ሕዝበ ውሳኔ ከ400 በሚበልጡ ቀበሌዎች በጥቅምት ወር 1997 ዓ.ም ተደርጓል።


በሕዝበ ውሳኔው መሰረት ከ80 በመቶ በላይ የሚሆኑ ቀበሌዎች በኦሮሚያ አስተዳደር ሥር እንዲጠቃለሉ የተወሰነ ቢሆንም የወሰን ማካለል ሥራው ተግባራዊ ሳይሆን ቆይቷል። ይህም በየጊዜው ለሚነሱ ግጭቶች አባባሽ ምክንያት መሆኑ አልቀረም።


ባለፈው ዓመት ሚያዝያ ወር ግን የሁለቱም ክልሎች ፕሬዚዳንቶች ሕዝበ ውሳኔውን ተግባራዊ ለማድረግ ያስችላል የተባለ ስምምነት ተፈራርመዋል። ስምምነቱ በተፈረመበት ወቅት የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንት ለማ መገርሳ "ትልቅ ድል" መገኘቱን ሲገልፁ፥ የሶማሌ ክልል አቻቸው አብዲ መሃመድ በበኩላቸው "በሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች መካከል ዳግመኛ ግጭት አይኖርም።'' ብለው ነበረ።


የኦሮሚያ ክልል ቃል አቀባይ አቶ አዲሱ አረጋም የችግሩ ምንጭ ''የድንበር ጉዳይ እንዳልሆነ የሚያረጋግጥልን፤ ድንበር በማንጋራባቸው አካባቢዎች ጭምር ጥቃት ሲፈፀም የነበረው። የድንበሩን ጉዳይ በ1997 ሕዝበ-ውሳኔ መሰረት ለመፍታት በተደረሰው ስምምነት መሰረት እየሰራን ነው።ሥራውም ሰባ በመቶ በላይ ተጠናቋል።'' ሲሉ ሌላ ምክንያት ሊኖር እንደሚችል ይጠቁማሉ።


ሆኖም ሕዝብን ከሕዝብ የሚያጋጩ ወንጀለኞች ለፍርድ ሳይቀርቡ፣ ደንበር የማካለል ሥራውም ሳይጠናቀቅ ሌላ ዙር ግጭት ሊከሰት ችሏል፣ ያሳዝናል።

 

የፌዴራል መንግሥቱ አቋም


ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ከሁለቱ ክልሎች የተውጣጡ የሀገር ሽማግሌዎች ጋር ሰሞኑን ከተወያዩ በኃላ በደረሰው ጉዳት የተሰማቸውን ሐዘን ገልጸው መንግሥት በክልሎቹ አንዳንድ አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን የተፈጠረውን ግጭት የማረጋጋትና ሕግን የማስከበር ኃላፊነቱን እንደሚወጣ አረጋግጠዋል።


በዚህ መሠረት የአካባቢዎቹን ሰላምና ፀጥታ ወደነበረበት ለመመለስ በሁለቱ ክልሎች የሚገኙ ዋና ዋና መንገዶች በፌደራል መንግሥት የፀጥታ ኃይሎች ክትትል ሥር እንዲሆኑ፣ የፌዴራል የፀጥታ ኃይሎች የሕዝቡን ሰላም የመጠበቅና የማረጋጋት ሥራ እንዲሰሩም፣ አካል በማጉደልና የሰው ሕይወት በማጥፋት የሚጠረጠሩ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር እንዲያውሉ አቶ ኃይለማሪያም ማዘዛቸው ተዘግቧል።


በግጭቱ ተሳታፊ የሆኑ የትኛውም ግለሰብና የፀጥታ ኃይልም ተጠያቂ እንደሚሆኑ አረጋግጠዋል።

 

እንደማጠቃለያ
በአሁኑ ወቅት የሁለቱ ክልሎች ግጭት ጀርባ መሠረታቸውን በውጭ ሀገር ያደረጉ የመንግሥት ተቃዋሚዎች ናቸው ብሎ ለችግሩ ውጫዊ ምክንያት ለመስጠት የሚደረገው ሙከራ ያረጀ ፕሮፖጋንዳ ነው። እናም መንግሥት ግጭቱን በመለኮስ፣ በማቀጣጠል ሚና ያላቸው በየደረጃው የሚገኙ አካላትን ለፍርድ በማቅረብ የሕግ የበላይነትን በተግባር ሊያረጋግጥ ይገባል።


ለግጭት መነሻ የሆኑ ዘርፈ ብዙ ችግሮች ከህዝብ ጋር ቀጥታ በመመካከርና በጥናት በመታገዝ ተለይተው ደረጃ በደረጃ መፍትሔ እንዲያገኝ ከፌዴራል መንግሥት ብዙ ይጠበቃል። 

የኢህአዴግ ምክርቤት ባለፈው ሳምንት ስብሰባውን ካካሄደ በኃላ ያወጣው መግለጫ አነጋጋሪ ጉዳዮች አጭሯል። የግንባሩን መግለጫ እናስቀድም።

………

 

የኢህአዴግ ም/ቤት ጳጉሜ 3 እና 4 ቀን 2009 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ የ2009 ዓ.ም የድርጅትና የመንግስት ስራዎች ዕቅድ አፈፃፀምን በጥልቀት በመገምገም ቀጣይ አቅጣጫዎች በማስቀመጥ መደበኛ ስብሰባውን አጠናቀቀ።


ምክር ቤቱ ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ ባለፈው ዓመት በነሐሴ ወር የተጀመረው በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄ የሚገኝበት ሁኔታ፤ በተሃድሶው የተገኙ ውጤቶችና በቀጣይ ሊተኮርባቸው የሚገቡ ጉዳዮች በዝርዝር በመገምገም በሁሉም ደረጃዎች በተካሄዱ መድረኮች በተዛቡ አመለካከቶች ላይ ነጻ፣ ግልጽ ትግል መደረጉን ፈትሿል። በተለይም ስልጣንን ለግል ጥቅም ከማዋል ጋር ተያይዞ የሚታይ የስልጣን አተያይ ችግር የወለዳቸው የኪራይ ሰብሳቢነት ፖለቲካ መገለጫ የሆኑት ትምክህተኝነት፣ ጠባብነት፣ የሐይማኖት አክራሪነት፣ ብልሹ አሰራርና ሙስና እንዲሁም በፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓቱ ላይ የሚታዩ የተዛቡ አመለካከቶች ላይ ጠንካራ ትግል መደረጉንም ተመልክቷል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት የተሃድሶ ሂደቱ በአባላት ዘንድ ተቀዛቅዞ የነበረውን የእርስበርስ መተጋገል ከማጠናከሩም በላይ የውስጠ ድርጅት ትግልና ዴሞክረሲያዊነት እንዲጠናከር ያደረገ ሲሆን በኢህአዴግ አባላትና ብሔራዊ ድርጅቶች መካከል ተፈጥሮ የነበረውን አላስፈላጊ መጠራጠር በማስወገድ የትግል አንድነት እንዲፈጠር ማስቻሉንም ገምግሟል።


ጥልቅ ተሃድሶው ተቀዛቅዞ የነበረውንና ድርጅቱ ጥንካሬውን ይዞ እንዲዘልቅ የአንበሳውን ድርሻ የሚጫወተውን የውስጠ ድርጅት ትግል እንዲቀጣጠል በዚህም ፀረ ዲሞክራሲያዊነትና አድርባይነት እየቀነሰ እንዲሄድ ማድረግ መቻሉን የተመለከተው የኢህአዴግ ም/ቤት ጥልቅ ተሃድሶውን ተከትሎ ከማዕከል እስከ ታች መሰረታዊ ድርጅትና ህዋስ ድረስ የማጥራትና በሰው ኃይል፣ በአደረጃጀትና በአሰራር መልሶ ለማደራጀት በትግል ላይ የተመሰረቱ ስራዎች መከናውቸውንም አይቷል። በመንግስትም በተመሳሳይ መልኩ መንግስታዊ አሰራሩን ጠብቆ ከላይ እስከ ታችኛው እርከን ድረስ ህዝብን ባሳተፈ አገባብ መልሶ የማደራጀት ስራ መከናወኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል።


የኢህአዴግ ም/ቤት ላለፉት ተከታታይ ወራት በየደረጃው ያለውን አመራር ፖለቲካዊና ርዕዮተ ዓለማዊ አቅም ለማጎልበት የተሰጡ ስልጠናዎችና በግንባሩና ብሄራዊ ድርጅቶች በሚዘጋጁ ልሳናት በተዘጋጁ የመታገያ ጽሁፎች በበርካታ ጉዳዮች ላይ የተሟላ ግልፅነት እንዲያዝ ከማድረግ ጀምሮ በአባላት ዘንድ መተጋገል፣ መተራረምና ጓደዊ መተማመንና የህዳሴውን ጉዞ ለመምራት የሚያስችል የአመራር ቁመና እንዲፈጠር እያስቻለ መሆኑንም ተመልክቷል።


የኢህአዴግ ወጣቶችና ሴቶች ሊግ የጥልቅ ተሀድሶ አፈፃፀምን በጥልቀት የተመለከተው የኢህአዴግ ም/ቤት ሊጎቹ ሀገራዊ፣ ክልላዊ እና አካባቢያዊ ነባራዊ ሁኔታውን ያገነዘበ እንቅስቃሴ ማድረጋቸውን የገመገመ ሲሆን ሊጎቹ ከተሃድሶው በኋላ የወጣቶችንና የሴቶችን ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ጥረት ማድረጋቸውንም አይቷል። ምክር ቤቱ ሊጎቹን ለተልዕኮአቸው ለማብቃት ሁለንተናዊ ድጋፍ መስጠት እንደሚገባም ተመልክቷል።


በሲቪል ሰርቪስ ውስጥ በተካሄዱ የጥልቅ ተሃድሶ መድረኮች የሰቪል ሰርቫንቱ የአገልጋይነት መነፈስ ማነስና ውጤታማ አገልግሎት አለመስጠት በዚህም ተገልጋዩን ህዝብ ለምሬት የሚዳርጉ ችግሮች መኖራቸው በመለየት ችግሮቹን ለመፍታት የሚያስችሉ ጥረቶችን እየተደረጉ መሆናቸውን የተመለከተው ምክር ቤቱ አሁንም ግን በሚፈለገው ደረጃ የህዝብን እርካታ ያለረጋገጠ በመሆኑ ቀጣይ ትግል የሚጠይቅ መሆኑን አስምሮበታል።


ምክር ቤቱ በጥልቅ ተሃድሶው የተለዩ ችግሮችና አፈታታቸው ላይ ከመላው ህዝብ ጋር በመግባባት በህዝቡ ዘንድ ድርጅታችን አሁንም ችግሮቹን ሊያስተካክል በሚችልበት ቁመናና አቅም ላይ ይገኛል የሚል አስተሳሰብና እምነት እየጠነከረ መምጣቱን የገመገመ ሲሆን የተከናወነው በጥልቀት የመታደስ እንቅስቃሴም የነበሩ ጉድለቶችን በዝርዝር ከመፈተሽ ጀምሮ የማስተካከያ እርምጃ በመውሰድ ውጤቶችን መመዝገባቸውንም አይቷል።


በተዛባ የስልጣን አተያይ ምክንያት ትክክለኛው መስመር በትክክለኛ አገባብ እንዳይፈጸምና ከመስመሩ ተጠቃሚ መሆን የጀመረው ህዝብ የሚያስከፉ የመልካም አስተስዳደር ችግሮችን መከሰታቸውን የተመለከተው የኢህአዴግ ምክር ቤት አንገብጋቢ የነበሩትን የመልካም አስተዳደር ችግሮች፤ በተለይም በገጠርና በከተማ የስራ ዕድል ፈጠራ በሚመለከት ስራ ፈላጊዎችን የመለየት፣ የማደራጀት የማሰልጠንና መሰል ተግባራትን በመፈፀም በርካታ ስራዎችን ተከናውነዋል። በዚህም አበረታች ውጤት ተመዝግቧል። ካለው የስራ ፈላጊዎች ቁጥርና ከችግሩ ስፋት አኳያ በቀጣይም የርብርብ ማዕከል እንደሚሆን አጽንኦት ሰጥቶታል።


ከአገልግሎት ጥራትና ተደራሽነት አኳያ በየዘርፉ የሚታዩትን ችግሮች በዝርዝር በመለየት መፍታት የተጀመረ ቢሆንም ህዝቡን በሚያረካ ደረጃ ባለመሆኑ ቀጣይ ትኩረት የሚፈልግ መሆኑን አጽንኦት አስምሮበታል። ሌሎች የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በተለይም በፍትህ አካላት የተካሄደው ተሃድሶና የተጀማመሩ ስራዎች እንደተጠበቁ ሆነው አሁንም ቀጣይ ስራዎች እንደሚጠይቁ ምክር ቤቱ ገምግሟል።


በአንዳንድ አካባቢዎች ከወሰን ጋር ተያይዞ ይነሱ የነበሩ ችግሮች የተፈቱና መፈታት መጀመራቸውን የገመገመው ምክር ቤቱ ከዚህ አኳያ በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ፣ በኦሮሚያና በደቡብ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች፤ በኦሮሚያና በቤንሻንጉል እንዲሁም በትግራይና በአማራ ክልሎች መካከል ከወሰን ጋር ተያይዞ ተፈጥረው የነበሩትን ችግሮች በመፍታት ረገድ አበረታች ስራዎች መከናወናቸውንም ምክር ቤቱ አይቷል። በበኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ ክልሎች መካከል አሁንም ትኩረት የሚሹ ቀሪ ስራዎች መኖራቸውንም አመላክቷል። በቀጣይም በዚህ ረገድ የሚታዩ ችግሮች የህዝቡን ዘላቂ ሰላም እንዳያውኩ ለማድረግ ህዝቡን ባሳተፈ መልኩ ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበትም ተመልክቶታል።


በአጠቃላይ የተጀመረው መልካም አስተዳደር የማስፈን ተግባር ዋነኛ የርብርብ ማዕከል ሆነ እንደሚቀጥል አስምሮበታል።


ሙስናና ብልሹ አሰራርን በሚመለከት ከጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሴው ጋር ተያይዞ ዋናው ስራ በአመላከት ላይ የሚደረግ ትግል መሆኑን እንደተጠበቀ ሆኖ ችግር ውስጥ የገቡ በፌደራል፣ በክልል፣ በዞን፣ በወረዳና በሌሎች ታችኛው የአስተዳደር ደረጃዎች የሚገኙ በርካታ ቁጥር ያላቸው አመራሮች ላይ ፖለቲካዊና አስተደዳራዊ እርምጃ ከመወሰድ በተጨማሪ ማስረጃ በተገኙባቸው ህብረተሰቡን ባሳተፈ መልኩ በህግ እንዲጠይቁ በማድረግ ተጠያቂነትን ለማስፈን የተደረገውን ጥረት በጥንካሬ በመገምገም በቀጣይም የጸረ ሙስና ትግሉ ህዝቡን ባሳተፈ መልኩ መሄድ እስከሚገባው ርቀት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አጽንኦት ሰጥቶታል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት በአጋር ድርጅቶች የመታደስ እንቅስቃሴንም በዝርዝር ፈትሿል። አጋር ድርጅቶቹ ከሚመርዋቸው ክልሎች ነባራዊ ሁኔታ አንጻር የተሻለ መተጋገል የተደረገበት እንደነበር ገምግሟል። ከራሳቸው ነባራዊ ሁኔታ ጋር አያይዞው የነበሩትን የኪራይ ሰብሳቢነት፤ ጸረ ዴሞክራሲና ጠባብነት በዝርዝር በመገምገም ለማስተካከል ጥረቶች በማድረግ ላይ መሆናቸውንም አይቷል። ኢህአዴግ አጋሮቹ ነጻነታቸውን ተጠብቆ የአቅም ግንባታ ድጋፍ እያደረገላቸው መሆኑንም የተመለከተው ምክርቤቱ አጋር ድርጅቶቹ በጥልቅ ተሃድሶ የተለዩ ችግሮችን ለመፍታትና የህዝብን ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ አኳያ በቀጣይ በትኩረት መስራት እንደሚገባ ገልጻል።


በአጠቃላይ ጥልቅ ተሃድሶው አገሪቱን ከመስቀለኛ መንገድ የታደገ፣ በተቀመጠለት አቅጣጫ በመተግበር ላይ ያለና የህዳሴውን ጉዞ ተጠናክሮ እንዲቀጥል በተቀመጠው አቅጣጫ የተፈጸመና ተደማሪ ውጤት ያመጣ ወቅታዊና ትክክለኛ ውሳኔ መሆኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል። በዚህም በተካሄደው የአባላትና የህዝብ መድረኮች እንዲሁም በድርጅት ልሳናት ላይ በተደረገው ትግል የስርዓቱ አደጋ የሆኑትንና ጫፍ ደርሰው የነበሩትን እንደ ትምክህትና ጠባብነት ያሉ ችግሮች ማፈግፈግ መጀመራቸውን አይተዋል። በዚህም የጥልቅ ተሃድሶው ሂደት አመራሩና አባላቱ ዘንድ ለበለጠ ትግል እንዲነሳሱ ያደረገ ሲሆን በህዝቡ ዘንድም ችግሮቹ ይፈታሉ የሚል ተስፋ የጫረና በሂደቱ ላይም ህዝቡ ንቁ ተዋናይ እንዲሆን መነቃቃትን የፈጠረ መሆኑን አመልክቷል።


በቀጣይም አመራሩ፣ አባላትና መላው ህዝብ የህዳሴው ጉዞ ጸር የሆኑትና የስርዓቱ አደጋዎች የሆኑትን እኝህ ችግሮች ለማስወገድ ቀጣይ ትግል ማድረግ እንዳሚገባቸው አጽንኦት ሰጥቶታል።


ምክር ቤቱ ባለፈው ዓመት ተፈጥሮ በነበረው ችግር ምክንያት ታውጆ የነበረው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የአገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ወደነበረበት በመመለስ ረገድ ከፍተኛ ሚና መጫወቱን የገመገመ ሲሆን አዋጁ መንግስትና ህዝብ በልማትና ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ላይ የሚያደርጉትን ርብርብ አጠናክረው እንዲቀጥሉ ምቹ ሁኔታን መፍጠሩን ተመልክቷል። ህዝቡም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም ሆነ አዋጁ ከተነሳ በኃላ ዘላቂውን ሰላም ለማረጋገጥ ያሳየው ቁርጠኝነትና ያደረገው አስተዋጽኦ በአድናቆት ተመልክቶታል።


የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ በተመለከተ የመድብለ ፓርቲ ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ከማጎልበትና ምህዳሩን ከማስፋት አኳያ በዓመቱ ከተከናወኑ በርካታ ተግባራት ከሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር የተጀመረው ድርድርና ክርክር ተጠቃሽ መሆኑን በማመላከት ሂደቱ በመቻቻል፣ በመደማመጥና ሰጥቶ በመቀበል መርህ ላይ በመመስረት ለመድብለ ፓርቲ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ መጠናከር የራሱን ሚና የሚጫወት መሆኑን አመልክቷል።


ከተለያዩ ሲቪክ ማህበራት ጋር የተደረጉ ነጻና ዴሞክራሲያዊ ውይይቶች ዴሞክራሲያዊ ባህልን ከማጎልበት አንጻር ጠቃሚ ሚና የሚጫወቱ መሆናቸውን ያየው ምክር ቤቱ ከዚህ በተጨማሪ ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር የተደረጉ ውይይቶች የዴክራሲያዊ ስርዓቱ ለማጠናከር ከፍተኛ ሚና ያለው በመሆኑ ተጠናክሮ መቀጠል እንደለበት ገልጻል። ምክር ቤቱ በየደረጃው ያሉ የህዝብ ምክር ቤቶች እና ሌሎች የዴሞክራሲ ተቋማት ለማጠናከር የተደረጉ ጥረቶችም አበረታች እንደነበሩም ተመልክቷል።


የሰራዊት ግንባታ አፈጻጸምን የተመለከተው ምክር ቤቱ ከጥልቅ ተሃድሶ ጋር ተያይዞ ድርጅት የመሪነት ሚናውን እንዲጫወት፤ ህዝብ ጠንካራ የሰራዊት ክንፍ ሆኖ ተልዕኮውን በመወጣት የማስፋት ስራቴጂው ተግባራዊ ከማድረግና የህዝብም ተጠቃሚነት ከማስፋት የነበረውን አፈጻጸም በዝርዝር ገምግሟል። በገጠር የሰራዊት ግንባታ በተሻለ ደረጃ የሚገኝ ሲሆን በተለይ በተፈጥሮ ሃብት እንክብካቤ እና የተፋሰስ ልማት የሠራዊት የቁመናውን ይዞ የቀጠለ ሲሆን በሌሎች የገጠር ግንባሮች ተዳክሞ ከነበረው መልሶ የማደረጃት ስራዎች መከናወናቸውን ተመልክቷል። በቀጣይ በከተማ የሰራዊት ግንባታ ትኩረት የሚሻ ጉዳይ መሆኑን አይቷል።


የኢህአዴግ ምክር ቤት የመንግስት ስራዎችን አፈጻጸም በጥልቀት የገመገመ ሲሆን የ2009 ዓ.ም የኢኮኖሚ ዘርፎች የእድገት አዝማሚያ ላይ በመመስረት ሲታይ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ በዓመቱ የተተነበየውን የ11ነጥብ1 በመቶ እድገት ሊያሳካ እንደሚችል፤ ይህ የኢኮኖሚው ዕድገት በግብርናው ዘርፍ በ2008 ዓም ካጋጠመው ድርቅ በማገገም ለዘርፉ የተተነበየውን የ8 በመቶ ዕድገት እንደሚያሳካና በኢንዱስትሪውና በአገልግሎት ዘርፎችም ለበጀት አመቱ የተተነበየላቸው የ20 ነጥብ 6 በመቶ እና የ10 ነጥብ 2 በመቶ የተጨማሪ እሴት እድገት በቅደም ተከተል እንደሚያሳካ እንደሚጠበቅ ተመልክቷል። በአጠቃላይ ፈጣንና ተከታታይ የኢኮኖሚ ዕድገቱ በሁሉም የዕድገት መለኪያዎች ሲታይ ጤናማ ሆኖ መቀጠሉን የገመገመው ምክር ቤቱ በውጭ ንግድ ላይ የሚታየውን ክፍተት ለማስተካከል ልዩ ትኩረት የሚጠይቅ መሆኑን አጽንኦት ሰጥቶበታል።


የአየር መዛባት ያስከተለው ድርቅ ለመቋቋምና በሀገራዊ አቅም ለማቆጣጠር የተደረገው ጥረትና የተገኘው ውጤት አበራታችና ልምድ የተገኘበት መሆኑም የተመለከተው ምክር ቤቱ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ፣ አደጋን ለመከላከል እንዲሁም የእህል ገበያን ለማረጋጋት እንደመሳርያ የሚያገለግል የስትራቴጂክ መጠባበቅያ የምግብ ክምችት አስተማማኝ መሆኑንም ጠቅሷል።


ምክር ቤቱ የማንፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ለኢኮኖሚ መዋቅራዊ ሽግግሩ አስተዋጽኦ እንዲያደርግ በመከናወን ላይ የሚገኙ ስራዎች የገመገመ ሲሆን የኢንዱስትሪ ፓርኮችን ልማት እንደ አንድ የኢንዱስትሪ ፖሊሲ ማስፈጸሚያ መሳርያ አድርጎ እየተጠቀመ ያለ በመሆኑ የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎችን የመሰረተ ልማት፣ የአገልግሎት አሰጣጥና የገበያ ትስስር ችግሮችን የሚፈታ እንደሆነ ነው የተመለከተው።


ምክር ቤቱ የመሰረተ ልማት ግንባታዎችን አፈጻጸምን የገመገመ ሲሆን የታላቁን የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብን ሌሎች የሃይል ማመንጫ የመንገድ፣ የባቡር፣ ሌሎች የመሰረተ ልማት ግንባታዎች አፈጻጸም የተሻለ ቢሆንም ቀጣይ ትኩረት የሚሻ መሆኑን አስምሮበታል።


በማህበራዊ ልማት የትምህርት እና የጤና መስኮች አፈጻጸም በዝርዝር የገመገመው ምክር ቤቱ በትምህርት መስክ ከቅድመ መደበኛ እስከ የከፍተኛ ትምህርት ተደራሽነትና ፍትሃዊነት ለማረጋገጥ የተደረገውን ርብርብ ከፍተኛ ስኬት የተመዘገበበት መሆኑንም የዩኒቨርሲቲዎች ስርጭትና ተደራሽነት በፍትሃዊነት መከናወኑንና ከነባሮቹ 35 ዩኒቨርሲቲዎችን በመጨመር በአሁኑ ወቅት የዩኒቨርሰቲዎች ቁጥር ወደ 50 ከፍ ማለቱንና ከተደራሽነትና ፍትሃዊነት አኳያ አመርቂ ስኬቶች መመዝገባቸውን የገመገመው ምክር ቤቱ የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ የተጀማመሩ ስራዎች በቀጣይ ተጠናክረው መቀጠል ያለባቸው መሆኑን አስምሮበታል።


ምክር ቤቱ በጤናው መስክ በተለይም የእናቶችን ጤና አገልግሎት ለማሻሻል ትኩረት ተሰጥቶ መሰራቱ የእናቶችና ህጻናት ጤንነት ለመጠበቅ ማስቻሉን የገመገመ ሲሆን በአጠቃላይ በጤናው መስክ የተገኙ ስኬቶችን ማስፋትና ማጠናከር እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥቶበታል።


በአጠቃላይ ምክር ቤቱ በ2009 ዓም በጥልቅ ተሃድሶው ሂደት የተገኙ መልካም ውጤቶችን በዝርዝር በማየት ያጋጠሙ ችግሮችንም በውል በመለየት በመጪው አዲስ ዓመት የተጀመረው የጥልቅ ተሃድሶ እንቅስቃሴ ይበልጥ እንዲቀጥል፣ የፈጣን ልማት፣ የሰላምና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ሂደቱን አጠናክሮ በማስቀጠል የሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ሶስተኛው ዓመት ማሳካት የ2010 ዓም ቁልፍ ተግባር መሆኑን በመገንዘብ የድርጅቱ አባላትና አመራር እንዲሁም መላው የሀገራችን ሕዝቦች የበኩላቸውን ድርሻ እንዲያበረክቱ ምክር ቤቱ ጥሪውን አስተላልፏል። የኢህአዴግ ምክር ቤት አዲሱ ዓመት የሰላም፣ የልማትና የብልጽግና በአጠቃላይ የከፍታ ዘመን እንዲሆን ለመላው የሀገራችን ህዝቦች መልካም ምኞቱንም ገልጻል።


…..


እንደማሳረጊያ


ይህ የኢህአዴግ መግለጫ በውስጡ የያዛቸው ቁምነገሮች በርካታ ናቸው። በተለይ ከጥልቅ ተሀድሶው ጋር በተያያዘ «በአጠቃላይ ጥልቅ ተሃድሶው አገሪቱን ከመስቀለኛ መንገድ የታደገ፣ በተቀመጠለት አቅጣጫ በመተግበር ላይ ያለና የህዳሴውን ጉዞ ተጠናክሮ እንዲቀጥል በተቀመጠው አቅጣጫ የተፈጸመና ተደማሪ ውጤት ያመጣ ወቅታዊና ትክክለኛ ውሳኔ መሆኑን ምክር ቤቱ ገምግሟል» ሲል ያስቀምጣል። ይህ ምዘና የተከናወነው በራሱ በግንባሩ ወይንስ በሕዝብ የሚል ጥያቄን የሚያስነሳ ነው። ሕዝቡ የግንባሩን ጥረቶች ገምግሞ የደረሰበት ድምዳሜ ከሆነ ትክክለኛና መከበር የሚገባው ሲሆን ግንባሩ በራሱ መዋቅር መረጃ ሰብስቦ የደረሰበት ድምዳሜ ከሆነ ግን መሬት ላይ ካለው እውነታ አንፃር ሲታይ ጉድለት ሊኖርበት እንደሚችል መገንዘብ ይቻላል። ጥልቅ ተሀድሶው በሥራ ላይ ከዋለ በኋላ በየክልሉ እና በፌዴራል ደረጃ ሰዎች ከሙስናና ብልሹ አሠራር ጋር ተያይዞ መታሰራቸውና አንዳንድ እርምጃዎች መወሰዳቸው እውነት ነው። አንዳንድ ባለስልጣናትንም ከቦታቸው በማንሳት ጭምር የወሰዳቸው እርምጃዎች በጥሩ ጎኑ የሚታዩ ናቸው። ነገርግን የመንግስት ሥልጣንን ለግል ጥቅም ያዋሉ ባለሥልጣናት እነዚህ ብቻ ናቸው ወይ? በከፍተኛ አመራሩ ውስጥ ጭምር ከገቢያቸው በላይ ሐብት ያፈሩ አመራሮች የሉም ወይ ለሚለው ተደጋጋሚ የሆነ የህዝብ ጥያቄ ግንባሩ ቁርጥ ያለ መልስ የሰጠበት ሁኔታ የለም።


በስኳር ኮርፖሬሽን፣ በመንገዶች ባለሥልጣን እና በመሳሰሉት ተቋማት በሚሊየን የሚቆጠር ገንዘብ ሲመዘበር አንዳንድ ከፍተኛ ባለሥልጣናት በቦርድ ሰብሳቢነት ወይንም አባልነት ጉዳዩን በቅርበት ያውቁ እንደነበር፣ አንዳንዱም ወጪ በቦርዱ ውሳኔ የተፈጸመ ስለመሆኑ በስፋት መነገሩ ከእያንዳንዱ የሙስና ድርጊት ጀርባ ሌሎች ተባባሪ ሰዎች መኖራቸውን ፍንጭ ሰጪ ነው። ይህም የሕዝብ ጥርጣሬ በአግባቡ ሊፈተሽና ምላሽ ሊያገኝ የሚገባ ጥያቄ ነው።


በተጨማሪም በኦሮሚያ፣ በአማራ እና ቤሌች አካባቢዎች በታዩ ግጭቶች ጀርባ የነበሩ ሹማምንት በሰሩት ጥፋት ልክ ስለመጠየቃቸው ሕዝብ በቂ መረጃ የለውም።


እናም የተሀድሶ ሒደቱ ውጤታማ ነው የሚለው ድምዳሜ ጥያቄ የሚነሳበት ከዚህ አንጻር ሲፈተሸ ነው። 

2009 የኢትዮጵያዊያን በጀት ዓመት የአለመረጋጋት እና የፈተና ዓመት ሆኖ ዘልቋል። በዋነኝነት በ2008 ዓ.ም በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች የተከሰተው ሕዝባዊ አመፅ በሰዎች ህይወት እና ቁስ ላይ ጉዳት ማድረሱን ተከትሎ በ2009 የመጀመሪያው ወር የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወጥቶ ለ10 ተከታታይ ወራት በሥራ ላይ እንዲውል ግድ ሆኗል። ይህንና መሰል የ2009 ተጨማሪ ሁነቶች በጥቂቱ አለፍ አለፍ ብለን እንቃኛቸዋለን።

 

የኢህአዴግ ‘ጥልቅ’ ተሃድሶ እና ሒደቱ

በ2009 ዓ.ም ዋዜማ የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ (ከነሐሴ 10 እስከ ነሐሴ 15/2008) ባካሄደው ስብሰባ ያለፉት 15 ዓመታት ጉዞ ገምግሞ የገጠመውን ችግሮች ለመቅረፍ ጥልቅ ተሀድሶ ለማድረግ መወሰኑን አስታወቀ።

ግንባሩ በዚህ መግለጫው የገጠሙት ችግሮች መነሻዎች አንዱ የመንግሥት ሥልጣንን የሕዝብን ኑሮ ለማሻሻልና ሀገራዊ ለውጡን ለማስቀጠል እንዲሆን ከማድረግ ይልቅ የግል ኑሮ መሠረት አድርጎ የመመልከትና በአንዳንዶችም ዘንድሮ የግል ጥቅምን ከማስቀደም ጋር የተያያዘ እንደሆነ አረጋግጧል።

ለዚህ የኢህአዴግ አቋም መድረክ የተባለው የፓርቲዎች ስብስብ የተቃውሞ ምላሽ የሰጠው ወዲያውኑ ነበር። መድረክ ነሐሴ 23 ቀን 2008 ዓ.ም ያወጣው መግለጫ “የኢህአዴግ የሥራ አስፈፃሚ እና ማዕከላዊ ም/ቤት የሰጡት መግለጫዎች ሕዝቡ ለሚያነሳቸው መሠረታዊ ጥያቄዎች መልስ የሰጡ አይደሉም” የሚል ይዘት የነበረው ነበር።

 

የኦህዴድ - ሥርነቀል እርምጃ

ኦህዴድ በመስከረም ወር 2009 ዓ.ም ለስድስት ተከታታይ ቀናት ባካሄደው የተሀድሶ ግምገማ የድርጅቱን ሊቀመንበር እና የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ ሙክታር ከድር እንዲሁም የድርጅቱን ም/ሊቀመንበርና በምክትል ጠ/ሚ ማዕረግ የመልካም አስተዳደር ክላስተር አስተባባሪና የፐብሊክ ሰርቪስና የሰው ሀብት ልማት ሚኒስትር የነበሩትን ወ/ሮ አስቴር ማሞ ከፓርቲ ኃላፊነት ማንሳቱ በወቅቱ አነጋጋሪ ሆኖ ሰንብቷል። እርምጃው ከጥልቅ ተሀድሶው ጋር የተያያዘ መሆኑ እየታወቀ ኦህዴድ ባለሥልጣናቱን ያነሳበትን ትክክለኛ ምክንያት ለሕዝብ ከመናገር ይልቅ በደፈናው ሰዎቹ የተነሱት “በራሳቸው ጥያቄ መሠረት ነው” ማለቱ በወቅቱ ክፉኛ አስተችቶታል።

መጋቢት 1 ቀን 2009 ዓ.ም ለንባብ የበቃው የኢህአዴግ ልሳን የሆነው አዲስ ራዕይ መጽሔት ከጥልቅ ተሀድሶ ጋር በተያያዘ 90 በመቶ አባላቱ መሳተፋቸውንና 50 ሺ የግንባሩ አባላት ላይ እርምጃ መወሰዱን አረጋግጧል። የተወሰደው እርምጃም የድርጅቱ መተዳደሪያ ደንብ በሚፈቅደው መልኩ ከኃላፊነት የማንሳት፣ ዝቅ የማድረግ፣ የማባረር እርምጃ ነው ብሏል።

አሁንም ከጥልቅ ተሀድሶው ጋር ተያይዞ በሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም ከ55 በላይ የመንግሥት የሥራ መሪዎች፣ ባለሃብቶች፣ ደላሎች በቁጥጥር ሥር የማዋል ሥራ እየተከናወነ ቢሆንም እርምጃው በሙስናና ብልሹ አሠራር እንዲሁም ከገቢያቸው በላይ ሐብት በማፍራት የሚጠረጠሩ ከፍተኛ የመንግስት ባለሥልጣናትን አልነካም በሚል አካሄዱን የሚተቹ ወገኖች አልጠፉም።

 

 

የኢሬቻ የሐዘን ገጠመኝ

መስከረም 22 ቀን 2008 ዓ.ም በቢሾፍቱ ከተማ ሆራ አርሰዲ ሐይቅ የተከበረው ዓመታዊ የኢሬቻ ክብረበዓል ድንገተኛ ክስተትን አስተናግዷል። በዕለቱ በተፈጠረው ተቃውሞ ምክንያት ከፀጥታ ኃይሎች ጋር በተከሰተ ግጭት የተፈጠረው ግርግር ሰዎች በመገፋፋት ለሞትና ለመቁሰል አደጋ እንዲጋለጡ ምክንያት ሆኗል። በዚህም ክስተት ብዙ ሰዎች ከቤታቸው እንደወጡ ለመቅረት ተገድደዋል። ሁኔታው አሳዛኝ ሆኖ ያለፈ ሲሆን በቅርቡ ለሟቾች የመታሰቢያ ሐውልት በኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት መቆሙ ተነግሯል። ይህ ሁኔታ በማህበራዊ ድረገጾች ሌላ ዙር የቃላት ጦርነትን አፋፍሞ ከርሟል።

 

የፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ቃልና ተግባር

በመስከረም ወር 2009 የመጨረሻ ሰኞ ዕለት የሕዝብ ተወካዮች እና የፌዴሬሽን ም/ቤቶች መክፈቻ ፕሮግራም ላይ የሀገሪቱ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ተገኝተው በዚህ ዓመት የሚከናወኑ ዋና ዋና ተግባራትን የጠቆመ ንግግር አደርገዋል። ከዚህ ንግግር መካከል የምርጫ ሕጉ እንደሚሻሻል ቃል መግባታቸው የብዙሃንን ትኩረት የሳበ ዓቢይ ርዕስ ጉዳይ ነበር። ፕሬዚዳንቱ በዚሁ ንግግራቸው የምርጫ ሕጉን በማስፋት በሕግ ማዕቀፍ በተደገፈ አኳኋን የሕዝብ ም/ቤቶች የተለያዩ ድምፆች የሚሰሙባቸውና የሚፎካከሩባቸው መድረኮች እንዲሆኑ የምርጫ ሕጉን ማስተካከል እንዲገባ ጠቅሰዋል። አገሪቱ የምትመራበት የምርጫ ሕግ በብዙ ሀገሮች እንዳለ የሚሠራበት ቢሆንም ከአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ በመነሳት የሁሉም የኅብረተሰብ ድምፅ ሊሰማ የሚችልበት አስተማማኝ ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ የሕግ ማሻሻያ ይደረጋል ሲሉ ለሕዝቡ ቃል ገብተዋል። ይህም ሆኖ ይህ ቃል ሳይተገበር ዓመቱ የመጠናቀቂያ ምዕራፍ ላይ መድረሱ ብቻም ሳይሆን ለምን ሳይተገበር እንደቀረም ግልጽ መረጃ ለህዝብ አለመሰጠቱ ወትሮም የተገባው ቃል ለይስሙላ ነው የሚሉ ወገኖችን ሃሳብ ሚዛን የደፋ አድርጎታል።

 

 

የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መውጣት

     ሕገ መንግስታዊ ስርአቱን ለማስከበርና የሕዝብና የዜጎችን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ የሚኒስትሮች ምክር ቤት መስከረም 28 ቀን 2009 ዓ.ም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ደንግጓል። ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች የተስተዋለውን የጸጥታ መደፍረስ በአጭር ጊዜ ውስጥ በቁጥጥር ስር አድርጎ የህዝቡን ሰላምና ፀጥታ ወደ ነበረበት ለመመለስ በየቦታው ለታየው ሁከት፣ ረብሻና ስርዓት አልበኝነት ዋንኛ መገለጫ በሆኑ አውዳሚ ተግባራት ላይ የተጣለውን ክልከላ እንዲሁም ክልከላዎቹ ሲጣሱ በአዋጁ መሰረት የሚወስዱ የአስቸኳይ ጊዜ እርምጃዎችን በመለየት አስቀድሞ ለህዝብ ማሳወቅ እንዲሁም አዋጁ ተፈፃሚ ሆኖ በሚቆይበት ጊዜ ክልከላዎቹን ጥሰው በሚገኙ ሰዎችና ድርጅቶች ላይ ተገቢውን የአስቸኳይ ጊዜ እርምጃ መውሰድ ተገቢ ሆኖ ስለተገኘ የህዝብን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ የወጣው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር መስከረም 28/2009 አንቀፅ 13/2/ እና በደንቡ አንቀፅ 4 በተፈቀደው መሰረት መመሪያ ወጥቶ ሲሰራበት ከቆየ በኋላ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ በ10 ወሩ በሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም መጨረሻ በዕረፍት ላይ የነበረው ፓርላማ በአስቸኳይ ተጠርቶ እንዲነሳ ሆኗል።

የካቢኔ ሹም ሹር

ጥቅምት 22 ቀን 2009 ዓ.ም የተካሄደው የሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት መደበኛ ስብሰባ ላይ ጠ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ብዙዎቹን ነባር የካቢኔ አባላትን በማሰናበት በአዳዲስ ምሁራን እንዲተኩ አድርገዋል። ከነባር ተሰኗባቾች መካከል ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም፣ ዶ/ር ተከስተብርሃን አድማሱ፣ ወ/ሮ አስቴር ማሞ፣ አቶ መኩሪያ ኃይሌ፣ አቶ ያዕቆብ ያላ፣ አቶ ጌታቸው ረዳ፣ ወ/ሮ ዘነቡ ታደሰ፣ አቶ ቶሎ ሻጊና የመሣሠሉት ተጠቃሾች ነበሩ።

 

የቆሼ አደጋ

ቅዳሜ መጋቢት 2 ቀን 2009 ዓ.ም በኮልፌ ቀራኒዮ ክ/ከተማ ወረዳ 1 ልዩ ስሙ ቆሼ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ የቆሻሻ ክምር ተደርምሶ ከ75 በላይ ሰዎች ሞት እና ከ300 በላይ መፈናቀል አደጋ መድረሱ፣ ይህን ተከትሎ ከመጋቢት 6 ቀን 2009 ጀምሮ ለሶስት ቀናት ብሔራዊ የሐዘን ቀን መታወጁ የሚታወስ ነው። አደጋውን ተከትሎ ሕዝቡ ባደረገው ርብርብ ከ100 ሚሊየን ብር ያላነሰ መዋጮ መሰብሰብ መቻሉም የሚጠቀስ ነው።

በአዲስአበባ ከተማ ላይ የኦሮሚያ ጥቅም ጉዳይ

በፌዴራል ሕገመንግሥት መሠረት የኦሮሚያ ክልል በአዲስአበባ ላይ ያለውን ልዩ ጥቅም የሚመለከተው ረቂቅ አዋጅ ከ22 ዓመታት ዝምታ በኋላ የፓርላማን ደጃፍ መርገጥ የቻለው በሰኔ ወር 2009 ዓ.ም ነበር። ረቂቅ አዋጁ በሚኒስትሮች ም/ቤት ጸድቆ ለፓርላማው የቀረበ ሲሆን ስፋት ካለው ይዘቱ መካከል ‘ፊንፊኔ’ የሚለው መጠሪያ ከአዲስአበባ ስያሜ እኩል ዕውቅና እንደሚያገኝ፣ የኦሮምኛ ቋንቋ በተጓዳኝ የከተማ አስተዳደሩ የሥራ ቋንቋ እንደሚሆን፣ የኦሮሞ ልጆች በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው በአዲስአበባ ከተማ በሚከፈቱ ት/ቤቶች እንደሚማሩ፣ በልማት መስፋፋት ምክንያት ከይዞታቸው ለተፈናቀሉ የኦሮሞ አርሶአደሮች ካሳ እንደሚሰጥ ይደነግጋል።

አዋጁ ከመተግበሩ በፊት በአዲስ አበባ ከአምስት ያላነሱ ደፋን ኦሮሞ ቋንቋ የሚያስተምሩ የትምህርት ተቋማት ተከፍተው ተማሪዎችን በመቀበል በ2010 ዓ.ም ለማስተማር የተዘጋበት ሁኔታ ተስተውሏል።

ረቂቅ አዋጁ በቀጣዩ ዓመት ፓርላማው ያጸድቀዋል ተብሎ ይጠበቃል።

 

በቅማንት ጉዳይ ሕዝበ ውሳኔ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የአማራ እና የቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖሩባቸው 12 ቀበሌዎች መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም ሕዝበ ውሳኔ ለማካሄድ ማቀዱን ይፋ ያደረገው በዚሁ በነሐሴ ወር 2009 ዓ.ም ነው።

 የአማራ ክልል ም/ቤትን ቀደም ብሎ መጋቢት 3 ቀን 2007 ዓ.ም የቅማንት ማህበረሰብ ራሱን በራሱ እንዲያስተዳድር ውሳኔ ማሳለፉን ተከትሎ የቅማንት ማህበረሰብ የራስ አገዝ አስተዳደር 42 ቀበሌዎችን በማቀፍ እንዲመሰረት ማድረጉ የሚዘነጋ አይደለም።

የምርጫ ቦርድ የሚያካሂደው የሕዝበ ውሳኔ የአማራ እና የቅማንት ማህበረሰቦች ተቀላቅለው የሚኖሩባቸውን 12 ቀበሌዎች ብቻ የሚመለከት ነው ተብሏል።

“የግል ሚዲያዎችን መንግስት እንደሚፈልጋቸው ጥያቄ ውስጥ መግባት የለበትም”

አቶ አባዱላ ገመዳ

የሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት አፈ ጉባኤ

ሰኞ ነሐሴ 22 ቀን 2009 ዓ.ም በተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን አዳራሽ፤ የግል ሚዲያዎች በሀገር አቀፍ ደረጃ ያሉበት ሁኔታ፣ እያጋጠሟቸው ያሉት ተግዳሮቶች እና ቀጣይ የመፍትሄ አቅጣጫዎችን ለማስቀመጥ የተሰናዳ የምክክር መድረክ ተካሂዷል።

በዚህ የምክክር መድረክ የተገኙት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባኤ አቶ አባዱላ ገመዳ ከመድረኩ “መንግስትዎ የግል ሚዲያዎችን የልማት እና የዴሞክራሲ አጋር አድርጐ ይወስዳቸዋል ወይ?” ተብለው ለቀረበባቸው ጥያቄ የሰጡትን ምላሽ በዚህ መልኩ አቅርበነዋል።

 

 

አፈጉባኤ አቶ አባዱላ ገመዳ ምላሻቸውን ምሳሌ በመስጠት ነበር የጀመሩት። ይኸውም “ሚዲያ በኒውክለር የሚመሰል ነው። በአንዳንድ ሀገሮች የኤሌትሪክ ኃይል ይሰጣል፤ ሀገር ይገነባል። በሌሎች ሀገሮች ደግሞ የጥፋት መሣሪያ ነው፤ ማንም ሳይለይ ያጠፋል። በጎረቤታችን ሩዋንዳ አንድ የኤፍኤም ሬዲዮ ጣቢያ ሕዝብ አፋጅቷል፤ ለ700ሺ ሰዎች እልቂት ምክንያት ሆኗል። ስለዚህም ሚዲያ ሁለቱንም ተግባራት ሊያከናውን የሚችል ነው።”

ከዚህ ሀገር ተጨባጭ ሁኔታ ጋር አያይዘውም፤ “በእኛ ሀገር የመንግስት እና የግል ሚዲያዎች የተጫወቷቸው ምርጥ ሥራዎች አሉ ብሎ መውሰድ ይቻላል። በዴሞክራሲያው ሥርዓት ውስጥ ብሔራዊ መግባባቶች እንዲፈጠሩ ችግሮች ነቅሶ በማውጣት ሕብረሰተቡ ችግሮቹን እንዲረዳ በማድረግ በእያንዳንዱ ጉዳዮች ላይ መግባባት እንዲፈጥር የሰሯቸው በጣም ጥሩ ስራዎች አሉ። በእኔ ግምት አንዳንዶቻችን እንደምንገልጸው ሳይሆን፤ ከሚዲያ ያገኘነው ልምድ ውድቀት አይደለም። በጣም ብዙ የተገኙ ልምዶች አሉ። ብዙ ያደጉና ያበቡ ነገሮች አሉ። ብዙዎች በኢንዱስትሪው ውስጥ አልፈዋል፤ ጥቂቶች ግን ቀርተዋል። ሚዲያው ሲፈጠር ብዙ ፍላጎት ያለው ሰው ወደ ሥራው ገብቷል። ነገር ግን ፍላጎት ብቻውን፣ በቂ አይደለም። ሙያው ብቃትን ይጠይቃል፤ ብቃትም ብቻ በራሱ በቂ አይደለም። የሥርዓቱን ባሕሪ መረዳትም ያስፈልጋል፤ የሥርዓቱን ባሕሪ ካልተረዳህ መዋኘት አትችልም። ስለዚህ እነዚህ ሁሉ ተጣጥመው ተግባራዊ በሚሆኑበት ወቅት የተመዘገበው ኃይል ሁሉ አልቀጠለም። አንዳዶች ምርጥ ሥራዎች ሲሰሩ፤ የተወሰኑት ችግር ውስጥ ገብተዋል፤ በመንግስትም በግሉም ዘርፍ የሚታዩ ናቸው። አንዳንዶቹ ደግሞ ገና ከጅምሩ ፀረ-ሕገመንግስት አፍራሽ ተግባሮች ውስጥ ገብተው ታይተዋል።” ብለዋል።

“መንግስት የግል ሚዲያዎች ይፈልጋል ወይ?” ለሚለው ጥያቄ መልሱ፤ “አዎ ይፈልጋል የሚል ነው። የሚፈልገው ደግሞ ዴሞክራሲን ስለሚፈልግ ነው፤ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቱ እንዲገነባ ስለሚፈልግ ነው። ምንአልባት በጣም ለየት ባለመንገድ ልማታችን እና ዴሞክራሲያችን እኩል ተራምዶ የሕዝባችን ሁለንተናዊ መብት የሚጠበቅበት ሥርዓት በሀገራችን እንዲኖር ነው። ምክንያቱም የልማታችን የሰላማችን እና የአንድነታችን ቀጣይነት የሚረጋገጠው በእሱ ስለሆነ ነው፤ ሌላ ምንም አማራጭ የለንም።” ሲሉ አስቀምጠዋል።

አፈጉባኤው ወደኋላ መለስ ብለው፤ “ቀደም ብሎ “ዴሞክራሲ የምርጫ ሳይሆን፣ የህልውና ጉዳይ ነው” ያለ መንግስት ነው። ዴሞክራሲ አንዱ አስተዳደር ሌላውን አስተዳደር የመምርጥ ጥያቄ ሳይሆን፤ ለእኛ ዴሞክራሲ የሕልውና ጉዳይ ነው። ብዙ ብሔር ብሔረሰቦች አሉ፤ ብዙ ሐይማኖቶች አሉ፤ የተለያየ አስተሳሰብ ያለበት ሀገር ነው፤ በዚህ ላይ ድህነት ተጨምሮ አለ። ስለዚህም በዚህ አይነት ሕብረተሰብ ውስጥ ሀገር በኢኮኖሚ ገንብቶ አስቀጥሎ መሄድ የሚቻለው፣ በዴሞክራሲ ብቻ ነው። ሌሎች መንገዶች ተሞክረው አልተቻለም፤ ወድቀዋል። ሀገራችን ሞክራቸዋለች አላዋጡም፤ ፈርሰዋል። አዋጪው መንገድ ዴሞክራሲ ብቻ ነው። ዴሞክራሲ የሕልውና ጥያቄ ነው ካልን፤ አንዱ የዴሞክራሲ ምሶሶው፤ ሚዲያ ነው።”

“ሚዲያ ማለት ጥቂት የመንግስት፣ ሚድያዎች ማለት አይደለም። ሁሉንም ሃሳቦች ማስተናገድ የሚችሉ ሚዲያዎች በሀገር ውስጥ እንዲፈጠሩ ማድረግ ነው። ስለዚህም የግል ሚዲያዎችን መንግስት ይፈልጋል የሚለው፤ ጥያቄ ውስጥ መግባት የለበትም። አብረን በጋራ መስራት ይፈለጋል ወይ ለሚለው፣ በፍፁም ጥያቄ ውስጥ መግባት የለበትም። ሚዲያ የምርጫ ሳይሆን የሕልውና ጉዳይ በመሆኑ በሕገ-መንግስታችን ጥበቃ አግኝቷል። ይህን ሊያረጋግጡ የሚችሉ ተቋሞች ተቋቁመዋል፤ አዋጆችም ወጥተዋል። ስለዚሀም መንግስት ከዚህ በላይ አይደለም፤ እነዚሁኑ ነው የሚያስከብረው።” ሲሉ የመንግስት ሚና ሕግ ማስከበር መሆኑን ገልፀዋል።

ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ አሉ አቶ አባዱላ ገመዳ፤ “ምንም ይሁን ማንም ሊጠብቃቸው የሚገቡ ጉዳዬች አሉ። ይኸውም፤ የሀገራችን ሕልውና ነው። ምክንያቱም “የሕልውና ጉዳይ ነው” የተባለበት፤ ሀገራችን መቀጠል፣ ከድህንት መውጣት እና አንድነታችንም ማበብ ስላለበት ነው። ይህንን ሕልውናችን የሚነካ ጉዳይ በየትኛውም መንገድ መፈቀድ የለበትም። ስለዚህም ሕልውናችን ከሚነካ ነገር መውጣት ያስፈልጋል ማለት ነው። ከሕልውናችን ውጪ በጣም የሚያሰራበት ብዙ ቦታ አለ። መጫወቻው ቦታ በጣም ሰፊ ነው። ሕብረተሰቡን የምናስተምርበት፤ ያሉንን ችግሮች ነቅሰን የምናወጣበት፣ መፍትሄዎችን የምናሳይበት፣ በጣም ሰፊ ሜዳ አለ። ይህንን ሰፊ ሜዳ በመጠቀም ብሔራዊ መግባባታችን በፈጣን ሁኔታ ማረጋገጥ አለብን። ትውልድን ለመገንባት ያስፈልጋል። እድገታችን ለማፋጠን መስራት ያስፈልጋል።”

አያይዘውም፤ “ግራና ቀኝ መርገጥ ውጤቱ፤ ጥፋት ነው። ለሁላችንም አይጠቅም። በርግጥ ብዙዎቹ የተባሉትን ይላሉ። አምነስቲ እና ሌሎቹም ጋዜጠኞች ይታሰራሉ ይላሉ። አንድ ነገር መታወቅ ያለበት፣ ረጋ ብሎ ማሰብ ያስፈልጋል። ምክንያቱም የእኛን የሚያወግዟቸው ነገሮች በሙሉ፤ በእነሱ ሀገሮች ውስጥ ይተገበራሉ። ለምሳሌ፤ የእኛን ፀረ-ሽብር ሕግ ያወግዛሉ፤ በሀገራቸው ውስጥ ግን በአስደናቂ ሁኔታ ይተገብሩታል። አንድ ጠበንጃ ተገኘ ተብሎ፣ ቤቱን በታንክ ያፈርሳሉ። እኛ አንድ ነገር ስናደርግ ግን ያወግዛሉ። የእኛ ደም ጥቁር አይደለም። የእኛም የእነሱም ደም፤ ቀይ ነው። የእኛ ሀገር፣ ሀገር ነው፣ ደሃ ብንሆንም። የእነሱ ሀገርም፣ ሀገር ነው። ስለዚህም በሀገራችን መኖር አለብን። እንዲሁም የበጎ አድርጐት ሕጎችን በአሜሪካ ይተገበራል። ለምሳሌ በአሜሪካ አንድ በጎ አድራጎት ድርጅት ከተቋቋመበት ዓላማ ወጣ ካለ፤ ግብር ይጥሉበታል። ያስተካክሉታል፤ ከዚያም ወደ መስር ይመልሱታል። በተመሳሳይ መልኩ እኛ ሀገር ሲደረግ ግን መብት ተጣሰ ይላሉ።  ጋዜጠኛም በሽብር ተግባር ውስጥ ከገባ ይጠየቃል። ወይም ካጋጨና ከቀሰቀሰ ይጠየቃል፡፤ እዛም እንደዚሁ ይጠየቃል፤ እዚህም መጠየቅ አለበት። ስለዚህ ብሔራዊ ሕልውናችን የሚነኩ ጉዳዮች ሲታወጁብን እነሱን መመዘኛዎቻችን ማድርግ የለብንም። ይህች ሀገር በሰላም ከዓለም ከፍተኛ እድገት እያስመዘገበች እንድትቀጥል ያደረጋት፣ ውስጣዊ አንድነቷን እና እነዚህ ለችግር የሚያጋልጧትን ሁኔታዎች መቋቋም በመቻሏ ነው። ስለዚህም ሁሉም እዚህ ላይ መተባበር አለበት። ይህ ማለት ግን የዜጎችን መብት መንካት ማለት አይደለም። ዜጎች የመጠየቅ፣ የመፃፍ፣ የመቃወም፣ የመደገፍ መብታቸው የተረጋገጠ ነው፤ መረጋገጥም አለበት። እነዚህ ሁሉ መብቶች ግን ሕልውናችን በማይነኩ ሕልውናችን በሚያረጋግጡ ድንበሮች ውስጥ መሆን አለባቸው። ስለዚህም የግል ጋዜጦችም እዚህ ላይ አንድነት መፍጠር አለብን። እዚህ ላይ አድነት ከፈጠርን፤ ሁሉም አንድ ጃኬት ይልበስ የሚባል ነገር አይኖርም። ነገር ግን መነሻችን መድረሻን፤ ሀገር መሆን አለበት።  ሕገ መንግስቱ መሆን አለበት። እዚያ ላይ ሆነን ጨዋታችን ልቀጥል ይገባል። ከዚህ መለስ ያለው የአመለካካት ልዩነት ተቀባይነት አለው። እንኳን መቶ ሚሊዮን ሕዝብ ውስጥ ቀርቶ በአንድ ቤተሰብ ውስጥ የአመለካከት ልዩነቶች አሉ።” ሲሉ የአመለካከት ልዩነት በጋሬጣነት መነሳት እንዳለበት አስምረውበታል።  

“ሥርዓት ነው የምነገነባው፤ ስለዚሀም ሁላችንም ምን እናድርግ? ከሚለው መነሳት አለብን። መጫወቻ ሜዳችን አንድ ስለሆነ፣ አንዱ ሌላውን እየወቀሰ መሄድ አንችልም። ከዚህ መውጣት አለብን። በመንግስት በኩልም የግሉ ሚዲያ የበለጠ እንዲያብብ ምን እናድርግ? ተብሎ መታሰብ አለበት። መንግስት ምን አድርጓል? ለሚለው ብዙ ነገር አድርጓል። በአመት ሶስት ሺ ተማሪዎች ከሚመረቁባት ሀገር በዓመት ወደ 100ሺ የሚመረቁባትን ሀገር መፍጠር ችሏል። ስለዚህም አስር ጋዜጠኞች ሳይሆኑ 5ሺ ጋዜጠኞች እንዲወጡ አድርጓል። አስር ፀሐፊዎች ሳይሆኑ፤ 100ሺ ፀሐፊዎች እንዲወጡ አድርጓል። ይህ ጋዜጠኝነቱ ላይ ይሰራል፤ ሌላውም ሙያ ላይ ይሰራል። ለእድገት የተከፈቱ በሮዎች ብዙ ናቸው።” ብለዋል።

አፈጉባኤው ቀጠል አድርገውም፤ “ለእያንዳንዱ ገንዘብ አይደጎምም፤ ኪሳራ ነው፤ በር ነው መከፈት ያለበት። እዚህ ውስጥ ሁሉም ሲገባ መክፈል ያለበትን ዋጋ ይከፍላል። የተደላደለና ለስላሳ መንገድ ብቻ አይደለም ያለው። ለምሳሌ ወደ ግብርና የገባው በጣም ተላልጦ ነው ሃብት የሚያፈራው። በሌላው ዘርፍ ተመሳሳይ ነው። በተለይ የጋዜጠኝነት ሥራ ከባድ ነው የሚል ግምት አለኝ። በጣም ጥሩ እውቀት እና ቁርጠኝነት የሚጠይቅ ተግባር ነው። አንዳንዶቹ የላቀ ቁርጠኝነት የሚጠይቅ ሥራ የሚሰሩ አሉ። እንደ ቢቢሲ ሲኤንኤን ጋዜጠኞች ሶሪያ ኢራቅ ውስጥ ጦርነት ሲካሄድ የጥይት መከላከያ አድርገው ጋዜጠኝነት እንደሚዘገቡት በሀገራችን በዚህ ደረጃ ሥራ የሚሰሩ ሚዲያዎች አሉ። ሁልጊዜ ስራቸውን አደንቃለሁ።” ሲሉ እውቅና ሰጥተዋል።

አፈጉባኤው በአስረጅነት ካነሷቸው አንዱ፤ “ለምሳሌ ሕገወጥ ስደትን አብሮ ተጋፍጠው ሞት ከፊታቸው እያሸተቱ በኮንቴነር ተጭነው ከመሐል ሀገር ድንበር ድረስ ተጉዘው ሚስጥሩን ብትንት አድርገው ያወጡ ሚዲያና ጋዜጠኞች በሀገራች አሉ። ግርግር ሳይፈጥሩ በገጠር እንደማንኛውም ስደተኛ ሆነው የገጠሩ ሕዝብ እንዴት እንደሚቸገር እውነታውን ያወጡ ጋዜጠኞች እንዳሉ አውቃለሁ። በጣም ቁርጠኝነትን በሚጠይቅ ሥራ ሞትም ቢሆን እየተጋፈጡ የሚሰሩ ሚዲያዎች እና ጋዜጠኞች እንዳሉ አውቃለሁ። የዚያኑ ያህልም ያገኙትን መረጃ በማጋነን የሚሰሩም አሉ። ስለዚህም ማድረግ ያለብን ሥርዓቱን ለመገንባት መከፈል ያለበት ዋጋ እንዳለ ማወቅ ነው ለዚህ ደግሞ ዋጋ መክፍል አለብን።” ሲሉ ሁሉም አካል መጪውን ለውጥ በፅናት እንዲመለከት አበረታተዋል።¾    

የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ የአማራና ቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖሩባቸው 12 ቀበሌዎች ሕዝበ ውሳኔ ለማካሄድ ቅድመ ዝግጅት ጀመረ። በዚህ መሠረት ቦርዱ የሕዝበ ውሳኔው መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም እንዲካሄድ በማቀድ የአፈጻጸም የጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ይፋ አድርጓል፡፡


ቦርዱ የአማራና ቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው የሚኖሩባቸው 12 ቀበሌዎች ሕዝበ ውሳኔ እንዲያካሂድ በፌዴሬሽን ምክር ቤት በቀረበለት ጥያቄ መሠረት በማድረግ ቅድመ ዝግጅቶች መጀመሩን በቅርቡ በአምባሳደርነት የተሾሙት የቦርዱ ሰብሳቢ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና መግጳቸውን ከቦርዱ የህዝብ ግንኙነት ክፍል ያገኘነው መረጃ ይጠቁማል።


ባሳለፍነው ወር የቦርዱ ፅ/ቤቱ የቴክኒክ ጉዳዮችን ለመመርመር አንድ ቡድን ወደ ቦታው በመላክ የቅድመ ዝግጅት ዳሰሳ ጥናት ማካሄዱንና ስንት ምርጫ ጣቢያዎች ማቋቋም እንዳለበትና ስንት የምርጫ አስፈፃሚዎችና የሕዝብ ታዛቢዎች ማሰማራት እንዳለበት  መለየቱን ቦርዱ አሳውቋል።


የአሁኑ ስብሰባም በሕዝበ ውሳኔ አፈፃፀም የጊዜ ሰሌዳ/ ረቂቅ ላይ ለመመካከርና የአማራና ቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖርባቸው 12 ቀበሌዎች በሚካሄደው ሕዝበ ውሳኔ የአፈፃፀም ማብራሪያ ላይ  ከክልሉ መስተዳድር አካላት እና በክልሉ የተዋቀሩ የሁለቱ ሕዝቦች የጥምር ኮሚቴ አባላት ጋር ጥልቅ ውይይት ተካሂዷል። 


የአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ምክርቤት አፈ ጉባዔ አቶ ይርሳው ታምሬ በአካባቢው የነበሩትን ጥያቄዎች አብዛኛዎቹ ከሕዝብ ጋር በመወያየት፣ በመግባባት እና በመተማመን የተፈቱ መሆናቸውን በማስታወስ ሕዝበ ውሳኔ የሚካሄድባቸው 12 ቀበሌዎች ግን በሕዝብ ውሳኔ መፍትሄ እንዲያገኙ በሁለቱ ወገኖች ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ጥያቄ መቅረቡን አስታውሰው፤ ምርጫ ቦርዱ በነዚህ አካባቢዎች ለሚያካሂደው ሕዝበ ውሳኔ አስፈላጊውን ትብብርና ድጋፍ እንደሚደረግና ሕዝበ ውሳኔው ሠላማዊና ዴሞክራሲያዊ ሆኖ እንዲጠናቀቅ እምነት እንዳላቸው ተናግሯል። በመቀጠልም የሁለቱ ህዝቦች በሠላም አብሮ የመኖር ታሪካቸውን የሚያጠነክርና የሚያጎለብት ሕዝበ ውሳኔ እንደሚሆን ያላቸውን እምነት ገልጿል።


በሁለቱ ህዝቦች ለዘመናት የዘለቀውን ተቻችሎና ተግባብቶ አብሮ የመኖር ግንኙነትና ዝምድና የሚጠናከርበት፣ ችግሮች ተወግደው ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማታቸው የሚጎለብትበት፣ የሕዝቦቹ ዘላቂ ሠላምና ብልፅግና የሚረጋገጥበት ሕዝበ ውሳኔ እንዲሆን የበኩላቸውን እንደሚወጡ የመድረኩ ተሳታፊዎች አረጋግጧል።


የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ሕገ መንግሥት አንቀጽ 102 እና በተሻሻለው የኢትዮጵያ የምርጫ ሕግ አዋጅ ቁጥር 532/1999 ዓ.ም. መሠረት የተቋቋመ ተቋም እንደሆነና፤ ቦርዱ ግዙፍ ሕዝባዊና ሕገ-መንግሥታዊ ኃላፊነት ተሸክሞ ወደ ሥራ ከገባበት ጊዜ ጀምሮ በየአምስት ዓመቱ በተከታታይ የሚካሄዱ ምርጫዎችን የጠቅላላ ምርጫ አምስት ጊዜ፣ የአካባቢ ምርጫ አምስት ጊዜ እንዲሁም በተለያዩ ደረጃ የምርጫ ዓይነቶች ማለትም የማሟያ ምርጫ፣ ድጋሜ ምርጫ እና ሕዝበ-ውሳኔዎችን ነፃ፣ ፍትሃዊ፣ ዴሞክራሲያዊ እንዲሁም በሕዝብ ዘንድ ተዓማኒ ሆነው እንዲጠናቀቁ በማድረግ በርካታ ልምድ ያካበተ ተቋም ነው።


ሕዝበ ውሳኔ ማለት በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግስት ሲወሰን የህዝብ ፍላጎትን ለመለካት እና የሕዝብን ውሳኔ ለማወቅ ድምፅ የሚሰጥበት ሥርዓት ነው። በዚሁ መሠረት ቦርዱ ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ በርካታ የሕዝበ ውሳኔ ምርጫዎችን በብቃት በማካሄድ የህዝቦችን የሉዓላዊ ስልጣን ባለቤትነትን አረጋግጧል። ለአብነት ለመጥቀስ የቤጊ ሕዝበ ውሳኔ፣ በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሌ አዋሳኝ ቀበሌዎች፣ እንዲሁም በኦሮሚያ እና በደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልሎች አዋሳኝ በሆኑት ቀበሌዎች ላይ የተካሄዱ ሕዝበ ውሳኔዎች ሠላማዊና ዴሞክራሲያዊ በሆነ መንገድ መጠናቀቃቸውን ይታወሳል፡፡


የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ የአማራና የቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖርባቸው 12 ቀበሌዎች ለሚካሄደው ሕዝበ ውሳኔ አፈፃፀም ያጸደቀው የጊዜ ሰሌዳ እነሆ።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ

የአማራና የቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖሩባቸው 12 ቀበሌዎች ለሚካሄደው ሕዝበ ውሳኔ አፈፃፀም የጊዜ ሰሌዳ

ነሐሴ 2009 ዓ.ም

ተ.ቁ

ክንውን

ቀን

1

በህዝበ ውሳኔው የጊዜ ሰሌዳ እና የህዝብ ውሳኔ ማስፈጸሚያ ማብራሪያ ላይ ውይይት የሚደረግበት፤

ነሐሴ 10 ቀን 2009 ዓ.ም

2

ለህዝበ ውሳኔው አስፈፃሚዎች ስልጠና የሚሰጥበት፤

ነሐሴ 24 እና 25 ቀን 2009 ዓ.ም

3

ለህዝበ ውሳኔው የህዝብ ታዛቢዎች ምርጫ የሚካሄድበት፤

ነሐሴ 28 ቀን 2009 ዓ.ም

4

ስለህዝበ ውሳኔው የድምፅ አሰጣጥ ሂደት ለህዝቡ ገለፃ የሚሰጥበት፤

ነሐሴ 28 ቀን 2009 ዓ.ም

5

ለህዝበ ውሳኔው ድምፅ ሰጪዎች ምዝገባ የሚከናወንበት፤

ነሐሴ 29 ቀን 2009 ዓ.ም እስከ መስከረም 3 ቀን 2010 ዓ.ም

6

የህዝበ ውሳኔው የመራጮች መዝገብ ለህዝብ ክፍት ሆኖ የሚቆይበት፤

ከመስከረም 4 እና 5 ቀን 2010 ዓ.ም

7

የህዝበ ውሳኔው ቅሬታ በየደረጃው የሚቀርብበት እና ውሳኔ የሚሰጥበት፤

ነሐሴ 29 ቀን 2009 ዓ.ም እስከ መስከረም 12 ቀን 2010 ዓ.ም

8

የህዝበ ውሳኔው የድምፅ መስጫ ዕለት፤

መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም ከጠዋቱ 12፡00 ሰዓት እስከ ምሽቱ 12፡00 ሰዓት

9

ድምፅ አሰጣጡ እንደተጠናቀቀ የህዝበ ውሳኔ ድምጽ ቆጠራ የሚጀመርበት፤

መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም ከምሽቱ 12፡00 ሰዓት ጀምሮ

10

የህዝበ ውሳኔው የድምፅ ቆጠራ በድምፅ መስጫ ጣቢያው በይፋ የሚገለፅበት፤

መስከረም 8 ቀን 2010 ዓ.ም

11

የህዝበ ውሳኔው የድምጽ ቆጠራ ውጤት ተጠናቅሮ ለፌደሬሽን ምክር ቤት የሚላክበት፡፡

መስከረም 15 ቀን 2010 ዓ.ም

 

 

የቅማንት ማህበረሰብ ራሱን በራሱ እንዲያስተዳድር ስለመወሰኑ፣


የአማራ ክልል ምክር ቤት መጋቢት 3 ቀን 2007 ዓ.ም ባካሄደው ጉባዔ የቅማንት ማህበረሰብ ራሱን በራሱ እንዲያስተዳድር ውሳኔ ማሳለፉ አይዘነጋም፡፡ ይህንን ውሳኔ ተከትሎም በሰሜን ጎንደር ዞን የቅማንት ማህበረሰብ የራስ ገዝ አስተዳደር 42 ቀበሌዎችን እንዲያቅፍ ተደርጎአል፡፡ በቀጣይም ከሕዝቡ ጋር በተደረጉ ውይይቶች 12 ቀበሌዎች ወደራስገዙ እንዲካተቱ መደረጉ የሚታወስ ነው፡፡ በአሁኑ ሰዓት ደግሞ የአማራና የቅማንት ሕዝቦች ተቀላቅለው በሚኖሩባቸው 12 ቀበሌዎች ሕዝበ ውሳኔ እንዲካሄድ ተወስኖአል፡፡


የቅማንት ማህበረሰብ በሰሜን ጎንደር ዞን በተወሰኑ ወረዳዎች የሚገኝ እና ራሱን በራሱ ለማስተዳደር ጥያቄ ሲያነሳ የቆየ ሕዝብ ነው፡፡

 

የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮምሽን

የቅማንት ግጭትን አስመልክቶ ምን አለ

የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮምሽን ሰኔ 3 ቀን 2008 ዓ.ም ለሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ባቀረበው ሪፖርት የቅማንት ብሄረሰብ የማንነት ጥያቄ ተከትሎ ስለደረሰው ግጭት እንዲህ ብሏል፡፡

በሰሜን ጎንደር ዞን የቅማንት ብሄረሰብ የማንነት ጥያቄ ማቅረቡ ሕገመንግስታዊ እንደነበር የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮምሽን ሪፖርት ይጠቅሳል። ይህ ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት በክልሉ መንግስት እንዲሁም በፌዴራሉ የፌዴሬሽን ም/ቤት በኩል የተወሰዱት እርምጃዎች ግን ደካማ መሆን ለግጭቱ መፈጠር አይነተኛ ምክንያት መሆኑን አመላክቷል። እንዲሁም አጥኚ ቡድን ተቋቁሞ ጥያቄው የጥቂት ቋንቋውን ተናጋሪ ግለሰቦች አድርጎ ለማሳየት መሞከሩ ትክክል እንዳልነበር፣ ሕገመንግስቱ ቋንቋን መሠረት ቢያደርግም ቋንቋውን አንድም ሰው ተናገረው ወይም ከዚያ በላይ ሕገመንግሥቱ ያስቀመጠው ነገር እንደሌለ ተመላክቷል።

 

ግጭቱ ከተፈጠረ በኃላ ከሰሜን ጎንደር ዞን የተሠማራው ልዩ ኃይል በተለይ በአይከልና በማወራ ቀበሌዎች በወሰደው እርምጃ በሰላማዊ ሰዎች ላይ የሞትና የመቁሰል አደጋ እንዲከሰት ማድረጉ ተመጣጣኝና ህጋዊ ምክንያት የሌለው ነበር ብሎታል።

 

በኮምሽኑ ሪፖርት መሠረት ከቅማንት የማንነት ጥያቄ ጋር ተያይዞ በተከሰተ ግጭት በአጠቃላይ 97 ሰዎች ሲሞቱ 86 ሰዎች ላይ ደግሞ ቀላልና ከባድ የመቁሰል አደጋ ደርሷል።

 

ኮምሽኑ በሪፖርቱ ላይ ባቀረበው ምክረሃሳብ የህዝቡ ጥያቄ አግባብ ባለው ሕግ መሠረት እንዲፈታ፣ ችግሩን በማባባስ ረገድ ሚና የነበራቸው አካላት ጉዳያቸው ተጣርቶ ለፍርድ እንዲቀርቡ ጠይቋል። ሕገመንግሥቱ ለሁሉም ብሄር ብሄረሰቦች እኩል ቦታ የሚሰጥ ቢሆንም ከዚህ በፊት የተለያዩ በደሎች ለደረሰባቸው ብሄረሰቦች ልዩ ጥበቃና ድጋፍ ሊደረግላቸው እንደሚገባ በሚያዘው መሠረት የአማራ ክልል ልዩ ድጋፋ ባለማድረጉ የቅማንት ማህበረሰብን ይቅርታ ሊጠይቅ ይገባል ማለቱ አይዘነጋም።¾

የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች ማለትም የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ እና ኢትዮጵያ መድን ድርጅት በ2009 በጀት ዓመት ያስመዘገቡት ጠቅላላ ሀብት ወደ ብር 523 ነጥብ 01 ቢሊዮን ማደጉ ተሰማ። ከዚህ ጠቅላላ ሐብት ውስጥ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብር 465 ነጥብ 8 ቢሊዮን በማስመዝገብ ከፍተኛ ድርሻ መያዙም ዶ/ር ስንታየሁ ወ/ሚካኤል የምንግሥት ፋይናንስ ድርጅቶች ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ሰሞኑን አስታወቁ።

ሶስቱም የፋይናንስ ድርጅቶች ያስመዘገቡት ጠቅላላ ሐብት እ.ኤ.አ. እስከ ሰኔ 30/2017 ወደ ብር 523 ነጥብ 01 ቢሊዮን ያሻቀበ ሲሆን ከእቅዱ ብር 517 ነጥብ 07 ቢሊዮን ባር ሲነፃፀር የ101 ነጥብ 15 በመቶ አፈፃፀም አሳይቷል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 440 ነጥብ 37 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ82 ነጥብ 64 ቢሊዮን ወይም የ18 ነጥብ 77 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

ከዚሁ ሐብት ውስጥ በጥሬ ገንዘብ የሚገኘው ብር 59 ነጥብ 75 ቢሊዮን ሲሆን እስከ ሪፖርት ዘመኑ በብድር መልክና በኢንቨስትመንት መልኩ ከጠቅላላ ሐብት ውስጥ ያላቸው የድርሻ መጠን እንደቅደም ተከተላቸው ብር 183 ነጥብ 51 ቢሊዮን እና ብር 269 ነጥብ 76 ቢሊዮን ነው።

እንዲሁም የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች ያስመዘገቡት ጠቅላላ ዕዳ ብር 490 ነጥብ 12 ቢሊዮን ያሻቀበ ሲሆን ከእቅዱ ብር 487 ነጥብ 91 ቢሊየን  ጋር ሲነፃፀር የ100 ነጥብ 45 በመቶ አፈፃፀም አስመዝግቧል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 415 ነጥብ 5 ቢሊዮን  ጋር ሲነፃፀር የ74 ነጥብ 62 ቢሊዮን  ወይም የ17 ነጥብ 96 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

የሶስቱ የፋይናንስ ድርጅቶች ካፒታል ሪዘርቩን ጨምሮ ብር 32 ነጥብ 9 ቢሊዮን ያሻቀበ ሲሆን ከእቅዱ ብር 29 ነጥብ 16 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ112 ነጥብ 76 በመቶ አፈፃፀም አስመዝግቧል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 24 ነጥብ 9 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ8 ቢሊዮን ወይም የ32 ነጥብ 13 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

 

1.  የሶስቱ የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች እ.ኤ.አ. ሰኔ 30/2017 ላይ በተናጠል ያላቸው ጥቅል የሐብት፣ ዕዳና ካፒታል እንደሚከተለው ቀርቧል፣

 

v    ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ

·   የባንኩ ጠቅላላ የሀብት ክምችት ብር 465 ነጥብ 8 ቢሊዮን የደረሰ ሲሆን ይህም ከእቅዱ ብር 452 ነጥብ 31 ቢሊዮን አንጻር ሲታይ 102 ነጥብ 97 በመቶ አፈፃፀም ማስመዝገብ መቻሉን ያሳያል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 384 ነጥብ 62 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ81 ነጥብ 18 ቢሊዮን ወይም የ21 ነጥብ 1 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል። ለዚህም የደንበኞች ብድርና ቅድሚያ ክፍያ እና ከብሔራዊ ባንክ ተቀማጭ ዋናውን ድርሻ ወስደዋል። ባንኩ ከሁለቱ የመንግስት ፋይናንስ ተቋም ጠቅላላ ሀብት ጋር ሲነፃፀር 89 ነጥብ 05 በመቶ የሚሆነውን ሀብት የያዘ ሲሆን የሌሎቹ 10 ነጥብ 95 በመቶ ይሸፍናል።

· የባንኩ ጠቅላላ ዕዳ ብር 441 ነጥብ 85 ቢሊዮን ሲሆን ይህም ከእቅዱ ብር 433 ነጠብ 86 ቢሊዮን 101 ነጥብ 84 በመቶ መሆኑን ያሳያል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 368 ነጥብ 5 ቢሊዮን ብር ሲነፃፀር 73 ነጥብ 35 ቢሊዮን ወይም 19.9 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

·         የባንኩ ካፒታል ሪዘርቩን ጨምሮ ብር 23 ነጥብ 91 ቢሊዮን የደረሰ ሲሆን ይህም ከታቀደው ብር 18 ነጥብ 45 ቢሊዮን 129 ነጥብ 61 በመቶ ማስመዝገብ መቻሉን ያሳያል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 16 ነጥብ 14 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ7 ነጥብ 77 ቢሊዮን ወይም የ48 ነጥብ 14 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል። ባንኩ ከሐብት እዳና ካፒታል አንጻር እቅድ ክንውኑ ሲታይ ጥሩ አፈፃፀም እንዳስመዘገበ መረዳት ይቻላል።

 

 

v    ኢትዮጵያ ልማት ባንክ

·      ባንኩ ጠቅላላ ያስመዘገበው ጠቅላላ ሀብት ብር 53 ነጥብ 12 ቢሊዮን ሲሆን ይህም ከእቅዱ ብር 60 ነጥብ 67 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 87 ነጥብ 56 በመቶ ማከናወኑን ያሳያል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 52 ነጥብ 25 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ0 ነጥብ 87 ቢሊዮን ወይም የ1 ነጥብ 7 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

·    የባንኩ ጠቅላላ ዕዳ ብር 45 ነጥብ 2 ቢሊዮን ሲሆን ይህም ከእቅዱ ከነበረው ብር 50 ነጥብ 93 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 88 ነጥብ 76 በመቶ አፈፃፀም አሳይቷል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 44 ነጥብ 34 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ0 ነጥብ 86 ቢሊዮን ወይም የ1 ነጥብ 94 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

· የባንኩ ካፒታል ብር 7 ነጥብ 92 ቢሊዮን ሲሆን  ይህም ከታቀደው ብር 9.74 ቢሊን 81 ነጥብ 31 በመቶ አስመዝግቧል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 7 ነጥብ 92 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር ምንም ዓይነት ጭማሪ አያሳይም።

 

v    የኢትዮጵያ መድን ድርጅት

·         የድርጅቱ ሀብት ጠቅላላ ብር 4 ነጥብ 12 ቢሊዮን የደረሰ ሲሆን ከእቅድ ተይዞ ከነበረው ብር 4 ነጥብ 1 ቢሊለን አንፃር ሲታይ 100 ነጥብ 68 በመቶ ብልጫ አስመዝግቧል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 3 ነጥብ 5 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ0.62 ሚሊዮን ወይም የ17 ነጥብ 71 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

·  በዚሁ ወቅት የድርጅቱ ጠቅላላ ዕዳብር 3 ነጥብ 1 ቢሊዮን የደረሰ ሲሆን በእቅድ ከተያዘው ብር 3 ነጥብ 12 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር በብር 98 ነጥብ 42 ከመቶ አፈፃፀም ያሳያል። ከባለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 2 ነጥብ 7 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 0 ነጥብ 4 ቢሊዮን ወይም 14 ነጥብ 81 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

·     የድርጅቱ ካፒታል ሪዘርቩን ጨምሮ ብር 1 ነጥብ 05 ቢሊዮን የደረሰ ሆን ይህም በእቅድ ከተያዘው ብር 0. 97 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 107 ነጥብ 9 በመቶ አፈፃፀም ያሳያል። ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 827 ነጥብ 49 ሚሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ220 ሚሊዮን ወይም የ26 ነጥብ 51 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

 

2.     የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች የትርፍ አቋም እ.ኤ.አ. ሰኔ 30/ 2017

ሶስቱም የፋይናንስ ድርጅቶች በትርፋማነት የተመዘገበው ውጤት ብር 15 ነጥብ 64 ቢሊዮን ሲሆን ከእቅዱ ብር 14 ነጥብ 55 ቢሊየን ጋር ሲነፃፀር 107 ነጥብ 49 በመቶ አፈፃፀም አሳይቷል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 14 ነጥብ 8 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ0 ነጥብ 84 ቢሊዮን ወይም የ5 ነጥብ 7 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል።

 

v    የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ

ብር 12 ነጥብ 96 ቢሊዮን ትርፍ አቅዶ 14 ነጥብ 62 ቢሊዮን ትርፍ አስመዝግቧል። ይህም የእቅዱን 112 ነጥብ 75 በመቶ ማከናወኑን ያሳያል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 13 ነጥብ 9 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ0 ነጥብ 72 ቢሊዮን ወይም የ5 ነጥብ 2 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል። ባንኩ ከሁለቱ የመንግስት ፋይናንስ ተቋማት ጠቅላላ ትርፍ ጋር ሲነፃፀር 95 በመቶ የሚሆነውን ድርሻ የያዘ ሲሆን የሌሎቹ 5 በመቶ ይሸፍናል።

 

v  የኢትዮጵያ ልማት ባንክ

ብር 934 ነጥብ 34 ሚሊዮን ትርፍ አቅዶ 323 ነጥብ 85 ሚሊዮን ትርፍ አስመዝግቧል። ይህም 34 ነጥብ 66 በመቶ ማከናወኑን ያመለክታል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 425 ነጥብ 45 ሚሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ101 ነጥብ 63 ሚሊዮን ወይም የ23 ነጥብ 9 በመቶ ቅናሽ አሳይቷል።

 

v  የኢትዮጵያ መድን ድርጅት

ድርጅቱ ብር 651 ነጥብ 73 ሚሊዮን ትርፍ አቅዶ 698 ነጥብ 58 ሚሊዮን ትርፍ አስመዝግቧል። ይህም 107 ነጥብ 19 በመቶ ማከናወኑን ያመለክታል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው ብር 486 ነጥብ 17 ሚሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ212 ነጥብ 41 ሚሊዮን ወይም የ43 ነጥብ 7 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል። ለክንውኑ መጨመር ዋንኛ ምክንያት በመጀመሪያ ሩብ ዓመት ከመንግስት ተቋማት ይሰበሰባል ተብሎ በእቅድ የተያዘው ገንዘብ ወደ አራተኛው ሩብ ዓመት በመሰብሰቡ ነው።

 

3.      የብድር ሥራ እንቅስቃሴ

የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች ወደ ኢኮኖሚው ያሰራጩት የብድር መጠን የብድር ቦንድ ኩፖን ጨምሮ ብር 99 ነጥብ 9 ቢሊዮን ነው። ይህም ከእቅዱ ብር 123 ነጥብ 9 ቢሊዮን ብር ሲነፃፀር 80 ነጥብ 62 በመቶ መመዝገቡን ያሳያል።

 

v    የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ

ብድር ስርጭት በሚመለከት ብር 94 ነጥብ 5 ቢሊን ያሰራጨ ሲሆን ይህም በእቅዱ ከተያዘው ብር 109 ነጥብ 8 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 86 ነጥብ 07 በመቶ ማከናወኑን ያሳያል። በብድር በማሰባሰብ ስራ ባንኩ ብር 50 ነጥብ 3 ቢሊዮን ሊሰበስብ አቅዶ ብር 53 ነጥብ 9 ቢሊዮን በመሰብሰብ 107 ነጥብ 18 በመቶ ማከናወኑን ያሳያል። በብድር ክምችትም አንፃር በቦንድ የተሰጠውን ጨምሮ ካቀደው ብር 370 ነጥብ 12 ቢሊዮን ብር 419 ነጥብ 4 በማስመዝገብ ካቀደው 113 ነጥብ 31 በመቶ ማከናወኑን ያሳያል።

የተበላሸ ብድር ከጠቅላላው ብድርና ቅድሚያ ክፍያ አንጻር በመቶኛ ሲሰላም ከእቅዱ 2 ነጥብ 8 በመቶ አከናውኗል።

 

v    የኢትዮጵያ ልማት ባንክ

ባንኩ ብር 14 ነጥብ 08 ቢሊዮን ለማበደር አቅዶ ብር 5 ነጥብ 38 ቢሊለን ብድር የሰጠ ሲሆን የእቅዱን 37 ነጥብ 18 በመቶ አከናውኗል። ባንኩ በወቅቱ ሊሰበስበው ካቀደው ብድር ቦንድን ጨምሮ ብር 6 ነጥብ 0 ቢሊዮን ውስጥ ብር 4 ነጥብ 56 ቢሊዮን አከናውኗል። ይህም የእቅዱን 76 በመቶ ማስመዝገቡን ያሳያል። በብድር ክምችትም አንፃር በቦንድ የተሰጠውን ጨምሮ ካቀደው ብር 42 ነጥብ 46 ቢሊዮን ብር 33 ነጥብ 83 ቢሊዮን በመሰብሰብ 79 ነጥብ 65 በመቶ ማስመዝገብ ችሏል። የተበላሸ ብድር ከጠቅላላው ብድርና ቅድሚያ ክፍያ አንፃር በመቶኛ ሲሰላም በእቅድ ከተያዘው 9 ነጥብ 16 በመቶ 24 ነጥብ 98 በመቶ ለማስመዝገብ ችሏል።

 

4.      የቁጠባ ሥራ እንቅስቃሴ

የመንግስት የፋይናንስ ድርጅቶች አጠቃላይ የቁጠባ ሂሳብ ክምችት እ.ኤ.አ. ሰኔ 30/2017 ላይ በተንቀሳቃሽ ሂሳብ የተቀመጠ የመንግስት ተንቀሳቃሽ ሂሳብን 163 ነጥብ 46 ቢሊዮን፣ በቁጠባ ሂሳብ የተቀመጠ 189 ነጥብ 06 ቢሊዮን እና በጊዜ ገደብ 13 ነጥብ 41 ቢሊዮን የተቀመጠ ብር በድምሩ ብር 365 ነጥብ 63 ቢሊዮን የደረሰ ሲሆን ይህም ከታቀደው ብር 345 ነጥብ 13 ቢሊዮን የ106 ነጥብ 03 በመቶ ድርሻ ይዟል። ከባለፈው ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው 277 ነጥብ 73 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ31 ነጥብ 76 በመቶ ብልጫ ተመዝግቧል።

 

5.      የውጭ ምንዛሪ ግኝት

የውጭ ምንዛሪ ግኝት በተመለከተ አገሪቱ ከምታመርተው ለውጪ ንግድ የሚሆን ምርት ሽያጭና በሐዋሳ ከሚገኝ ገቢ ሁለቱ የመንግስት ባንኮች እስከ እ.ኤ.አ. ሰኔ 30/2017 ላይ በነበረው ምንዛሪ መሰረት በድምሩ USD 4 ነጥብ 54 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ አስገኝተዋል። ከእቅዱ USD 5 ነጥብ 65 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር የ80 ነጥብ 04 በመቶ አፈፃፀም ተመዝግቧል። ከባፈው ተመሳሳይ ወቅት ከነበረው USD 4 ነጥብ 72 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር በ0 ነጥብ 22 ቅናሽ ተመዝግቧል። ከአምና ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የታየው ቅናሽ የ Official Transfer, Service Receipt  እና FCY purchase ከታቀደው አንጻር ክንውናቸው አናሳ በመሆኑ ነው። ከዚሁ የውጪ ምንዛሪ ግኝት ውስጥ፤ የኢትዮጵያንግድባንክ 4 ነጥብ 5 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር፣ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ USD 0 ነጥብ 04 ቢሊዮን ዶላር አስገኝተዋል።

 

6.      የአረቦን አሰባሰብና ካሳ ክፍያ

የኢትዮጵያ መድን ድርጅት ጠቅላላ የተሰበሰበ የአርቦን ገቢ ብር 2 ነጥብ 72 ቢሊን የደረሰ ሲሆን ይህም ከታቀደው 2 ነጥብ 75 ቢሊዮን ጋር ሲነፃፀር 98 ነጥብ 74 በመቶ አፈፃፀም አስመዝግቧል። በአንፃሩ ድርጅቱ ብር 1 ነጥብ 34 ቢሊዮን በካሳና በኮሚሽን መልክ ወጪ አድርጓል። ይህም ከእቅዱ ብር 998 ነጥብ 5 ሚሊዮን በብር 134 ነጥብ 75 በመቶ አፈፃፀም አስመዝግቧል።

 

የመንግሥትን አሠራርን በግልጽነትና በተጠያቂነት ላይ የተመሠረተ ለማድረግ ከሚቻልባቸው መንገዶች አንዱ ሀብትን ማሳወቅና ማስመዝገብ ነው። ሀብት ማስመዝገብ ሙስናና ብልሹ አሠራርን ለመከላከልና መልካም አስተዳደርን ለማስፈን ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው በዓለም አቀፍ ደረጃ ያሉትን ተሞክሮዎች መሠረት በማድረግ የሀብት ማሳወቅና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር 668/2002 ወጥቶ በሥራ ላይ እንዲውል ተደርጓል። በአዋጁ መሠረትም  የመንግሥት ባለሥልጣናትና ተሿሚዎች ሀብታቸውን የማስመዝገብ ግዴታ ተጥሎባቸዋል። በዚህም መሠረት የፌዴራል የሥነምግባርና የጸረ ሙስና ኮምሽን ባለፉት ዓመታት በሺ የሚቆጠሩ ሰዎችን ሀብት መዝግቦ የያዘ ሲሆን በአዋጁ መሠረት ለሕዝብ ይፋ አለማድረጉ ግን እስከአሁንም አነጋጋሪነቱ እንደቀጠለ ነው።

ሀብት የምንለው ምንን ያካትታል?

ሀብት የምንለው በእንግሊዝኛው (asset) የሚባለውን ግንዛቤ ነው። በኢትዮጵያ የሀብት ማሳወቅና ምዝገባ አዋጅ መሠረት ሀብት ስንል በይዞታነት የሚገኝ ማንኛውም የማይንቀሳቀስና የሚንቀሳቀስ ግዙፍነት ያለው ወይም ግዙፍነት የሌለውን እንዲሁም የመሬት ይዞታንና ዕዳን ይጨምራል።

 

 

በተለመደው አጠራር ሀብት/ንብረት የሚገለፀው በገንዘብ፣ በቤት፣ በመኪና እና በመሳሰሉት ሲሆን የሕግ ባለሙያዎች ንብረት የሚለውን አገላለፅ ለሁለት ከፍለው ይመለከቱታል። ይኸውም የሚንቀሳቀስ እና የማይንቀሳቀስ /ቋሚ/ በማለት ነው።

 

 

የሚንቀሳቀሱ /ተንቀሳቃሽ/ ንብረቶች በተፈጥሯቸው ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ፀባያቸውን ሳይለቁ መንቀሳቀስ የሚችሉ ናቸው። የሚንቀሳቀሱ ንብረቶች እንደገና ግዙፍነት ያላቸውና የሌላቸው በመባል በሁለት ተከፍለው ይታያሉ። ግዙፍነት ያላቸው የሚባሉት የሚታዩ፣ የሚዳሰሱ እና የሚጨበጡ ንብረቶች ሲሆኑ ግዙፍነት የሌላቸው የሚባሉት በተቃራኒው ለመታየትና ለመዳሰስ የማይችሉ ለምሳሌ የአዕምሮ ንብረቶችና የመሳሰሉትን ያጠቃለለ ነው።

 

 

የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች በባህሪያቸው መንቀሳቀስ የማይችሉና ቢንቀሳቀሱም እንኳን የመጀመሪያ ፀባያቸውን በማጣት /በመፍረስ ወይም በመበላሸት/ ሊንቀሳቀሱ የሚችሉ ናቸው። መሬትና ቤቶችን በምሳሌነት ማቅረብ ይቻላል።

 

 

የሀብት ማሳወቅና ምዝገባ ሦስት አጠቃላይ ጥቅሞች አሉት

የመጀመሪያውና ዋንኛው ሙስናን አስቀድሞ የመከላከል (Preventive functions) ሲሆን የሙስና ወንጀልን ምርመራ ማቀላጠፍ (investigative function) እንዲሁም የሕዝብ አመኔታን መፍጠርና ማጠናከር ናቸው።

 

 

በነዚህ ዙሪያ ሊታዩ የሚችሉ በርካታና ዝርዝር ጥቅሞችም ሊጠቀሱ ይችላሉ። ለምሳሌ፡- የህዝብ ተመራጮች፣ በመንግስት የተመደቡ ኃለፊዎች፣ ተሿሚዎችና ሠራተኞች ሀብት አስቀድሞ በመመዝገቡ ምክንያት ግለሰቦቹ በሚገጥማቸው የጥቅም ግጭት ወቅት ትክክለኛ ውሳኔ እንዲኖራቸው ያግዛል። ለምሳሌ ስጦታና ተመሳሳይነት ያላቸው የገንዘብ ጥቅሞች መቀበልን አስመልክቶ ዜጎች ትኩረት ለሰጧቸው ህዝባዊና መንግሥታዊ ኃላፊዎችና ሠራተኞችን ሀብትና ንብረት በግልፅ በማወቃቸው በህዝባዊና መንግስታዊ አስተዳደሩ ላይ እምነት ያዳብራሉ።

 

 

ዜጎች ትኩረት በሚሰጧቸው ህዝባዊና መንግሥታዊ ኃላፊዎችና ሠራተኞች የሀብትና የንብረት ይዞታ ላይ ሊነሳ የማችለውን ከመረጃ የራቀ ሀሜትን ይቀንሳል።

 

ሙስናን ለመከላከልና ለመዋጋት በሚደረገው ርብርብ የማስረጃ ማሰባሰቡን ሂደት ቀላል ለማድረግ ያግዛል።

 

 

የሀብት ምዝገባ መረጃን ይፋ ማድረግ ለምን?

ከኮምሽኑ የተገኙ መረጃዎች እንደሚያስረዱት የሀብትን ማስመዝገብ ሥራ፣  ለሕዝብ ከማሳወቅ ጋር ተቆራኝቶ ካልተተገበረ ለመልካም አስተዳደር እውን መሆን የሚኖረው ፋይዳ ዝቅተኛ ነው። ሀብት ተመዝግቦ መረጃው ለሕዝብ ክፍት የሚሆንበት ሁኔታ ከሌለ የሚጠበቀው ግልፅነት በሚፈልገው ደረጃ ካለመፈጠሩም በላይ ተጠያቂነት የሚተገበርበትን መንገድ ያጠበዋል። በዚህም ምክንያት ሕዝብ በመረጣቸው ተመራጮች፤ መንግሥት ኃላፊዎችና ሠራተኞች ላይ የሚኖረውን ቅሬታና ጥርጣሬ እንዲያድግ አስተዋጽኦ ይኖረዋል። እርግጥ ነው፤ ምዝገባ ብቻውን ሙስናና ብልሹ አሠራሮች እንዲቀረፉ  አያግዝም።

 

 

ልምዳቸውን ለመመልከት ከቻልንባቸው የላቲን አሜሪካ ሀገራት እንደምንረዳው በርካታ ሀገራት በተለያየ አግባብ የሀብት ምዝገባ ፋይሎችን ይፋ ያደርጋሉ። ለምሳሌ በሀማስ የተጨመቀ (summarized) የሀብት ማሳወቂያ ምዝገባዎች በጋዜጣ እንዲወጡ ሲደረግ፤ በኢኳዶር ደግሞ ሁሉም የሀብት ማሳወቅ ምዝገባዎች ሕዝብ እንዲያውቃቸው ወይም በሕጋዊ አካል እንዲረጋገጡ ይደረጋል።

 

 

በተጨማሪም በአርጀንቲና ከሚዲያ አካላት በስተቀር ሌሎች የተመዝጋቢ ግለሰቦችን የተመዘገበ ሐብት መረጃ ለማግኘት ከፈለጉ በጹሁፍ ጥያቄው ለሚመለከተው ክፍል ቀርቦ ሊሰጥ ይችላል። በፔሩ ደግሞ ደመወዝን ጨምሮ የመንግሥት ኃላፊዎችን ሐብት ሕዝብ የማወቅ መብት እንዳለው በሕገ መንግስታቸው ተደንግጓል።

 

 

በዩናይትድ ስቴትስ ኦፍ አሜሪካም የዚህ ምዝገባ ዝርዝር ለስድስት ዓመታት ለሕዝብ ክፍት ከመሆኑም በላይ የምዝገባው ሪፖርት በድረ-ገፅ ተጭኖ ይገኛል።

 

 

በአውሮፓ ሀገራትም የተመዘገበው ሀብትና ንብረት መረጃ ህዝብ እንዲያውቀው ይደረጋል።

 

 

በደቡብ አፍሪካ ከተመዘገበው ዝርዝር ሐብትና ንብረት ውስጥ ከተወሰኑት በስተቀር (የደመወዝ መጠን፣ መኖሪያ አድራሻ፣ በቤተሰብ አባላት ስም ከተመዘገበ ሐብትና ንብረት) ሌላው ለሕዝብ ይፋ ይደረጋል።

 

 

በኤስያና ፓስፊክ የተመዘገበን ሐብትና ንብረት ለህዝብ የማሳወቅ ሁኔታም ከህንድ በስተቀር በተጠቀሱት ሁሉም ሀገራት በይፋ ለሕዝብ ክፍት ነው። በህንድ ግን አስመዝጋቢው ኃላፊ ወይም ሠራተኛ ሀብቱንና ንብረቱን የሚያሳውቀው በታሸገ ፖስታ በማቅረብ ሲሆን፤ ፖስታው መከፈት የሚችለው በፍርድ ቤቶች ነው።

 

ወደ ኢትዮጵያ ስንመጣ በሀብት ማሳወቅና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር 668/2002 መሠረት የምዝገባው መረጃው ለሕዝብ በቀላሉ ተደራሽ ሊሆን በሚችል መልክ የተዘጋጀ አለመሆኑ የኮምሽኑ ቁርጠኝነት ላይ ተደጋጋሚ ጥያቄዎችን እያስነሳበት ይገኛል። መረጃው በይፋ ባለመገለጹ ምክንያትም ባለሥልጣናትና ተሿሚዎች በገቢያቸው ልክ እየኖሩ ስለመሆኑ፣ ትክክለኛ ሀብታቸውን ስለማስመዝገባቸው ሕዝብ እንዳያውቅና አውቆም ተጨማሪ መረጃ እንዳይሰጥ አግዷል።

 

በአሁኑ ወቅት በተለይ በማህበራዊ ድረገጾች እገሌ ከገቢው በላይ ሀብት አፍርቷል፣ በሙስና ተዘፍቋል እየተባሉ የሚነገሩ ነገሮች አሉ። እነዚህ በአሉባልታ መልክ የሚነገሩ፣ ነገርግን ሲደጋገሙ በመንግሥትና በህዝብ መካከል ያለውን አመኔታ ለጎዱ የሚችሉ መረጃዎች ማጥራት የሚቻለው የሀብት ምዝገባ መረጃውን በወቅቱ ይፋ ማድረግ ቢቻል ነበር። ይህ አለመሆኑ ከገቢያቸው በላይ ሀብት የሚያፈሩ፣ ምንጩ ያልታወቀ ሀብት ይዘው የሚገኙ ግለሰቦች ወይንም ሹማምንት እንዲበራከቱ የራሱን አስተዋጽኦ አድርጓል ተብሎ ይገመታል።¾

Page 1 of 14

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us