You are here:መነሻ ገፅ»ወቅታዊ
ወቅታዊ

ወቅታዊ (219)

 

የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ድርጅት የሆነው ዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ የመጀመሪያው የሆነውን የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ በቀራኒዮ አካባቢ ሚያዝያ 14 ቀን 2010 ዓ.ም አስመረቀ።

ማደያው የተገነባው በኤልፎራ አግሮ ኢንዱስትሪ ይዞታ ላይ ሲሆን ዩናይትድ አውቶሞቢል ለአገልግሎቱ ኪራይ እንደሚከፍልበት ታውቋል።

የነዳጅ ማደያው በልዩ ዲዛይን የተገነባ መሆኑን አቶ ታደሰ ጥላሁን የኖክ ሲኢኦ ተናግረዋል። ኖክ ከዚህ ቀደም የገነባቸው ማደያዎች እያንዳንዱ 150 ሺ ሊትር ነዳጅ የመያዝ አቅም አላቸው ያሉት አቶ ታደሰ የቀራኒዮ አዲሱ ማደያ ግን 250 ሺ ሊትር የመያዝ አቅም እንዲኖረው ተደርጎ መገንባቱን በመጥቀስ ሁልጊዜም በዚህ ማደያ ነዳጅ ሊጠፋ እንደማይችል ተናግረዋል። የነዳጅ ማደያው ዲዛይን ልዩና ሳቢ መሆኑን በመጥቀስ ወደሌሎች የኖክ ማደያዎች ለማስፋፋት ፍላጎታቸውን ገልጸዋል።

ዶ/ር አረጋ ይርዳው በበኩላቸው የነዳጅ ማደያው የተገነባበት ቦታ በንጉሱ ዘመን ልዕልት ተናኜ ወርቅ የወተት ላሞች ርቢ የሚያካሂዱበት ቦታ እንደነበርና በወቅቱ ተተክሎ የነበረ አንድ የነዳጅ መቅጃ ማሽን እና የላሞች ማርቢያ ቤቶች በቅርስነት እንዲጠበቁ መደረጉን አስታውሰዋል። በወቅቱ በዚህ ቦታ ሲሠሩ የነበሩ ሠራተኞች የያዙት ይዞታ በተመለከተ ከሼክ ሙሐመድ ጋር በመነጋገር በነጻ እንዲዛወርላቸው ተወስኗል ብለዋል፡፡

የነዳጅ ማደያው ግንባታ ወቅት የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ኩባንያዎች እንዲሳተፉ መደረጉንና በራስ አቅም ለየት ባለ ዲዛይን እንዲሰራ መደረጉን ጠቅሰዋል።

አቶ መሠረት ሻረው የዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ ዋና ስራ አስኪያጅ በሥነሥርዓቱ ላይ ባደረጉት ንግግር የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ ሙሉ በሙሉ ተጠናቅቆ ሥራ ሲጀምር ከነዳጅ ማደያ አገልግሎት በተጨማሪ የተለያዩ የተሽከርካሪ አይነቶች፣ ቅባቶች እና ግራሶዎች፣ መኪና መጠበቂያ ምርቶች፣ የመኪና ኦይል ትሪትመንት እና የነዳጅ ፓምፕ እና ኖዝሎች፣ ችግር የሚፈቱ ኬሚካሎችና ኦዲቲቮች ሽያጭ ያከናውናል። በተጨማሪም ዘመናዊ የተሽከርካሪ እጥበት፣ ፈጣን የጥገና አገልግሎት እና የካፌ አገልግሎት እንደሚሰጥ ተናግረዋል። የቀራንዮ የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጪያ በቀጣይ ለ27 ሠራተኞች የሥራ ዕድል እንደሚፈጥርም ጠቁመዋል፡፡

በምረቃው ሥነሥርዓት ላይ የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።

 

 

 

 

 

 

 

ዳሸን ባንክ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ላስገኙለት ደንበኞቹ ሚያዚያ 11 ቀን 2010 ዓ.ም በሸራተን አዲስ ሆቴል ባዘጋጀው መርሃ - ግብር ዕውቅና ሰጠ።

በሥነሥርዓቱ ላይ 168 የንግድ ተቋማት፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንዲሁም ግለሰቦች ለባንኩ ባስገኙት የላቀ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ዕውቅና ተችሯቸዋል።

ለባንኩ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ላኪዎች፣ ገንዘብ አስተላላፊዎች፣ ዓለም አቀፍ የሃዋላ ተቀባዮች፣ በውጭ ምንዛሬ ተቀማጭ ሂሳብ አንቀሳቃሾች፣ ክፍያን በዓለም አቀፍ ካርዶች የሚቀበሉ አጋር የንግድ ተቋማት ዕውቅና ከተሰጣቸው መካከል ይገኙበታል።

ዝግጅቱ ባንኩ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር እጅ ለእጅ ተያይዞ የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሬ ግኝት ለማሳደግ ቁርጠኛ መሆኑን ያሳሰቡበት ሆኗል።

የውጭ ምንዛሬ ምንጭ ለሆኑ የባንኩ ደንበኞች ደረጃውን የጠበቀ አገልግሎት ለመስጠት ብሎም ከውጭ ምንዛሬ ጋር በተያያዘ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ቁርኝቱን ለማጎልበት ባንኩ ከምንጊዜውም በላይ ቁርጠኛ መሆኑን የዳሸን ባንክ የቦርድ ሊቀመንበር አቶ ነዋይ በየነ እንዲሁም የባንኩ ፕሬዝዳንት አቶ አስፋው ዓለሙ በወቅቱ አስታውቀዋል።

በዕውቅና መስጫ ስነ -ስርዓቱ ወቅት የውጪ ምንዛሬ የሚያስገኙ የዳሸን ባንክ ደንበኞችን ተጠቃሚ ስለሚያደርጉ የብድር አቅርቦቶች በባንኩ ከፍተኛ ኃላፊዎች ገለፃ ተደርጓል።

ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት፣ የባንክ ኃላፊዎች፣ ኤክስፖርተሮች፣ በሆቴልና ሱፐርማርኬት ዘርፎች የተሰማሩ ባለሃብቶች እንዲሁም የንግድ ዘርፍ አመራሮች በመርሃ - ግብሩ ታድመዋል።

እ.ኤ.አ. በ2016/17 የበጀት ዓለም ዳሸን ባንክ ከ530 ሚሊየን የአሜሪካን ዶላር በላይ የውጭ ምንዛሬ ሊያገኝ ችሏል። ባንኩ በ70 ሀገራት ውስጥ በሚገኙ ከ170 በላይ ከተሞች ከሚገኙ 461 ባንኮች ጋር ትስስር ፈጥሮ በመስራት ላይ ይገኛል።

 

የመጽሐፉ ርዕስ፡-          እርካብና መንበር

የገጽ ብዛት፡-             173

ዋጋ፡-                   ብር 85

የመጽሐፉ ዓይነት፡-        ኢ- ልቦለድ

የታተመበት ጊዜ፡-         ታህሳስ 2009

ጸሐፊ፡-                 ዲራአዝ

ዳሰሳ (Book Review)፡-  ፍሬው አበበ

“እርካብና መንበር” ዶ/ር አብይ አሕመድ ወደጠቅላይ ሚኒስትርነት መንበር መሳብን ተከትሎ ስሙና ገበያው የናኘ መጽሐፍ ነው። ከታተመ አንድ ዓመት የደፈነው ይህ መጽሐፍ ስሙ በድንገት ሊናኝ የቻለው የመጽሐፉ ጸሐፊ (ደራሲ) አዲሱ ጠ/ሚኒስትር ናቸው የሚል ወሬ በመነገሩ ነው። በእርግጥም ለጉዳዩ ቅርበት ባላቸው ምንጮቼ መረጃ መሠረት የመጽሐፉ ጸሐፊ ዶ/ር አብይ አሕመድ ናቸው።

መጽሐፉ በአራት ክፍሎችና በሰባት ምዕራፎች የተቀነበበ ነው። የመፅሐፉ ዋንኛ ጭብጥ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ነው። ጸሐፊው የሊደርሺፕ ብቃትና ችሎታን በመላበስ ሥልጣንን ለህብረተሰብ ዕድገትና ብልጽግና እንዴት ማዋል እንደሚቻል ይሰብካሉ። ጀብዳዊ፣ ጭካኔ የነገሰበት የኃይላን የሥልጣን አጠቃቀም ታሪክ እንዳልበጀን ጥሩ ጥሩ ማሳያዎችን በማቅረብ ከውድቀታችን እንድንማር ይወተውታሉ።

ዶክተር አብይ ይህን መጽሐፍ ባሳተሙት ወቅት (በ2009 ዓ.ም) በተለይ በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ሕዝባዊ አመጾች ተቀጣጥለው ጫፍ የደረሱበትና ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግም ሁነኛ መፍትሔ ለማስቀመጥ አቅም አጥቶ በከፍተኛ ግራ መጋባት ውስጥ ሲዋልል የታየበት ወቅት መሆኑን እናስታውሳለን። ምናልባትም ዶክተሩ ይህን መጽሐፍ የተከሰቱ ችግሮችን መነሻ በማድረግ መፍትሔ ፍለጋ አስበውት ያዘጋጁት ሊሆን እንደሚችል የአንዳንድ ወገኖች መላምት አለ። የሚከተለው የመጽሐፉ ሀሳብም ይህንኑ የሚያጠናክር ይመስላል።

“…እንደተራራ ፊታችን ከተከመረው ፍርስራሽ ስር እየተቀሰቀሰ ያለው የለውጥ ምጥ ምንድነው? ከእነዚህ ለውጦች ጋር እንዴት መናበብና አብሮ መጓዝ ይቻላል?...” ሲሉ እየጠየቁ፣ እያሰላሰሉ፣ እየመለሱ…ይቀጥላሉ።

“መሪ መሆን የሚችሉ ሰዎች ግን የመምራት ሥራቸውን የሚጀምሩት ዛሬውኑ ነው” ሲሉም በአጽንኦት ያሳስባሉ። ምናልባትም ዶ/ር አብይ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ከተሰየሙ በኋላ በነበሩት የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት በጅግጅጋ፣ በአምቦ፣ በመቐሌ፣ በአዲስአበባ…ያደረጓቸው ተከታታይና ጥድፊያ የበዛባቸው ሕዝባዊ መድረኮች “መሪ ሥራውን የሚጀምረው ዛሬውኑ ነው!” ከሚለው ፍልስፍና አዘል አቋማቸው የተቀዳ መሆኑን ያሳብቃሉ።

“የእውነት ለመምራት…

የስኬት ተምሳሌት- እንዲሆን መምራትህ

ውል እንዲይዝ ሥሩ

መምራት እና መግዛት

አይጥፋህ ድንበሩ።

ለምትመራው ጀማ

ራስህን ካልሰጠህ ስስቱን በመተው

“እኔ” ያለ ቀን ነው፣ መሪ የሚሞተው።

የመምራት ኃይልህን…

በቅንነት ያዘው በጥበብ አጽድለው

ምክንያቱም…..

ተመሪ ውስጥ ነው

የመሪ ዕድሜ ያለው።”

ዶ/ር አብይ በመጽሐፋቸው “መሪ በሙሉ ልቡ ሕዝቡን ሊወደውና ሊያምነው ይገባል። እራስን አሳልፎ እስከመስጠት ድረስ ሊፈተን ይችላል። ለሕዝቡ ራሱን የሚሰጥ ብቻ ሳይሆን ለመርሖዎቹ የሚገዛ መሆን አለበት።… (ገጽ 78፣ 79)” ይሉናል።

ይቀጥሉናም፤ “ፍላጎቱ ስላለን ብቻ የአገር መሪ ለመሆን መጣር ትርፉ ድካም ነው። ችሎታም ብቻ ለመሪነት የሚያበቃ ነገር አይደለም። መሪ የምንሆነው የግል ፍላጎታችንን ለማግኘት አይደለም። መሪ ስንሆን ትልቅ ኃላፊነት እንቀበላለን።….መሪነት ኃላፊነት ለመቀበል የተዘጋጀ ጽኑ ልብን ይጠይቃል። ጽኑ ያልሆነ መሪ ግን ለራሱ ጥቅም ብቻ ከማደሩም ባሻገር የተሰሩ ሥራዎችንም ጭምር ልክ እንደእንቧይ ካብ ይንዳቸዋል።… (ገጽ 93፣94)”

 

ስለሥልጣን እና የሥልጣን ልጓም

…ሥልጣን የሕዝብ ነው ብለው የሚያምኑ መንግሥታት ኃይላቸውን ልጓም አልባ አያደርጉትም። ምክንያቱም ወደላይ ያነሳቸው ሕዝብ የትግዕስቱ ጽዋ የሞላች ቀን ወደታች እንደሚያወርዳቸው ጠንቅቀው ያውቃሉና። ከዚህም ባሻገር ራሳቸውን ሕዝብ አድርገው ስለሚቆጥሩ ኃይላቸውን ያለአግባብ ለመጠቀም ህሊናቸው እሺ አይላቸውም። ለእነዚህ ዓይነት መንግሥታት ሥልጣን የአገር መወከያ፣ ሕዝብን ማገልገያ፣ ልማትን ማቀጣጠያ፣ አገርን ማስከበሪያ፣ ሰንኮፋዎችን ማስወገጃ ወዘተ መሣሪያ ነው።…አንዳንድ መንግሥታት ሥልጣንን ርስት አድርገው ከመመልከታቸውም ባሻገር ሕዝብንም ከመጤፍ የማይቆጠር አድርገው ይወስዱታል።…”

“ፍጹማዊ ሥልጣን ያባልጋል!”

“እውነት ነው፣ ፍጹማዊ ሥልጣን ደግሞ የባለጌ ባለጌ እንደሚያደርግ የሮማ ካቶሊክ ሊቀጳጳስ አቡነ ጎርጎሪያ ሶስተኛ የተናገሩት ሀሳብ ግሩም ምስክር ይሆናል” ይላሉ ጸሐፊው። “…ድሮም ሆነ ዘንድሮ የመንበር ጥማት ያው የመንበር ጥማት ነው። ከብዙዎች ልብ ተፍቆ አልወጣም። ሥልጣን ቢሰሩበትም ባይሰሩበትም እርካቧን የረገጠ፣ ኮርቻዋን የተቆናጠጠ፣ መንበሯ ላይ የተደላደለ ሁሉ (ቢያንስ አብዛኛው) በሞቱ እንጂ በፈቃዱ ሊለያት የማይሻ ጦሰኛ ፍቅሯ ተቀፍድዶ ይኖራል። አፍቃሪዋም ዘመኑን ሁሉ ሲጨነቅና ሲጠበብ ዕድሜውን የሚገብርላት፣ የክብሩ ዘውድ ወይም የመራራ ውርደቱ ጽዋ ትሆናለች።…”

ስለችግር አፈታት የሚነግሩን የአልበርት አንስታይንን ጥቅስ በማስቀደም ነው። “ችግሩን በፈጠረው አስተሳሰብ፣ ችግርን መፍታት አይቻልም።”

“የአበው ውብ ብሂል…

ከችግር አላቆ መፍትሔን ቢጠራም

እሾህን በእሾህ ለችግር አይሰራም።

እናም..

መንገዱን ለውጦ

ሌላ ሀሳብ ለማዝመር

ከልብ ካቆረጠ..ከሆነ ስስታም

በችግር አምጪ ሀሳብ

ችግሩ አይፈታም።” ይሉናል።

እናም ዶ/ር አብይ ችግሮችን ለመፍታት አዲስ አስተሳሰብ፣ አዲስ መንገድ… ያስፈልጋል እያሉን ነው። መንገዳቸው የተቃና እንዲሆን ምኞታችን ነው።

የዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ዕለተ-እረፍት 150 ኛ ዓመት በልዩ ልዩ ዝግጅቶች እየተከበረ ይገኛል። ይህንን አስመልክቶ የአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅት የተለያዩ የታሪክ ምሁራንን በክብ ጠረጴዛ ዙሪያ አሰባስቦ ስለዓፄ ቴዎድሮስ ዘመን አይሽሬ አበርክቶቶች አወያይቶ ነበር።

የውይይቱ ተሳታፊዎችም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አንጋፋው የታሪክ ምሁር ፕሮፌሰር ባሕሩ ዘውዴ፣ በአሜሪካው የቨርጂኒያ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ፕሮፌሰር እና በአሁኑ ወቅት በባሕር ዳር ዩቨርሲቲ የፉል ብራይት ስኮላር የሆኑት ፕሮፌሰር ሹመት ሲሻኝ፣ የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲው ዶክተር ፋንታሁን አየለ፣ የጎንደር ዩኒቨርሲቲው የታሪክና ቅርስ አስተዳደር መምህር ረዳት ፕሮፌሰር ኢብራሂም ዳምጠው፣ የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ቅርስ አስተዳደር መምህር ግርማ ታያቸውና የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የማኅበራዊ ሳይንስና ሥነ-ሰብዕ ኮሌጅ ዲን ዶክተር ካሳሁን ተገኘ ናቸው። በውይይታቸው ላይ ያነሷቸውን አንኳር አንኳር ጉዳዮች በዚህ ጽሑፍ አቅርበንላችኋል፡፡

 

*         *       *

 

አቶ ግርማ ታያቸው ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ኢትዮጵያን ለ17 ዓመታት እንደመሩና አበርክቷቸው ግን ዘመን ተሻጋሪ በመሆኑ የሰማዕትነት ቀናቸውን ማክበር እንዳስፈለገ አስረድተዋል፤ “ዓፄ ቴዎድሮስ ትምህርታቸው ብቻ ሳይሆን አነሳሳቸውም ሆነ አወዳደቃቸው ትምህርት ነው። የእርሳቸውን ታሪክ እየዘከሩ አለማስተማር የታሪክ ተወቃሽ ያደርጋል፤ ለዚህም ነው በሰማዕትነታቸው ቀን አስታከን ከገድላቸው ለመማርና ለማስተማር እየታተርን ያለነው” በማለት።

ዶክተር ካሳሁን በበኩላቸው ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስን እንደ አንድ ብሔራዊ ጀግናና ባለራዕይ መሪ ለመዘከር ከአንድ ዓመት በፊት በአማራ ክልል የሚገኙ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሥራ መጀመራቸውንና የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ለዚህ ፊታውራሪ መሆኑን አብራርተዋል። የአንድነት ምልክት የሆኑትን ጀግናችንን ለመዘከርና ለትውልዱ መምህር እንዲሆኑ ለማድረግ እስከ ፌዴራል ላሉ ተቋማት ደብዳቤ መጻፉንና በርካታ የምክክር መድረኮች መፈጠራቸውን፣ የመወያያ ጥናታዊ ጽሑፎች እንዲዘጋጁ አቅራቢዎች መለየታቸውን በቀጣይነትም ሌሎች ሀገራዊ ጀግኖችን ለመዘከር መታቀዱን ተናግረዋል። በዓሉ ከቋራ-ደንቢያ-መቅደላ ድረስ በተለያዩ ዝግጅቶች እየተከበረ መሆኑንም ገልፀዋል።

 

 

*         *       *

 

በምሁራኑ ውይይት ፕሮፌሰር ሹመት ሲሻኝ የደጃች ካሳን የንግሥና ስም አመራረጥ ንጉሡ ኢትዮጵያን በሚገባ አውቀው ያደጉና በታሪክ የበሰሉ መሆናቸውን ማሳያ አድርገው አቅርበውታል። ፕሮፈሰር ሹመት እንዳሉት ደጃች ካሳ ኃይሉ ዘመኑ የሚሻውን ተቀባይት ለማግኘት ለትልቁ ሕልማቸው ታሪካዊ ስያሜን ሽተዋል። በፍካሬ ኢየሱስ የተቀመጠን የትንቢት ስም ይዘው ዓፄ “ቴዎድሮስ” ተብለው መንገሳቸው ለደረሱበት ስኬት የራሱን አስተዋፅዖ አበርክቷል። “የሀገራችን ታሪክ በወቅቱ በብዙ የሀገር ሽማግሌዎች አዕምሮ የተቀረጸና ለንግርት (ቃላዊ አስተምህሮ) የቀረበ ነበር። ታዳጊዎች፣ እናቶችና አባቶች መደበኛ ትምህርት ቤት ባይገቡም ከታሪክ አዋቂዎች ዘንድ ቀርበው የተለያዩ ታሪኮችን ያደምጡ ነበር። ወጣቱ ካሳም በባሕል ይነገር የነበረውን ታሪክ እየሰሙ ያደጉ በመሆናቸው በአካል ተበታትና በታሪክ አንድ ሆና የሚያውቋትን ሀገር ለማዋሐድ በፍካሬ-ኢየሱስ የተቀመጠውን ትንቢታዊ ንጉሥ ስም በመውሰድ “ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ” ተባሉ።

በንግሥናቸውም የተከፋፈለችውን ኢትዮጵያን ወደ አንድ ለማምጣት ከፍተኛ መሰዋዕትነት ከፍለዋል፤ ራዕያቸውን ለማሳካት ግን በቂ የስልጣን ጊዜ አላገኙም። ከቆይታ ዘመናቸው በላይ ግን ሠርተዋል። ለንጉሡ በዚህ ደረጃ መቀረጽ በዘመኑ የነበሩ ታሪክ ነጋሪዎች ሚናም መዘንጋት የለበትም፤ ቴዎድሮስን የመሠለ የአንድነት ገመድ አፍርተዋልና። በነገራችን ላይ በዘመነ መሳፍንቱ ኢትዮጵያ ከዚያም በላይ ልትፈራርስ ትችል ነበር፤ ነገር ግን የነበረው ባሕላዊ የታሪክ ትምህርት እንደ ካሳ ያሉ ምሶሶዎችን ፈጠረና ታደጓት። በነገራችን ላይ ዓፄ ቴዎድሮስ ገና ከልጅነታው ጀምሮ የኢትዮጵያን ትናንት፣ ዛሬና ነገ የተረዱ ስለነበሩም ነው የተለዩ የምናደርቸው” በማለት ፕሮፌሰር ሹመት አብራርተዋል።

ዶክተር ፋንታሁን አየለ ደግሞ ንጉሠ ነገሥቱ ስያሜያቸውን እውን ለማድረግ በቀደሙት ነገሥታት ያልተጀመሩ ዘመናዊ ሠራዊት የመገንባት፣ ሠራዊቱን በደመወዝ የማስተዳደርና ወታደራዊ ማዕርግ የመስጠት፣ በአጠቃላይ ብሔራዊ ጦር በመገንባት አንዲት ታላቅ ኢትዮጵያን የመፍጠር ተግባርን እንደጀመሩ አውስተዋል። “በዘመነ-መሳፍንት የነበረው እያንዳንዱ መስፍን የየራሱ ጦር ነበረው፤ ዓፄ ቴዎድሮስ ግን ያንን በየመሳፍንቱ የተበተነ ኃይል በማሰባሰብ አንድ ብሔራዊ ጦር እንዲሆን አደረጉት፤ ይህም የአንድ ማዕከላዊ መንግሥት ምሥረታው አካል ነበር። ጦራቸውን ብቻ ሳይሆን የጦር ኃይላቸውን የማደርጀትና ዘመናዊ መሳሪያ የማስታጠቅ ራዕይም ነበራቸው። በመጨረሻም ለሕይወታቸው ፍጻሜ መነሻ የሆነውን ይህን ወታደራቸውን የማዘመንና በራስ አቅም የማደርጀት ሕልማቸውን እውን ለማድረግ በጋፋት የጀመሩት የጦር መሳሪያ የኢንዱስትሪ መንደር ግንባታ ነበር” ብለዋል፤ ዶክተር ፋንታሁን።

ረዳት ፕሮፌሰር ኢብራሂም ዳምጠው ደግሞ፣ “ቴዎድሮስ በሽፍታነት ዘመናቸው ከግብፆቹ ጋር ገጥመው መሸነፋቸው የጋፋት የጦር መሳሪያ ማምረት ፅንሰ ሐሳብን ሳይወልድላቸው አልቀረም። ምክንያቱም ያ ሽንፈታቸው ከፍተኛ እልህና ቁጭት፣ በራስ መሳሪያ ጠላትን ማሸነፍ መቻል፣ ዘመናዊ የጦር መሳሪዎችን መታጠቅ፣ … የሚሉ ሐሳቦችን ወልዷልና። ዕውቀታቸውም በጣም ተራማጅ ነበር፤ ዘመኑም አውሮፓውያን አፍሪካንና ሌላውን ዓለም የሚቀራመቱበት ነበር። ትንንሽ የአውሮፓ ሀገራት በታጠቁት ዘመናዊ ጦር በርካታ ሀገራትን እንዳስገበሩና ቅኝ ግዛታቸው እንዳደረጉ ቴዎድሮስ የተረዱና ራሳቸውን በሚገባ አደራጅተው ለመጠበቅ ያሰቡ ይመስላል።

ይህ ሐሳባቸው ጋፋት ላይ ሴባስቶፖል የተሰኘውን መድፍ ወልዷል። ለዚህም ነው የኢትዮጵያ የዘመናዊ ኢንዱስትሪ ፈር ቀዳጅ የምንላቸው። የኢንዱስትሪ አብዮትን በኢትዮጵያ ለመጀመር አቅደው የነበረም ይመስላል፤ ንጉሡ በአሜሪካና አውሮፓ ጥቁሮች በምን ሁኔታ ላይ እንደሚገኙ ጭምር ይጠይቁ የነበሩ ተራማጅና ቀደምት ፓን አፍሪካኒስት እንደነበሩ የሚያሳዩ ጽሑፎችም አሉ። ምናልባት የጥቁሮች መመኪያና ጠበቃ የመሆን ሕልም የነበራቸውና ይህንን ለመሆንም በኢትዮጵያ በተመረተ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ሠራዊት ለመገንባት ያለሙ ይመስላል” በማለት አብራርተዋል።

ፕሮፌሰር ባሕሩ ዘውዴ ደግሞ ስለዓፄ ቴዎድሮስ ወታደራዊ ሕይወት፤ “ቴዎድሮስ በወጣትነታቸው የተሳካላቸው የጦር መሪ ነበሩ። በተለይ በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ዓመታት የየአካባቢውን መስፍን በአጭር ጊዜ ውስጥ ነበር ድል ያደረጉት። እስከ መጨረሻው የንግሥና ዘመናቸው (ሕይወታቸው) ድረስ የተሸነፉት ሁለት ጊዜ ብቻ ነው፤ የመጀመሪያው የደባርቅ ጦርነት ሲሆን ሁለተኛው የመቅደላው ነው። በመጀመሪያው ጦርነት በጦር መሳሪያ (ትጥቅ) ልዩነት የተነሳ ነበር የተሸነፉት። የጠላት ጦር ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀና የተደራጀ ነበር፤ በአንጻሩ ካሳ ኃይሉ (በኋላ ዓፄ ቴዎድሮስ) ልምድ የሚያንሳቸው ነበሩ፤ አነስተኛ ኃይልና ኋላ ቀር የጦር መሳሪያ ብቻ ይዘው ነበር የገጠሙ። የሆነው ሆኖ ይህ የመጀመሪያ ሽንፈታቸው ቁጭትን ወለደ። ዘመናዊ የጦር መሳሪያ ለማምረት እስከመዘጋጀት ድረስ አደገ፤ ለቀጣይ ስኬታቸውም ትምህርት ሆኖ አገለገለ።

የመጨረሻው ሽንፈታቸው ግን በመሳሪያ ኃይል ብቻ የመጣ ስለመሆኑ መናገር አይቻልም። ዓፄ ቴዎድሮስ የነበራቸው ሠራዊት እየከዳ አልቆ በጣም ትንሽ ሰዎች ይዘው ነበር እንግሊዞቹን መቅደላ ላይ የጠበቋቸው። በመጨረሻ ኑዛዜያቸው ላይም ሥርዓት ያልያዘ ሠራዊትና ሕዝብ እንደነበራቸውና በዚያ ሁኔታ ድል እንደማይገኝ ገልፀዋል” በማለት ፕሮፌሰር ባሕሩ አስረድተዋል።

ዓፄ ቴዎድሮስ ለመጀመሪያ ጊዜ በተዋረድ 10 አለቃ፣ 50 አለቃ፣ የመቶ አለቃ፣ … የሚሉ ማዕረጎችን ሥራ ላይ ያዋሉና ወታደራዊ አደረጃጀትን ያዘመኑ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ንጉሠ ነገሥት እንደነበሩም ፕሮፌሰር ባሕሩ በንጉሡ ትልቅ አስተዋፅዖነት አንስተዋል። ዶክተር ፋንታሁን ከዚህ ላይ ቀበል አድርገው፣ “ዓፄ ቴዎድሮስ ሕልማቸው ወታደራዊ ዘመቻዎቻቸውን በድል መወጣት ብቻ አልነበረም፤ ይልቁንም ወደ ጠረፍ አካባቢ ባሉት የቋራና አካባቢው ቦታዎች ስላደጉና ተደጋጋሚ ጠላትም ወደ ኢትዮጵያ ሲመላለስ ስላዩ የሀገሪቱን ስትራቴጅካዊነትም ተረድተዋል። ይህንን በመረዳትም አይደፈሬ እንድትሆንና የሚመጡባትን ጥቃቶች ሁሉ መመከት የምትችል እንድትሆን በትጥቅ፣ በወታደራዊ ስነ-ምግባርና በመዋጋት አቅም የዳበረ ሠራዊት መፍጠርን ግብ አድርገው ሠርተዋል። ሀገራዊ ባላንጣዎችን እንጅ አካባቢያዊ (የውስጥ) የስልጣን ሽኩቻን የሚናፍቁ ኃይሎችን በዋነኛ ጠላትነት አልፈረጁም ነበር። ለዚህም ነው ገና በአግባቡ ሳይደራጁ ከግብጹ ሙሐመድ አሊ ጋር በደባርቅ የተዋጉት” ብለዋል።

አቶ ግርማ ደግሞ የዓድዋ አባት ቴዎድሮስ መሆናቸውን ሲያብራሩ፤ “በዓድዋ ድልና በዓፄ ቴዎድሮስ መካከል ያለው ዕድሜ 28 ዓመት ነው። ቴዎድሮስ ዘመናዊ ጦርን ማደራጀት ባይጀምሩ ኖሮ፣ ዓድዋ የዛሬ ገጽታው መኖሩ ያጠራጥረኛል። የኢትዮጵያ ዘመናዊነት አባት የሆኑት ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ በመንፈስና በአስተሳሰብ የተቀረጹት በቴዎድሮስ ነው። የቴዎድሮስን ዘመናዊ የወታደራዊ አደረጃጀት እየቀሰሙ ለ10 ዓመታት አብረው የቆዩት ዓፄ ምኒልክ ተምረዋል። ለዚህም ነው የዓድዋ አባት ቴዎድሮስ ናቸው የምለው። በተበታተነና ሥርዓት ባልተበጀለት ወታደራዊ ኃይል ጣሊያንን ማሸነፍ ፈጽሞ አይቻልም ነበርና” ብለዋል።

ፕሮፌሰር ባሕሩም፤ “ቴዎድሮስ ዛሬ ያላቸውን ተቀባይነትና ፍቅር ያኔ አግኝተውት ቢሆን ኖሮ የት ደርሰን ነበር?! ይገርማችኋል!... አብሪ ኮከብ እንደነበሩ የታወቀው ከሞቱ ከመቶ ዓመታት በኋላ ነበር ማለት ይቻላል። ቴዎድሮስ ሐሳባቸው ዘመን ተሻጋሪ፣ በጨለማ ውስጥ እንደ ንጋት ኮከብ ብልጭ ያሉ፣ ግን ጉም የሸፈናቸው ነበሩ። ዛሬ ቆጠራ ቢካሄድ በስማቸው የሚጠራ ብቻ ሚሊዮን ቴዎድሮስ እናገኛለን፤ ያኔ ግን ተቀባይነት ሳያገኙ፤ በመጨረሻም አብዛኛው ሠራዊታቸው ከድቷቸው መቅደላ ላይ በክብር ነፍሳቸውን ከጠላት እጅ ነጠቁ። ቴዎድሮስ ከመቶ ዓመት በኋላ በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ገብተዋል፤ የኪነ-ጥበብ ሥራዎች የስበት ማዕከልም ሆነዋል። ዳሩ ኪነ-ጥበቡ ራዕያቸውን ገልፆ ለሕዝቡ አላደረሰም እንጅ” ሲሉ የታላቁን መሪ ውለታና ለዚህ ውለታቸው የተከፈላቸውን ዋጋ ጠቃቅሰዋል።

የአማራ ክልል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅትና ባሕልና ቱሪዝም በጋራ የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስን 150ኛ ዓመት የሙት ዓመት መታሰቢያ ከሚያዝያ 2 እስከ 8 ቀን 2010 ዓ.ም እያከበሩ ነው።¾

ዶ/ር አቢይ አህመድ በገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ አቅራቢነት ከትላንት በስቲያ ሰኞ መጋቢት 24 ቀን 2010 ዓ.ም በሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት የጠቅላይ ሚኒስትርነት ሹመታቸው ከጸደቀ በኋላ ቃለመሀላ ፈጽመዋል፡፡ በዚሁ ዕለት ለኢትዮጵያ ሕዝብ ያደረጉት ንግግር ሙሉ ቃል እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡ ለአንባቢዎቻችን በተመቸ መልኩ ለማቅረብ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ጭብጦችን ንዑስ ርዕስ በመስጠት እንደሚከተለው አሰናድተነዋል፡፡

 

*** *** ***

 

ሀገራችን ኢትዮጵያ በመንግስት አስተዳደር ስርዓቷ ሰላማዊ የስልጣን ሽግግር በምታከናውንበት በዚህ ታሪካዊ ቀን በተከበረው ምክር ቤት ፊት ቀርቤ ይህን ንግግር ለማድረግ ስለበቃሁ የተሰማኝን ልዩ ክብር ለመግለፅ እወዳለሁ፡፡ ከሁሉ አስቀድሜ፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በአገራችን ለተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት የመፍትሄ አካል ለመሆን፣ የሀገር ክብርና ብሔራዊ ጥቅም በተሻለ ሁኔታ በአዲስ አመራር ሊጠበቅ ይችላል ብለው በማሰብ፣ ለአህጉራችን ምሳሌ በሆነ መልኩ ሥልጣናቸውን በፈቃዳቸው ላሸጋገሩት ለክቡር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ከፍ ያለ አክብሮቴን እገልጻለሁ፡፡ በተመሳሳይ የመንግስታዊ ስልጣን ሽግግሩ ያለ እንከን እንዲከናወን ልዩ ሚና ሲጫወቱ ለቆዩት ሁሉ በመላው ህዝባችን ስም ከልብ አመሰግናለሁ፡፡

ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እና ለህዝብ መገዛት


በታሪካችን በተለያዩ አጋጣሚዎች አዲስ የፖለቲካ ምዕራፍ የመጀመር ዕድሎችን አግኝተን ብዙዎቹን በወጉ ሳንጠቀምባቸው አምልጠውናል፡፡ አሁንም፣ ይህ የስልጣን ሽግግር አዲስ ምዕራፍ የምንጀምርበት ሌላ ታሪካዊ ዕድል ነው፤ በመሆኑም በከፍተኛ የኃላፊነት ስሜት ልንጠቀምበት ይገባል፡፡


ኢትዮጵያ ማህፀነ ለምለም ናት፡፡ ከፍ ባለ የአገር ፍቅር መንፈስ ሰርክ የሚተጉ ልጆን አፍርታለች፡፡ ልጆቿም ወደቀድሞ ክብሯ እንድትመለስ፣ የሕዝቧ ሰላምና ፍትህ እንዲጠበቅ፣ ብልፅግና ያለ አድልኦ ለመላው ዜጎች ይዳረስ ዘንድ አጥብቀው ይመኛሉ… ይደክማሉ፡፡ በሀገር ውስጥና በውጪ ሆነው ስለ ሀገር አንድነትና ሰላም… ስለፍትህና እኩልነት… እንዲሁም ስለብልፅግና ይጮሃሉ.. ይሞግታሉ.. ይሟገታሉ፡፡


ይህ የሥልጣኔ ሽግግር ሁለት አበይት እውነታዎችን የሚያመለክት ነው፡፡ ክስተቱ፣ በአንድ በኩል በሀገራችን ዘላቂ፣ የተረጋጋና ሁሉን አቀፍ የህገ መንግስታዊ ስርዓት መሰረት ስለመጣላችን ማሳያ ሲሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከጊዜው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የማህበራዊ ሁኔታዎች ጋር እኩል የሚጓዝና በህዝብ ፍላጎት የሚገዛ፣ ህዝብን አለቃው አድርጎ የሚያገለግል ስርዓት እየገነባን መሆኑን ያመለክታል፡፡

 

በተስፋና በስጋት መካከል ውስጥ ነን


መሪ ድርጅታችን ኢህአዴግ ልማታዊ ዲሞክራሲያዊ መስመሩን አጥብቆ በመያዝ ሀገራችንን ከሁለት አስርተ ዓመታት በላይ ባስተዳደረበት ወቅት በሁሉም መስክ መሠረታዊ ለውጥ ያመጣ ህገ-መንግስታዊና ፌዴራላዊ ስርዓት ገንብቷል፡፡ ዓለም በአንድ አኩል በጥሞና፣ በአግራሞና በጉጉት በሌላ በኩል ደግሞ በስጋት እየተመለከተው ያለ ሀገራዊ ለውጥ ላይ እንገኛለን፡፡ ያሳካናቸው በርካታ ድሎች እንዳሉ ሁሉ በፍጥነት መቀረፍ የሚገባቸው በርካታ ጉድለቶች እንዳሉም እናምናለን፡፡ ከስህተቶቻችን ተምረን ወደ ፊት በመራመድ ማተኮር ያለብን ጉዳይ የተሻለች ሀገር ለሁላችንም በመገንባቱ ላይ ነው፡፡ ዋናው ቁም ነገር፣ አገራችንን ከፍ ወዳለ ምዕራፍ ማሸጋገሩ እና አንድነቷን ጠብቃ የምትቆይበትን ሁኔታ በቀጣይነት እያረጋገጡ መሄዱ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊነት ያስተማረን እውነታ በጊዜያዊ ችግሮች ተሸንፊ መውደቅን ሳይሀን ፈተናዎችን ወደ ዕድልና መልካም አጋጣሚ ቀይሮ ድል መቀዳጀትን ነው፡፡


ትላንት፣ አባቶቻችን በመተማ፣ በአድዋ፣ በማይጨውና በካራ ማራ አጥንታቸውን ከስክሰው የከበረ ደማቸውን አፍስሰው በክብርና በአንድነት ያቆይዋት አገር አለችን፡፡ እኛ እድለኞች ነን፡፡ ውብ አገር- አኩሪ ታሪክ አለን፡፡ እኛ መነሻችንን እናውቃለን፡፡ በርካታ ዘመናትን የሚሻገር ታሪክ ያለው ታላቅ ህዝብ ነን፡፡ ህብረታችን ለአለም ምሳሌ መሆን ይችላል፡፡ ጠላቶቻችንን አንበርክኳል፡፡ ሉአላዊነታችንን ጠብቆ ዛሬ ላይ ከማድረሱም በላይ ለሌሎች ህዝቦችም የነፃነት ትግል አርአያ ሆኗል፡፡

ማንነታችን እንዳይለያይ ሆኖ የተሰናሰለ፣ እንዳይነጣጠል ሆኖ የተገመደ፣

የተዋደደ እና የተዋሃደ ነው


አማራው በካራ -ማራ ለሀገሩ ለአላዊነት ተሰውቶ የካራ-ማራ አፈር ሆኖ ቀርቷል፡፡ ትግራይ በመተማ ከሀገሬ በፊት አንገቴን ውሰዱ ብሎ የመተማ አፈር ሆኗል፡፡ ኦሮሞው በአድዋ ተራሮች ላይ ስለሀገሩ ደረቱን ሰጥቶ የሀገሩን ሉዓላዊነት ለማስጠበቅ ከአድዋ አፈር ተቀላቅሏል፡፡ ሱማሌው፣ ሲዳማው፣ ቤንሻንጉሉ፣ ወላይታው፣ ጋምቤላው፣ ጉራጌው፣ አፋሩ፣ ስልጤው፣ ከምባታው፣ ሐዲያው እና ሌሎቹም የኢትዮጵያ ህዝቦች ሁሉ በባድመ ከሀገሬ በፊት እኔን ብለው እንደወደቁ ከባድመ አፈር ጋር ተዋህደዋል፡፡ አንድ ኢትዮጵያዊ አባት እንዳሉት እኛ ስንኖር ሰዎች፣ ስናልፍ አፈር፣ ስናልፍ ሀገር እንሆናለን፡፡ የየትኛውንም ኢትዮጵያዊ ክቡር ስጋና ደም በየትኛውም የኢትዮጵያ ክፍል ውስጥ አፈር ሆኖ ታገኙታላችሁ፡፡ ኢትዮጵያውያን ስንኖር ኢትዮጵያዊ ስንሞት ደግሞ ኢትዮጵያ እንሆናለን፡፡

 

ኢትዮጵያ ከፖለቲካ አመለካከት በላይ ነች


በአንድ አገር ውስጥ የሀሳብ ልዩነቶች ይኖራሉ፡፡ የሀሳብ ልዩነት እርግማን አይደለም፡፡ ልዩነቱ እንዳለ ሆኖ መደማመጥና በመርህ ላይ ተመስርተን መግባባት ስንችል የሀሳብ ልዩነት በረከት ይዞልን ይመጣል፡፡ በሀሳብ ፍጭት ውስጥ መፍትሄ ይገኛል፡፡ በመተባበር ውስጥ ኃይል አለ፡፡ ስንደመር እንጠነክራለን፡፡ አንድነት የማይፈታው ችግር አይኖም… አገር ይገነባል፡፡ የኔ ሀሳብ ካላሸነፈ ሞቼ እገኛለሁ ማለት ግን እንኳን አገርን ሊያቆም ቤተሰብን ያፈርሳል፡፡ ያለችን አንድ ኢትዮጵያ ነች ከየትኛውም የፖለቲካ አመለካከት በላይ አገራዊ አንድነት ይበልጣል፡፡ አንድነት ማለት ግን አንድ አይነትነት ማለት እንዳልሆነ ሊሰመርበት ይገባል፡፡


አንድነታችን ልዩነቶቻችንን ያቀፈ ብዝሃነታችንን በህብረ-ብሔራዊነት ያደመቀ መሆን አለበት፡፡

 

ነፃነት ከመንግስት ለህዝብ የሚበረከት ስጦታ አይደለም


ዲሞክራሲ ለኛ ባዕድ ሃሳብ አይደለም፡፡ በዓለም ውስጥ በብዙ ማህበረሰቦችና ሃገራት ዲሞክራሲ በማይታወቅበት ዘመን በገዳ ሥርዓታችን ተዳድረን ለዓለም ተምሳሌት ሆነን፣ ኖረናል፡፡ አሁንም ዲሞክራሲን ማስፈን ከየትኛውም ሀገር በላይ ለኛ የህልውና ጉዳይ እንደሆነ እናምናለን፡፡ ዲሞክራሲ ያለነፃነት አይታሰብም፡፡ ነፃነት ከመንግስት ለሕዝብ የሚበረከት ስጦታም አይደለም፡፡ ከሰብዓዊ ክብር የሚመነጭ የእያንዳንዱ ሰው የተፈጥሮ ፀጋ እንጂ፡፡ ነጻነትን በዚህ መልኩ ተረድቶ እውቅና የሰጠውን ሕገ መንግሥታችንን በአግባቡ መተግበር፣ የሰባዓዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብቶች በተለይም ሃሳብን የመግለፅ፣ የመሰባሰብና የመደራጀት መብቶች በህገ መንግስታችን መሠረት ሊከበሩ ይገባል፡፡ የዜጎች በሀገራችን የአስተዳደር መዋቅር በዲሞክራሲያዊ አግባብ በየደረጃው የመሳተፍ መብትም ሙሉ በሙሉ እውን መሆን አለበት፡፡


ሁላችንም መገንዘብ ያለብን የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ መደማመጥን ይጠይቃል፡፡ ሕዝብ አገልጋዩን የመተቸት፣ የመምረጥ፣ የመጠየቅ ሙሉ መብት አለ፡፡ መንግሥት የህዝብ አገልጋይ ነው፡፡ ምክንያቱም ገዢ መርሃችን የህዝብ ሉዓላዊነት ነውና፡፡ በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር ውስጥ፣ የመጀመሪያውም የመጨረሻውም መርህ፣ በመደማመጥ የሀሳብ ልዩነትን ማስተናገድ መሆን አለበት፡፡ ኢትዮጵያ የጋራችን፣ የኛ የሁላችን መሆኗን ተገንዝበን የሁሉም ድምፅ የሚሰማበት፣ ሁላችንንም የሚያሳትፍ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት የመገንባቱን ትግል አጠናክረን እንቀጥላለን፡፡


ዲሞክራሲ ሲገነባ መንግስት የዜጎችን ሀሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ማክበር አለበት፡፡ ዲሞክራሲን ከዜጎች ሰላማዊ እንቅስቃሴና ከመንግስት መሪነት፣ ደጋፊነትና ሆደ ሰፊነት ውጭ ማዳበር አይቻልም፡፡ በመሆኑም መንግስት የዜጎች ሰላማዊ እንቅስቃሴ እንዳይስተጓገል በፅናት ይሰራል፡፡


በተመሳሳይ ዜጎች ሀሳባቸውን ሲገልፁ ሰላማዊ በሆነ መንገድ መሆን ይገባዋል፡፡ የራስን ዲሞክራሲያዊ መብት እየጠየቁ የሌላውን መብት መጋፋት እርስ በእርሱ ይጣረሳል፣ ዲሞክራሲንም ያቀጭጫል፡፡ መንግስት ህግን ማክበር አለበት፣ ማስከበርም ግዴታው ነው፣ ታጋሽነትም ኃላፊነቱ ነው፡፡ የመንግስት ታጋሽነት ሲጓደልም ዲሞክራሲ ይጎዳል፡፡ በሁለቱም አካሄድ የምንናፍቀው ዲሞክራሲ ሊመጣ አይችልም፡፡


በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር ውስጥ የህግ የበላይነት መስፈን ይገባዋል፡፡ የሕግ የበላይነትን ለማስፈን በምናደርገው ትግል መርሳት የሌለብን ቁም ነገር ህዝባችን የሚፈልገው የሕግ መኖርን ብቻ ሳይሆን የፍትህ መረጋገጥንም ጭምር ነው፡፡ የህዝብ ፍላጎት ከፍትህ የተፋታ ደረቅ ሕግ ሳይሆን፣ በፍትህ የተቃኘ፣ ለፍትህ የቆመ የሕግ ስርዓትን ነው፡፡ የህዝብ ፍላጎት የሕግ አስከባሪ ተቋማት ገለልተኛና ለፍትህ ታማኝ፣ ለዜጎች መብት ቀናኢ እንዲሆኑ ነው፡፡ ህግ ሁላችንንም እኩል የሚዳኝ መሆን አለበት፡፡ እንዲህ ሲሆን ህግ በተፈጥሮ ያለንን ሰብዓዊ ክብራችንን ያስጠብቅልናል፡፡ ይህን እውነታ በመረዳት በሀገራችን ዲሞክራሲ እንዲያብብ፣ ነፃነትና ፍትህ እንዲሰፍን፣ የህግ የበላይነት እውን እንዲሆን አስፈላጊውን ማሻሻያ በማድረግ በዘርፉ ያለውን ክፍተት እንሞላለን፡፡


ለሰላም መሠረቱ ፍትህ ነው፡፡ ሰላም የግጭት አለመኖር ብቻ አይደለም፡፡ ሰላም በመግባባት ላይ የተመሰረተ ፅኑ አንድነታችን ነው፣ ሰላም መተማመናችን ነው፡፡ ሰላም - በሁላችንም ፈቃድ ዛሬም የቀጠለ የአብሮነት ጉዞአችን ነው፡፡ ሰላም አለመግባባትና ተቃርኖዎችን በሰለጠነ መንገድ መፍታት የሚያስችለን መንገድና ግባችን ነው፡፡

 

ለኤርትራ መንግሥት የቀረበ የሰላም ጥሪ


ያለንበት ጊዜ የአፍሪካ ቀንድ በቀውስ ውስጥ ያለበት፣ ብዙ የየራሳቸው ፍላጎና ዓላማ ያላቸው ኃይሎች የሚራኮቱበት፣ ውስብስብ መጠላለፍ በቀጠናው ያለበት ወቅት ነው፡፡ በዚያው ልክ ደግሞ በደም፣ በባህል፣ በቋንቋ እና በረጅም ጊዜ የጋራ ታሪክ የተሳሰርን ህዝቦች ያለንበት አካባቢ ነው፡፡ የውጭ ግንኙነታችንን በተመለከተ ሀገራችን የፓን አፍሪካኒዝም መሰረት፣ የአፍሪካ ህብረት መስራችና መቀመጫ፣ የቀደምት ዓለም አቀፍ ተቋማት መስራችና በዓለም አቀፍ፣ በአህጉር አቀፍ እንዲሁም ቀጠናው ጉዳዮች ላይ ጉልህና ገንቢ ሚና የምትጫወት ሀገር ናት፡፡ ይህንኑ በጋራ ተጠቃሚነትና እኩልነት ላይ የተመሰረተውን ፖሊሲያችንን አጠናክረን እንቀጥላለን፡፡ ከአፍሪካዊያን ወንድሞቻችን ጋር በአጠቃላይ፣ እና ከጎረቤቶቻችን ጋር በተለይ በችግርም በተድላም አብረን እንቆማለን፡፡ ከኤርትራ መንግስት ጋር ለዓመታት ሰፍኖ የቆየው አለመግባባት እንዲያበቃም ከልብ እንፈልጋለን፡፡ የበኩላችንንም እንወጣለን፡፡ በጥቅም ብቻ ሳይሆን በደም ለተሳሰሩት የሁለቱ ሀገር ህዝቦች የጋራ ጥቅም ሲባል ልዩነቶቻችንን በውይይት ለመፍታት ያለንን ዝግጁነት እየገለፅኩ የኤርትራ መንግስትም ተመሳሳይ አቋም እንዲወስድ በዚሁ አጋጣሚ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

አንዱ ሰርቶ ሌላው ቀምቶ የሚኖርባት ሀገር አትሆንም


ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የህዝባችንን ብሶት ካጋጋሉት ዋና ዋና ምክንያቶች ውስጥ ሙስና አንዱ ነው፡፡ ሙስናን ጸረ-ሙስና ተቋም በመመሥረት ብቻ መከላከል እንደማይቻል ተረድተን፣ ሁላችንም፣ ኢትዮጵያችን፣ አንዱ ሰርቶ ሌላው ቀምቶ የሚኖርበት አገር እንዳትሆን ለመጠበቅ የምንችለውን ሁሉ እንድናደርግ በትህትና እጠይቃችኋለሁ፡፡


ትናንት የተፈጠረን ሃብት ከሌላው በመቀማት ሂሳብ ለማወራረድ የሚተጋ አገርና ሕዝብ ወደፊት ለመራመድ አይችልም፡፡ ገበታው ሰፊ በሆነባት፣ ሁሉም ሰርቶ መበልፀግ በሚችልባት ኢትዮጵያችን አንዱ የሌላውን ለመንጠቅ የሚያስገድድ ይቅርና የሚያሳስብ ምንም ምክንያት የለም፡፡ ይልቁንም ወቅቱ የፈጠረልንን ልዩ አጋጣሚና ሃገራዊ አቅማችንን አቀናጅተን የእጥረትና እጦት አስተሳሰብን በማስቀረት ለጋራ ብልፅግና እንትጋ፡፡ ታዋቂው የህንድ የነፃነት ንቅናቄ መሪ ማህተመ ጋንዲ በአንድ ወቅት እንደተናገረው፣ አገር ለሁሉም የሚሆን በቂ ሀብት አላት፣ ሁሉም እንደልቡ የሚዘርፈው ሀብት ግን ሊኖራት አይችልም፡፡ አሁን በጀመርነው አዲስ ምዕራፍ፣ ዘረፋን፣ የሀብት ብክነትን እና የተደራጀ ሙስናን፣ መላው ህዝባችንን በሚያሳትፍ እርምጃ ለመመከት ሌት ተቀን እንተጋለን፡፡

 

ግብርናው በቴክኖሎጂ አልታገዘም


ሀገራችን ባለፉት ዓመታት ባስመዘገበችው ፈጣን እድገት የተነሳ በድህነት ቅነሳ፣ በመሠረተ ልማት ግንባታ፣ በሰው ኃይል ልማት እና በመሳሰሉት ያገኘናቸው ስኬቶች ለሁሉም የሚታዩ ናቸው፡፡


ከዚህ አኳያ መንግስት የዋጋ ንረት እና የውጪ ምንዛሪ ዋጋን ለማረጋጋት፣ የፋይናንስ ዘርፉን ጤናማነት ለመጠበቅ፣ ለኢኮኖሚ የሚቀርበውን የፋይናንስ አገልግሎት ተደራሽነት እና አካታችነትን ለማስፋት፣ የውጪ ምንዛሪ ግኝትን እንዲሁም ቁጠባን እና ኢንቨስትመንትን ለማበረታታት፣ የስራ እድል ለመፍጠር፣ የህዝቡን የነፍስ ወከፍ ገቢ ለማሳደግ እንዲሁም አስከፊ ድህነትን ለመቀነስ የሚያስችሉ የፖሊሲ እና የትግበራ እርምጃዎችን ወስዷል፡፡


በአንጻሩ፣ ባለፉት ዓመታት በተለያዩ ጊዜያት የኢኮኖሚ እድገቱና እና የማክሮ ኢኮኖሚ መረጋጋቱን የሚፈታተኑ ተግዳሮቶች ተከስተዋል፡፡ ከእነዚህም ችግሮች መካከል ዋና ዋናዎቹ የውጪ ንግድ በምንፈልገው መጠን አለማደጉ፣ ይሄን ተከትሎ የውጪ ምንዛሪ አቅርቦት እና ፍላጎት አለመመጣጠን፣ የዋጋ ንረትና የኑሮ ውድነት፣ የውጪ እዳ ጫና እና የሀገር ውስጥ ቁጠባና ኢንቨስትመንት መካከል ያለው ልዩነት እየሰፋ መምጣቱ ናቸው፡፡ በግብርናው ዘርፍ እየተሰሩ ያሉ ስራዎች አበረታች ቢሆኑም ዘርፉን በተገቢው ሁነታ በቴክኖሎጂ መደገፍ ባለመቻሉ እንደ ሀገር ማግኘት የሚገባንን የኢኮኖሚ ትሩፋት ሳናገኝ ቆይተናል፡፡ እንደ ትልቅ ሀገር እና ህዝብ ከምናስበው የስኬት ጫፍ ላይ መድረስ የምንችለውና ችግሮቻችንን የምንፈታበትን ዋና ቁልፍ የምናገኘው በትምህርት እና በትምህርት ብቻ እንደሆነ በማመን መንግስት ለትምህርት ዘርፉ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ቢሆንም በተለይ የትምህርትን ጥራት ከማስጠበቅ አንጻር እጅግ ብዙ የቤት ስራዎች ከፊታችን እንዳሉ በውል በመገንዘብ በርካታ ስራዎች ይሰራሉ፡፡ የትምህርት መስፋፋት ይበል የሚያሰኝ የመንግስታችን ስኬት ቢሆንም ይህ የትምህርት ሽፋን እድገት በጥራት እስካልተደገፈ ድረስ ልፋት ጥረታችን ሁሉ የምንተጋለትን ውጤት ሊያመጣልን አይችልም፡፡ በመሆኑም ከመጀመርያ ደረጃ እስከ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ያሉትን የእውቀት አለሞቻችንን በጥራት ላይ አተኩረው እንዲሰሩ መንግስት በፍፁም ቁርጠኝነት ይረባረባል፡፡ በተለይም ከከፍተኛ ትምህርት ተቋሞቻችን እና ከቴክኒክ እና ሙያ ኮሌጆች የሚወጡት ተማሪዎቻችን ከሚገበዩት እውቀት የሚነፃፀር ክህሎት እንዲኖቸው ከፍተኛ ጥራት ይደረጋል፡፡


እነዚህንና ሌሎቹንም ችግሮቻችንን ለመቅረፍ የሁለተኛውን የእድገት እና ትራንስፎርሜሽን እቅዱን የሁለት ዓመት ተኩል አፈጻጸም በመገምገም አስፈላጊ የሆኑ የፖሊሲ እርምጃዎችን በመውሰድ፣ ፈጣን የኢኮኖሚ እድገትን ለማስቀጠል እንተጋለን፡፡

 

የወጣቱ ጥያቄ ከኢኮኖሚ በላይ ነው


ኢትዮጵያ የናንተ ነች፣ መጭውም ዘመን ከሁሉ በላይ የእናንተ ነው፡፡ አሁንም የአገሪቷን በመገንባት ግንባር ቀደም ሆናችሁ መሳተፍ ይኖርባችኋል፡፡ የወጣቱ ጥያቄ የኢኮኖሚና የእኩል ተጠቃሚነት ብቻ ሳይሆን የዲሞክራሲና የፍትህ ነው ብለን እናምናለን፡፡ የሁሉም ዜጎችን ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት፣ ማህበራዊ ፍትህ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከማሳደግ አንጻር ክፍቶች ነበሩ፡፡


አገራችን፣ ጥሩ የሚባል ኢኮኖሚያዊ እድገትን እያስመዘገበች እንደመሆነ ቢታወቅም እድገቱ በቅርጽና በይዘት ተለዋዋጭ የሆነውን የወጣቱን ትውልድ ፍላጎት በሚፈለገው ደረጃ የሚያረካ አልነበረም፡፡ ይህም፣ ሕዝባችንን ለብሶት እንደዳረገው እንገነዘባለን፡፡ ያለወጣቶች ተሳትፎ እና ተጠቃሚነት አገር የትም ልትደርስ እንደማትችልም እንረዳለን፡፡ ኢትዮጵያ ለወጣቶቿ ተስፋ የምትሰጥ እንጂ፣ ተስፋ የምታስቆርጥ አገር እንዳትሆን የምንችለውን ሁሉ እንደምናደርግ ቃል እገባለሁ፡፡ በሚቀጥሉት ጊዜያት ለወጣቱ የስራ እድል መፍጠር ብቻ ሳይሆን ወጣት ባለሀብቶች በብዛት እንዲፈጠሩ እንሰራለን፡፡ ለዚህ እንቅፋትና መሰናክል የሚሆኑ አመለካከቶችና የተንዛዙ አድሏዊ የሆኑ አሰራሮችን አስወግደን ፍትሃዊ የማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሥርዓት እንዲኖረን መንግሥት ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፡፡ መርሳት የሌለብን ሀቅ ግን ለራሱም ሆነ ለሀገሩ በሥራውና በጥረቱ ሀብት የሚፈጥረው ወጣቱ እራሱ መሆኑን ነው፡፡

 

ሴቶችን የምናግዘው ለህልውናችን ነው


በብዙ አስቸጋሪና ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ ኢትዮጵያን ገንብታችሁ፣ ታሪክ ሰርታችሁ፣ ትውልድ ቀርፃችሁ ዛሬ ላይ ደርሰናል፡፡ በትግላችሁም የተሻለች ሀገር እንድትኖረን ብዙ መስዋዕትነት ከፍላችኋል፡፡ ትግላችሁ የፍትህ ትግል ነው፣ ትግላችሁ ክቡር ትግል ነው፣ ትግላችሁ ትግላችን ነው፡፡ መንግስት የሴቶችን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እና በሀገራችን ሁለንተናዊ የእድገት ግስጋሴ ውስጥ የበኩላቸውን ሚና እንዲወጡ ለማስቻል የተለያ ስራዎችን በመስራት ላይ የሚገኝ ቢሆንም አሁንም ከሰራነው ይልቅ ያልሰራናቸው ስራዎች እጅግ እንደሚበዙ እናምናለን፡፡ በመሆኑም በቀጣይ የሀገራችን ሴቶች ተፈጥሮ እና ኑሮ የሰጧችሁን በረከቶች ተጠቅማችሁ ለሀገራችን እድገት እና ብልፅግና እንዲሁም ለፖለቲካችንም ስምረት አዎንታዊ ሚና እንደምትጫወቱ ተስፋዬ የላቀ ነው፡፡


አገራዊ ማንነታችን ያለ እናንተ ያለ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ምንም ነው፡፡ አገሪቷን የገነቡ፣ ያገለገሉ፣ ያቆሙ ሴቶችና እውቅና በመንፈግ ሀገራዊ ትንሳኤን ማረጋገጥ አይቻልም፡፡ መንግስታችን ለሴቶች መብትና እኩልነት የሚቆመው፣ ለሴቶቻችን ውለታ ለመዋል ሳይሆን ለሁላችንም ብለን ነው፡፡ ግማሽ አካሉን የረሳ ሀገር ሙሉ የሀገር ስዕል ይኖረው ዘንድ ከቶ እንደማይችልና ወደፊትም እንደማይራመድ መንግስት በውል ይገነዘባል፡፡ በመሆኑም መንግስታችን ከዚህ ቀደም ከነበረው ፍጥነት እና የትግበራ ስኬት በላቀ መልኩ ለሴቶች ሁሉን አቀፍ ተሳትፎ እና ተጠቃሚነት በቁርጠኝነት ይሰራል፡፡

 

በአንድ ጀንበር የሚፈታ ችግር የለም


የዳበረ የዲሞክራሲ ባህል አለመኖር፣ ሥር የሰደደ ድህነት፣ የተደራጀ የሙስና እና ብልሹ አሰራር መስፋፋት፣ የመልካም አስተዳደር እጦት ተደማምረው ሰፊና ውስብስብ ፈተና ደቅነውብናል፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በርካታ ወገኖቻችን ከመኖርያ ቀዬአቸው ለመፈናቀል፣ ለህይወት እና ለንብረት መጥፋት ተዳርገው እንደነበር ይታወሳል፡፡ ዜጎች በሀገራቸው ውስጥ ከቦታ ቦታ የመዘዋወር እና ሃብት የማፍራት መብታቸው መከበር አለበት፡፡ በመሆኑም እንደዚህ አይነት ተገቢ ያልሆነ ድርጊት እንዲያበቃና ዳግም እንዳይፈጠር መሥራት ይኖርብናል፡፡


ችግሮቻችንን፣ ተለያይተን ቀርቶ ተባብረን እና ተዋደንም ለመፍታት ዓመታት ያስፈልጉናል፡፡ በመሆኑም የባከነውን ግዜ በማካካስ ወደፊት መጓዝ እንችል ዘንድ በአዲስ መንፈስ መረባረብ ይጠበቅብናል፡፡


ሁሉም ችግሮቻችን በአንዲት ጀንበር ሊፈቱ አይችሉም፡፡ ነገር ግን የጀመርነውን የተሻለች ሀገር የመገንባት ሂደት ማፋጠን እንችላለን፡፡ የተሻለች አገር መገንባት የሚያስችል ጠንካራ ተነሳሽነት አለ፡፡ ጠንካራ አገር ለመገንባት ሁላችንም ኃላፊነት አለብን፡፡ እንደ ተለያየ አገር ዜጋ በባእድነት እና ባይተዋርነት ሳይሆን፣ ሁላችንም እንደ ባለቤቶች እጅ ለእጅ ተያይዘን መጓዝ ይጠበቅብናል፡፡ ይህ ሲሆን ስንወድቅም፣ ስንነሳም በጋራ ይሆናል፡፡


በቀሪው የሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዓመታት ቀሪ የልማት መርሀ-ግብሮቻችንን በፈጠነ ጊዜ ለማሳካት ጥረት ይደረጋል፡፡ ከመደበኛው የሥራ ሰዓታችን በሚሻገር ጊዜ፣ ከፍ ባለ ፍጥነትና ተነሳሽነት በመሥራት በቅርብ ዓመታት ውስጥ በተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት የደረሰብንን ኢኮኒሚያዊና ማህበራዊ ጉዳት ለማካካስ አገራዊ ንቅናቄ እንድናደርግ ከአደራ ጭምር መልዕክቴን አስተላልፋለሁ፡፡

 

በውጭ ሀገራት ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን የቀረበ ጥሪ


እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ለስራም ሆነ ለትምህርት በሄደበት ሁሉ ኢትዮጵያን ተሸክሟት ይዞራል፡፡ ኢትዮጵያዊውን ከኢትዮጵያ ታወጡት እንደሆነ ነው እንጂ ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያዊው ልብ ውስጥ አታውጧትም የሚባለውም ለዚህ ነው፡፡ ሁላችሁም በታታሪነታችሁ፣ በልቀታችሁ እና የትም በሚከተላችሁ የሀገራችሁ የጨዋነት ባህሪ የኢትዮጵያና የእሴቶቿ እንደራሴዎች ናችሁ፡፡


አንዳንድ ጊዜ ከኢትዮጵያ ያነሰ የተፈጥሮም ሆነ የታሪክ ሀብት ባላቸው ነገር ግን እጅግ በበለፀጉ ሀገራት ውስጥ ራሳችሁን ስታገኙት ስለሀገራችሁ ቁጭት ሳይሰማቹ አይቀርም፡፡ ሁላችንም ውስጥ ያ ቁጭት አለ፡፡ እንደሀገር ያለንን ሃብት አሟጠን ለመጠቀም የምናደርገው ጥረት በቂ ሳይሆን ሲቀር መቆጨታችሁ አይቀርም፡፡ መቆጨትም አለባችሁ፡፡ ይሄንንም ሁኔታ ለመለወጥ ለሁላችንም የምትበቃ በዚያው ልክ ግን የሁላችንንም ተሳትፎ የምትፈልግ ሀገር አለችንና እውቀታችሁንና ልምዳችሁን ይዛችሁ ወደሀገራችሁ መመለስና ሀገራችሁን አልምታችሁ መልማት ለምትሹ ሁሉ እጃችንን ዘርግተን እንቀበላችኋለን፡፡ በውጭ ሀገራት ኑሯችሁን ላደረጋችሁትም ቢሆን በማንኛውም መልኩ በሀገራችሁ ጉዳይ ላይ ንቁ ተሳታፊ እንድትሆኑና ሀገራችንን በሁሉም መልክ ለመቀየር ለምታደርጉት አስተዋጽኦ መንግስት ያልተቆጠበ ድጋፍ ማድረጉን ይቀጥላል፡፡

 

እገዛችሁ አይቋረጥብን


እስከዛሬ ባደረግነው የሰላምና የልማት እንቅስቃሴ ከጎናችን የቆማችሁ የልማት አጋሮቻችን የአገራችን ጥብቅ ወዳጆች እንደሆናችሁ እንገነዘባለን፡፡ የአገራችንን ልማት እና ሠላም ለማረጋገጥ በምናደርገው ጥረት እንደ ወትሮ ሁሉ ከጎናችን እንደምትቆሙ ባለሙሉ ተስፋ ነኝ፡፡

 

መጪው ጊዜ በኢትዮጵያችን የፍቅርና የይቅርታ ጊዜ ነው!


ሀገራችን ፍትህ፣ ነፃነትና ሰላም የሰፈኑባት፣ ዜጎችዋ በሰብዓዊነት የሚተሳሰቡባት፣ በእህት/ ወንድማማችነት የተሳሰሩባት እንድትሆን እንፈልጋለን፡፡ ይህ ህልማችን ዕውን የሚሆነው ከእንቅልፋችን ነቅተን ስንሰራ ነው፡፡ መመኘታችን መልካም ነው፡፡ ነገር ግን ምኞታችን ብቻውን በቂ አይደለም፡፡ መሥራት፣ መትጋት፣ መታገል ይጠበቅብናል፡፡ በመጀመሪያ ሥራችን ልናደርገው የሚገባንና ትግላችን ማተኮር ያለበት ራሳችን ላይ ነው፡፡ አመለካከታችንን ከጥላቻ፣ ከቂም በቀል ስሜትና ከዘረኝነት ማፅዳት ይገባናል፡፡ በብሔር፣ በፆታ በፖለቲካ አመለካከት፣ በሃይማኖት… ወዘተ ያሉንን ልዩነቶች እንደ በረከትነታቸው በፍቅር በማስተናገድ ከልዩነቶቹ የሚነሳ አለመግባባት ቢኖር እንኳ ከፍትህ እንጂ ከበደል ጋር ባለመተባበር ሞራላዊ እይታዎቻችንን ልናስተካከል ይገባል፡፡ ፍትህ ዋናው መርሃችን፣ ለሰው ልጆች ሁሉ ፍቅርና ክብር የሞራል መልህቃችን ሊሆን ይገባል፡፡ ይህ ሰርተን የማናገባድደው፣ ሁሌም ልፋት፣ ሁሌም ትግል የሚጠይቅ የእድሜ ዘመን ሁሉ የቤት ሥራ ነው፡፡


ሀገራችን በአሁኑ ወቅት ለደረሰችበት ምዕራፍ በርካታ ትውልዶች መስዋዕት ሆነዋል፡፡ አዲሱ ዴሞክራሲያዊ ስርዓታችን እውን እንዲሆንም አእላፎች ተሰውተዋል፡፡ ታዳጊውን ዴሞክራሲያችንን ለማዳበር ግን ተጨማሪ የህይወትም ሆነ የአካል መስዋእትነት አያስፈልገንም፡፡ ባለፉት ዓመታት እንደመንግስትም እንደ ዜጎችም ከዴሞክራሲ ባህላችን አለመዳበር ጋር ተያይዞ በታዩብን እጥረቶች በዜጎቻችን ህይወት እና በግልም በጋራም ንብረቶቻችን ላይ ቀላል የማይባል ጉዳት ደርሷል፡፡ ይህንን ሁላችንም ማስቀረት እንችልና ይገባንም ነበር፡፡ በተለያየ ጊዜ፣ መስዋዕትነት ለከፈሉ የመብት ተከራካሪዎችና ፖለቲከኞች፤ በቅጡ ሳይቦርቁ ህይወታቸው ለተቀጠፈ ለውጥ ፈላጊ ወጣቶች፣ ለስነልቦናዊና አካላዊ ቀውስ ለተዳረጉ ቤተሰቦችና ግለሰቦች ከልብ የመነጨ ይቅርታ እጠይቃለሁ፡፡ እንዲሁም ሰላም ለማስከበርና ህገመንግስታዊ ግዴታቸውን ለመወጣት ሲንቀሳቀሱ ህይወታቸውን ላጡ የፀጥታ ኃይሎች አባላት ለከፈሉት መስዋእትነት ያለኝን አድናቆትና አክብሮት ለመግለፅ እፈልጋለሁ፡፡ ለተፈጠሩ ችግሮች እልባት በማበጀት ህዝባችንን እንደምንክስም ጭምር በዚሁ አጋጣሚ ቃል እገባለሁ፡፡


በአገር ውስጥም ሆነ በስደት ከአገር ውጭ የምትኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን፣ በሙሉ ከልባችን ይቅር ተባብለን፣ የትናንትናውን ምዕራፍ ዘግተን፣ በብሔራዊ መግባባት ወደ ቀጣይ ብሩህ ሀገራዊ ምዕራፍ እንሻገር ዘንድ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

ከተቃዋሚ ወደ ተፎካካሪ የፖለቲካ ትርክት


ከኢህአዴግ ውጪ ያሉ ፓርቲዎችን የምናይበት መነፅር እንደተቃዋሚ ሳይሆን እንደተፎካካሪ፣ እንደጠላት ሳይሆን እንደ ወንድም፣ አማራጭ ሃሳብ አለኝ ብሎ እንደመጣ አገሩን እንደሚወድ የዜጋ ስብስብ ነው፡፡ ስለዚህ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በነፃነት እንዲንቀሳቀሱ የተመቻቸና ፍትሃዊ የመወዳደርያ ሜዳ እንዲኖር በመንግስት በኩል ፅኑ ፍላጎት ያለ በመሆኑ ስለሰላምና ፍትህ በልዩ ልዩ መንገድ የምትታገሉ የተፎካካሪ ፓርቲ መሪዎች፣ አብሮነታችንንና ሰላማችንን አደጋ ላይ የሚጥሉ፣ ብሄራዊ ጥቅሞቻችንንም አሳልፈው የሚሰጡ የአስተሳሰብ መስመሮችን በአርቆ አስተዋይነትና ሀገራዊ ፍቅር፣ በሰጥቶ መቀበል መርህ የተሻለ የፖለቲካ ባህል ለመፍጠር የምናደርገውን ጥረት እንድታግዙ ጥሪዬን አስተላልፋሁ፡፡


የሃገራችን አርሶ አደሮችና አርብቶ አደሮች፣ በሁሉም ደረጃ የምትገኙ የሀገራችን የፀጥታ ኃይሎች፣ ምሁራን፣ ባለሀብቶች፣ በገጠርም ሆነም በከተማ የምትገኙ የተለያየ ሞያ ባለቤቶች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ ሙስሊሞች፣ ክርስቲያኖ፣ ዋቄፈታዎች እንዲሁም ሌሎች ሃይማኖቶችን የምትከተሉ ወገኖች፣ ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምስራቅ እስከ ምዕራብ የምትገኙ ብሄር፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች፣ ሁላችንም የዳበረ ዴሞክራሲ ለመገንባት እንረባረብ! አገራችንን ከድህነት አዘቅት ውስጥ ለማውጣት እንትጋ! ዘረኝነትና መከፋፈልን ከአገራችን እናጥፋ! የተማረና በምክንያት የሚከራከር ዜጋ እንፍጠር!


የዛሬው እለት በአኩሪ ኢትዮጵያዊ ወኔ የተጀመረው ታላቁ የህዳሴ ግድባችን ሰባተኛ ዓመት ነው፡፡ በዚህ ግድብ ግንባታ የታየው አንድነት እና መሰባሰብ የሀገራችንን ችግሮች በሙሉ መቅረፍ እና መሻገር እንደምንችል ያረጋገጠልን በመሆኑ ይህንኑ መንፈስ ይዘን ከግድቡ መጠናቀቅ ባሻገር የሀገራችንን ብልጽግና እስከምናረጋግጥበት ከፍታ ድረስ እንድንዘልቅ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

ምስጋናና ዕውቅና


በመጨረሻም በዚህ ወቅት ሀገሬን እና ህዝቤን ለማገልግል ይህንን ከባድ ኃላፊነት ስቀበል አመሰግናቸው ዘንድ የሚገቡኝን አካሎች እንዳመሰግን ትፈቅዱልኝ ዘንድ በትህትና እጠይቃለሁ፡፡


በመጀመሪያ ለዚህ ኃላፊነት የመረጡኝና እምነት የጣሉብኝ ድርጅቴ ኢህአዴግን እና የአገሬን ህዝብ በተለየ አክብሮት እና ፍቅር አመሰግናለሁ፡፡


ሁለተኛ የሰባት ዓመት ልጅ እያለሁ እንዲህ ከፊታችሁ እንደምቆም የምታውቅ እና ይህንን ሩቅ ጥልቅ እና ረቂቅ ራዕይ በውስጤ የተከለች፣ ያሳደገች እና ለፍሬ ያበቃች አንዲት ኢትዮጵያዊት እናት እንዳመሰግን በትህትና እጠይቃለሁ… ይህች ሴት እምዬ ናት፤


እናቴ ከሌሎቹ ቅን የዋህ እና ጎበዝ ኢትዮጵያውያን እንደ አንዶቹ የምትቆጠር ናትና ቁሳዊ ሃብት ብቻ ሳይሆን አለማዊ እውቀትም የላትም፡፡ በእናቴ ውስጥ ሁሉንም የኢትዮጵያ እናቶች ዋጋ እና ምስጋና እንደመስጠት በመቁጠር፣ ዛሬ በህይወት ካጠገቤ ባትኖርም ውዷ እናቴ ምስጋናዬ ከአፀደ ነፍስ ይደርሳት ዘንድ በብዙ ክብር ላመሰግናት እወዳለሁ፡፡ ሌሎች ኢትዮጵያውያን እናቶቼ በልጆቻቸው የነገ ራዕይ ላይ ትልቅ ድርሻ እንዳላቸው በመገንዘብ ነገ ለሚያጭዱት መልካም ፍሬ ዛሬ ላይ የሚዘሩት ዘር ዋና ጉዳይ መሆኑን በመገንዘብ ለሚከፍሉት መስዋእትነት ያለኝን በምንም የማይተካ አድናቆት ምስጋና እና ክብር በብዙ ልባዊ ፍቅር ሳቀርብ በቀጣይም ልጆቻችን የዚህች ሀገር ህዳሴ እንዲረጋገጥ ዋና ተዋንያን መሆን እንዲችሉ እናታዊ አይተኬ ሚናችሁን እንድትወጡ አደራ በማለትም ጭምር ነው፡፡


ሶስተኛ የሚስቶች ስኬት ሁለት ሶስት ነው፡፡ ሁለት ሲሆን፤ አንዱ የራሳቸው ሌላው የባላቸው፡፡ ሶስት ሲሆን ደግሞ የልጆቻቸውም ይጨመርበታል፡፡ አንዳንዴ ድል ስኬታቸው ከዚህም ይሻገራል፡፡ የእናቴን ራዕይ ተረክባ በብዙው የደገፈችኝና የእናቴ ምትክ የሆነችልኝ ውዷ ባለቤቴ ወ/ሮ ዝናሽ ታያቸው ከነዚህ ሚስቶች ተርታ ትመደባለችና እጅግ አድርጌ ላመሰግናት እወዳለሁ፡፡


በመጨረሻም ከትግል ጓዶቼ እና በዝለት ጊዜ ብርታት፣ በድካም ጊዜ ሃይል ከሆኑኝ የቅርብ - የሩቅ ወዳጆቼ ውጪ ዛሬ እኔ ከፊታችሁ መቆም ባልቻልኩ ነበር፤ ለሁላችሁም ከልብ የመነጨ ምስጋና አቀርባለሁ፡፡


“ኢትዮጵያ በልጇ ጥረት ታፍራ፣ ተከብራና በልጽጋ ለዘላለም ትኑር!”
ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ህዝቦቿን ይባርክ!
አመሰግናለሁ!!!

በኢትዮጵያ በከፍተኛ ደረጃ ገዳይ ከሚባሉት አደጋዎች የትራፊክ አደጋ በቀዳሚነት ይጠቀሳል። ቤተሰብ እንደወጣ ቀርቷል። ሚስት ከባሏ፣ ባል ከሚስቱ፣ ልጆች ከእናትና አባታቸው፣ ከአሳዳጊዎቻቸው በድንገት እንዲለያዩ ምክንያት ሆኗል። የብዙዎች ቤት ፈርሷል፣ ኑሮአቸው ተናግቷል። ይህ ከጊዜ ወደጊዜ እየተባባሰ የመጣ አስከፊ አደጋ ከፍተኛ ማህበራዊ ምስቅልቅልን በመፍጠርም ይታወቃል። 

 

በዚህ አሳሳቢና ወቅታዊ ጉዳይ ከመገናኛ ብዙሃን ጋር ቅንጅት በመፍጠር የህብረተሰቡን ግንዛቤን ለማሳደግ እንዲቻል የፌዴራል የትራንስፖርት ባለሥልጣን አንድ አገር አቀፍ የሚዲያ ፎረም ሰሞኑን እንዲመሰረት እገዛ አድርጓል። በዚህ ፎረም ምስረታ ላይ ከቀረቡ ጥናታዊ ወረቀቶች መካከል በስታስቲክስ የተደገፈ የትራፊክ አደጋ መረጃ ከዚህ በታች ተስተናግዷል።

የትራፊክ አደጋ በዓለም አቀፍ ደረጃ

        • የመንገድ ትራፊክ አደጋ ገዳይ ከሚባሉ የተፈጥሮና ሰው ሰራሽ በሽታዎች ውስጥ በ9ኛ ደረጃ ላይ ያለ ሲሆን አሁን ባለበት ሁኔታ መቆጣጠር ካልተቻለ በ2030 3ኛ የዓለማችን ገዳይ በሸታ ይሆናል፤
        • የዓለም ጤና ድርጅት በ2015 ባወጣው መረጃ መሰረት እድሜያቸው ከ15 እስከ 29 ዓመት ክልል ውስጥ ላሉ ሰዎች መሞት 10 ዋና ዋና ምክንያቶች ብሎ ከዘረዘራቸው ውስጥ የመንገድ ትራፊክ አደጋ አንደኛ ሆኖ እናገኘዋለን
        • የትራፊክ አደጋ አምራች ኃይሉን በመግደል የመሪነቱን ቦታ ይዟል፤

 

      • 25በመቶ ጉዳት የደረሰባቸው ሰዎች በሆስፒታል ውስጥ አልጋ ይዘው ክትትል ያደርጋሉ፤
        • እንደ ዓለም ጤና ድርጅት እ.አ.አ የ2015 ሪፖርት መሠረት፤
      • በዓለማችን ከ600 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት ንብረት ይወድማል
      • በዓለማችን በዓመት ከ1 ነጥብ 24ሚሊዮን በላይ ሠዎች በመንገድ ላይ ሆነው አልያም በትራንስፖርት ከቦታ ወደ ቦታ በሚንቀሳቀሱበት ወቅት በቤታቸው ውስጥ ሀገር አማን ብለው በተቀመጡበት፣ በተኙበት ድንገት ባላሠቡት እና ባልጠበቁት ሁኔታ ህይወታቸውን ያጣሉ፤
      • ቁጥራቸው ከ20 እስከ 50 ሚሊዮን የሚደረሱት ሰዎች ደግሞ ለከባደና ቀላል የአካል ጉዳት ተዳርገዋል።
      • አደጋው ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ሀገሮች በጣም የከፋ ነው
      • አነስተኛ የተሽከርካሪ ቁጥር ያላቸው የአፍሪካ ሀገራት ተጉዳቱ ሰለባ በመሆን ቀዳሚ ችግር ሆኖባቸዋል፤
      • እነዚህ ሀገሮች ከፍተኛ ገቢ ያላቸው ሀገሮች ከሚደርስባቸው የሞት አደጋ ጋር ሲነጻጸር ቁጥሩ ከፍተኛ ነው፤
      • በአለም ላይ ከሚደርሰው ሞት አደጋ 90በመቶ በእነዚህ ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ሀገሮች የሚድረስ ነው።
      • በተለይም አፍሪካ ካላት በጣም ዝቅተኛ ከሆነ የተሽከርካሪ ቁጥር አኳያ የሚመዘገብባት የአደጋ መጠን እጅግ አሳሳቢ ደረጃ ላይ እየደረሰ ነው፤
      • የመንገድ ትራፊክ አደጋ በአሁን ሰዓት በአለም ላይ አጠቃላይ ገዳይ ከሚባሉት በሽታዎች ውስጥ በ9ኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ነው።


በአፍሪካ

  • በዓለም አንድ በመቶ የሚሆን የተመዘገበ የተሽከርካሪ ቁጥር ያላት
  • ከ 90 በመቶ ያላነሰ አደጋ የሚመዘገብባት፤
  • ለዓለም 16 በመቶ ሞት አስተዋፅዖ ያላት
  • ከ ዓመታዊ የምርት ገቢዋ ላይ ከ1 እስከ 3 ዓመታዊ የኢኮኖሚ ዕድገት (GDP) የሚደርስ ሀብቷን የምታጣ ናት።

 

  • እንደ አፍሪካ ልማት ባንክ ዳሰሳዊ ጥናታዊ መረጃ መሠረት (እ.ኤ.አ. 2013)
  • በየዓመቱ የመንገድ ትራፊክ አደጋ ከ300 ሺ ያላነሱ አፍሪካውያንን ህይወት ይቀጥፋል ብሎ ግምቱን አስቀምጧል።
  • የአደጋ ቁጥሮችን ትክክለኛነት መዝግቦ መያዝ ላይ ክፍተት ስላለ ቁጥሩ ከዚህም በላይ ሊሆን እንደሚችል ይገመታል፤
  • ዕድሜያቸው ከ5 እስከ 44 የሚገኙ ሰዎች የመሞት ምክንያት በመሆን 4ኛ ደረጃን ይይዛል፤ 65 በመቶ ያህል የመንገድ ትራፊክ አደጋ ተጎጂዎች እግረኞች ናቸው።

 

በኢትዮጵያ በ2009 ዓ.ም ብቻ


4ሺ 479 ሞት፤ በወር 373፣ በቀን 12 ዜጎቸ ህይወታቸው አልፏል።

 

  • በዓመት ከ 15 ሺህ በላይ ቀላልና ከባድ የአካል ጉዳት የደረሰ ሲሆን በወር ከ1ሺ 250 በቀን ከ 42 በላይ ቀላልና ከባድ የአካል ጉዳት ደርሷል፤

 

በንብረት ላይ የደረሰ ጉዳት በገንዘብ ሲተመን ከአንድ ቢሊየን ብር በላይ የሚገመት ደርሷል።

 

  • ከ2005 እስከ 2009 ዓ.ም በአገር አቀፍ ደረጃ በፖሊስ የተመዘገበ መረጃ እንደሚያሳየው 15 ሺ በላይ ዜጎች በመኪና አደጋ ህይወታቸውን ተነጥቀዋል፤
  • በ2008 ዓ.ም ከተመዘገበ 4 ሺ 352 የሞት አደጋ ውስጥ፡- 48 ነጥብ 1 በመቶ ተሳፋሪዎች፣ 43 ነጥብ 2 በመቶ እግረኞች፣ 8 ነጥብ 7 በመቶ አሽከርካሪዎች መሆናቸውን መረጃዎች ይጠቁማል።

የጫት መዘዙ

March 21, 2018

 

የአማራ ክልል የጤና ጥበቃ ቢሮ የአማራ ክልልን ጨምሮ በመላ ሀገሪቱ እየተስፋፋ የመጣውን የጫት መቃም (ሱስ) ችግር አስመልክቶ ሰሞኑን ያወጣውን ምክረ ሀሳብ መነጋገሪያ ሆኖ ከርሟል። ጤና ቢሮው ለሁሉም የዘርፍ መ/ቤቶች ያሰራጨው ሰርኩላር ደብዳቤ ይዘት ጠቃሚ ሆኖ ስላገኘነው እንደሚከተለው ቀርቧል።

 

ስለጫት ዳራ

 

ጫት መሠረቱ ምስራቅ አፍሪካ ሲሆን ስርጭቱም እስከ ደቡብ አፍሪካ ከዚያም አልፎ በየመን አፍጋኒስታንና ቱርክ ውስጥ እንደሚበቅል ይታወቃል። ጫት ተራራማና እርጥበታማ በሆኑ ቦታዎች ይበቅላል።


አንዳንድ ታሪክ አዋቂዎች እንደፃፉት ጫት መሠረቱ ኢትዮጵያ በተለይም ሐረርጌ እንደሆነና ከዚህ በመነሳት ወደ ሌሎች አገሮች እየተስፋፋ እንደሄደ ይናገራሉ።


ኢትዮጵያ፣ ኬንያ፣ የመንና ማዳጋስካር በጫት አምራችነታቸውና ተጠቃሚነታቸው በዓለም የታወቁ አገሮች ሲሆኑ የሚያመርቱትም ጫት በተለያየ መንገድ ወደ ጎረቤትና ራቅ ወዳሉ አገሮች በሕጋዊም ሆነ በሕገወጥ መንገድ እንደሚዘዋወር ይታወቃል። በተለይም የአብቃይ አገሮች/ ኢትዮጵያና ኬኒያ/ ጎረቤት የሆኑት ሶማሊያና ጅቡቲ ከፍተኛ የጫት ተጠቃሚ ቁጥር መኖሩ በጥናት ተረጋግጧል።


የጫት ተክል ከቅጠሉ ወይም ከሌላ አካሉ የማነቃቃት ኃይል ያላቸው ካቲን (Catine)፣ ካቲናን (Catahinone) እና ሜትካቲኖን (Methcathinone) የተባሉት ንጥረ ነገሮች ሲኖሩት በሚያደርሱት ከፍተኛ የጤና ጉዳት፣ የማኅበራዊና የኢኮኖሚ ችግሮች ቁጥጥር ይደረግባቸዋል።


በሌላ በኩል የአንዳንድ አገሮች /አሜሪካ፣ ካናዳና የተወሰኑ የአውሮፓ አገሮች/ የጫት ተክል በአገራቸው ውስጥ እንዳይመረት፣ እንዳይዘዋወርና ጥቅም ላይ እንዳይውል የተጠና የመቆጣጠሪያ ሕግ አውጥተዋል።


በጫት ሱስ የተያዙ ሰዎች በጊዜ ሂደት ለሌሎች ሱሶች ማለትን ለአልኮል፣ ለሲጋራ /ትምባሆ/፣ ሀሽሽ ባስ ሲልም አደገኛ እፆችና መድሀኒቶችን እስከመጠቀም የሚያደርስ ሱስ ውስጥ የመግባት እድላቸው ከፍተኛ ነው።


1. የጤና ችግሮች
- የምግብ ፍላጎት መቀነስ፣ ጫት የምግብ ፍላጎትን ይቀንሳል። በዚህም የተነሳ ቃሚው ቫይታሚን፣ ፕሮቲን… ወዘተ በሚፈለገው መጠን ስለማያገኝ በሽታን የመቋቋም ኃይሉ ደካማ ይሆናል። በመሆኑም በተለያዩ በሽታዎች በቀላሉ ሊጠቃ ይችላል።


- የሆድ ድርቀት ያመጣል፣


- በዚህም የተነሳ ለአንጀት በሽታዎችና ለኪንታሮች (hemorrhoids) ያጋልጣል፣


· የአዕምሮ ሕመም መንስኤ መሆንና ማባባስ፣


· ከፍተኛ የድካም ስሜት፣

 

      •        -  ለተላላፊ በሽታዎች ይዳርጋል፣

ጫት ብዙውን ጊዜ በቡድን የሚቃም በመሆኑ በትንፋሽ የሚተላለፉ በሽታዎች ከአንዱ ወደ ሌላው በቀላሉ ሊተላለፍ ይቻላል / ለምሳሌ ሣንባ ነቀርሳ/


· የስሜት መረበሽና መነጫነጭ፣ ራስን መጣል


- ስንፈተ ወሲብ ያስከትላል፣


ጫት ቃሚዎች የወሲብ ፍላጎት ቢኖራቸውም ወሲብ የመፈፀም ብቃታቸው ግን የተዳከመ ይሆናል።


በጫት ውስጥ የሚገኙ አነቃቂ ንጥረ ነገሮች ሱስ የማስያዝ ባህሪ ስላላቸው ተጠቃሚዎች ደጋግመው እንዲወስዱ ተፅዕኖ ስለሚያደርጉ ከላይ የተጠቀሱት ችግሮች እየተባባሱ ይሄዳሉ።


2. በኢኮኖሚ ላይ የሚያደርሰው ጉዳት፣


በሱሰኝነት ምክንያት በግለሰብም ሆነ በአገር ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ይደርሳል።

በግለሰብ ደረጃ


-  ሱሰኛው ሱሱን ለማርካት ሲል ከገቢው እየቀነሰ ለመሠረታዊ ፍላጎት ማዋል የሚገባውን ገንዘብ በተሟላ መንገድ ሊያወጣ አይችልም። በተለይም ቤተሰብ ያለው ከሆነ ለቤቱ አስፈላጊውን ወጪ ስለማይሸፍን ቤተሰብ በርሀብና በእርዛት ይሰቃያል።


- ሱሰኛው ጤናው የተናጋ ስለሚሆን በተሰማራበት የሥራ መስክ ምርታማነቱ ዝቅተኛ በመሆኑ ከሥራ ሊረር ይችላል።

በአገር ደረጃ፣


- አምራች ኃይሉ ጊዜውን በመቃም የሚያሳልፍ ከሆነ ለማምረት የሚያውለው ጊዜና አቅም አናሳ ስለሚሆን የተፈለገውን ያህል አያመርትም፣ ምርታማነት ዝቅተኛ ስለሚሆን የአገር ኢኮኖሚ ይወድቃል።


- ሱሰኞች ጤናቸው አስተማማኝ ስለማይሆን መንግስት ለህክምና ተቋማት ማቋቋሚያ፣ ለባለሙያዎች ስልጠናና ደመዎዝ፣ ለመድኃኒት መግዣ… ወዘተ ለከፍተኛ ወጪ ይዳረጋል።
- ለምግብ እህል፣ አዝርዕትና ፍራፍሬዎች.. ወዘተ ማብቀያ ማዋል ያለበት መሬት (ማሳ) ጫት እንዲበቅልበት ከተደረገ በገበያ ላይ የምግብ እህል አቅርቦት እጥረት ይፈጠራል።
-  የሀሰት ሰነዶች ይበራከታሉ፣ ገንዘብ አስመስሎ መስራት የህገወጥ ገንዘብ ዝውውር እንዲኖ በማድረግ ህጋዊ ሰነዶችን አስመስሎ መስራት የባለሥልጣናት ፊርማ አስመስሎ መፈረም ገንዘብና ሌሎች ሰነዶችን በማጭብርበር ኢኮኖሚው ይዳከማል።

 

3. በማህበራዊ ኑሮ ላይ የሚከሰት ችግር፣


በሱሰኛው ላይ የሚደርሱ ችግሮች በግለሰብ ደረጃ ብቻ ተወስነው የሚቀሩ አይደሉም። በቤተሰብና በማህበረሰቡም ላይ ከፍተኛ ችግር ይደርሳሉ። በሱስ ምክንያት የቤተሰብ መፍረስ ይከሰታል የፈረሰው ቤተሰብ አባላትም፣ እናት ለሴተኛ አዳሪነት ልትዳረግ ትችላለች፣ ልጆች ደግሞ ለጎዳና ተዳዳሪነት ይዳረጋሉ። ልጆችም ወደ ጎዳና ወደሱስ ወደ ህገወጥ ተግባራት (ወንጀል)፣ ይሰማራሉ። በዚህ የተነሳ ፀረ ማህበረሰብ (ANTISOCIAL) እርምጃዎች ሊወሰዱ የህብረተሰብ ሰላም ይታወካል።
­­
4. በፖለቲካ መረጋጋት ላይ የሚፈጠር ችግር፣


የአንድ አገር ፖለቲካ የተረጋጋ የሚሆነው ቀደም ብሎ ተጠቀሱት ጤና ነክ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ችግሮች ሲቀረፉ ነው። አለበለዚያ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ የአገርን ፖለቲካዊ ሕይወት አደጋ ላይ የሚጥሉ ችግሮች ናቸው። በሱሰኝነት ሳቢ የተለያዩ የፖለቲካ ችግሮች ይደርሳሉ፣ ከነዚህ ውስጥ አንዳንዶቹን ለመጥቀስ ያህል፣


· ሙስናና የሥነ-ምግባር ብልሹነት መስፋፋት፣
· የመንግስት ንብረት መመዝበር፣
· የአገር ሉአላዊነት አለመከበር፣
· የወንጀል ድርጅቶች መበራከት፣
· በአገሮች መካከል የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት መሻከር/ገፅታ መበላሸት/ ናቸው።


በአሁኑ ወቅት ጫት በሀገራችን 7 በመቶ የሚሆነውን ማምረት የሚችል መሬት በሚሸፍን ብዛት በመመረት ላይ የሚገኝ ሲሆን በሁሉም የአገራችን ክፍል በሚባል ደረጃ ጫትን በማምረትና በመጠቀም ተንሰራፍቶ ይገኛል።


ከ3 ሚሊዮን በላይ የሚሆን የሀገራችን ዜጎች ከጫት ምርት በሚገኘው ገቢ ህይወታቸውን በመመምራት ላይ ይገኛሉ። ይህ መሆኑ ደግሞ ችግሩን ለመፍታት የሚደረገው ጥረት ፈታኝ ያደርገዋል፡፤ ለጫት ሱስ ከሚያጋልጡ ምክንያቶች መካከል አንዱና ዋነኛው የጫት አቅርቦት ሲሆን ጫት በሌለባቸውና በማይታወቅባቸው እንደ ደቡብ አሜሪካ አይነት አገሮች ችግሩ አይታይም። የጓደኛ ግፊት፣ ግንዛቤ እጥረት፣ መገለል፣ ሰዎችን ሞዴል/ አርአያ ማድረግ፣ ፍልሰትና ስራ አጥነት ለሱስ አጋላጭ ምክንያቶች ናቸው።


በክልልችን ከጊዜ ወደ ጊዜ የምርቱ መጠንና ተፈላጊነቱ እየጨመረ በመምጣቱ በርካታ የተለያዩ አዝርዕት ይመረቱባቸው የነበሩ መሬቶች ወደ ጫት ማሳነት በመቀየር ላይ ይገኛሉ።


በመሆኑም የጤና ጥበቃ ቢሮው በጫት ዙሪያ ያለው ችግርና ወደፊት መስራት ያለባቸው ስራዎች ተወያይቷል። በውይይቱ ከታዩት ውስጥ ዋናው ችግር በጫት ዙሪያ እንደ ክልል ለመከላከልም ሆነ ለመቆጣጠር የሚያስችሉ ህጎች አለመኖሩ ነው።


በጫት ዙሪያ ሁሉም ሴክተር መስሪያ ቤቶች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚመለከት በመሆኑ በተለይም ጤና ጥበቃ ቢሮን፣ ግብርናን፣ ንግድን፣ አካባቢ ጥበቃን፣ ፖሊሰ ኮሚሽን ባልና ቱሪዝም ወዘተ የጉዳዩን አንገብጋቢነት በመረዳት ሁሉም የሚመለከታቸው አካላት በቅንጅት በመስራት ችግሩን ለመቅረፍ መስራት እንዳለብን ጤና ጥበቃ ቢሮው እያሳወቀ ጤና ቢሮ ምክረ ሀሳብም

 

1. የህግ ማዕቀፍ፡- በክልል ምክር ቤት በኩል ቁጥጥርና ክትትል ለማድረግ የሚያስችሉ ህጎች ቢወጡ፤ ምክንያቱም ጉዳዩ በርካታ ሴክተር መስሪያ ቤቶች በቀጥታም ሆነ ተዘዋዋሪ የሚመለከት በመሆኑ፣


2. ክልከላ፡- ለጫት መቃም ዋና መንስኤ የጫት አቅርቦት በመሆኑ የሚወጡ ህጎች ማተኮር ያለባቸው በቀጣይ ጫት በክልላችን ውስጥ እንዳይመረትና ምርቱም ከሌላ አካባቢ እንዳይገባ በሚያስችል መልኩ ቢሆን ወጣቱን ብሎም የቀጣዩን ትውልድ ጫት በመቃም ጋር ተያይዘው ከሚመጡ ዘርፈ ብዙ ችግሮች ከመከላከልም አልፎ የታለሙት የልማት አጀንዳዎች ለመተግበር የሚያስችል አቅም ይፈጥርልናል።


3. የማገገሚያ ማዕከላት ግንባታ (rehabilitation centers)፡- በጫት ሱስ የስነልቦናም ሆነ አካላዊ (ፊዚዎሎጂካል) የጤና ችግር ውስጥ የገቡ ሰዎች ከሱስ ለመውጣት የሚያስችል የተሟላ ህክምና መስጠት የሚችል የማገገሚያ ማዕከላት ግንባታ (rehabilitation centers) ማዘጋጀት ያስፈልጋል።


በመሆኑም የጤና ጥበቃ ቢሮው ከላይ የተጠቀሱት ምክረ ሀሳቦች ተወስደው እንዲተገበሩ ያልተቆጠበ ጥረት ይደረግ ዘንድ የአማራ ክልል ጤና ቢሮ በክልል ለሚገኙ ለሁሉም የዘርፍ መ/ቤቶች ባሰራጨው ስርኩላር ደብዳቤ አሳስቧል።

ግልባጭ
- ለም/ል ቢሮ ኃላፊ
- ለጤናና ጤና ነክ አገ/ግ/ቁጥጥር ዋ/የስራ ሂደት
- ለፈውስ ህክምና ዋ/የስራ ሂደት
ጤና ጥበቃ ቢሮ

 

 

ሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ በኦሮሚያና በሶማሌ ግጭት ለተፈናቀሉ ወገኖች መጠለያ የሚሆኑ በቢሾፍቱ ከተማ የገነባቸውን 121 ቤቶችን ቅዳሜ መጋቢት 1 ቀን 2010 ዓ.ም ለከተማ አስተዳደሩ አስረከበ።


የቤቶቹን ቁልፍ ለቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ ወ/ሮ ገነት አብደላ ያስረከቡት ዶ/ር አረጋ ይርዳው የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ቺፍ ኤግዚኪዩቲቭ ኦፊሰር ናቸው።


ቴክኖሎጂ ግሩፑ ቤቶቹን በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ገንብቶ ለማጠናቀቅ 12 ሚሊየን ብር ያህል ብር ወጪ አድርጓል።


ቤቶቹ በከተማ አስተዳደሩ የተቀመጠውን ስታንዳርድ (ስፋትና የመሥሪያ ግብአቶች) ጠብቀው በጥያቄው መሠረት በቆርቆሮ የተገነቡ ቢሆንም ወደፊት ወደግንብ መቀየር ቢፈለግ መሠረቱ ጠንካራ ተደርጎ መገንባቱን፣ በዚህም ምክንያት የቤቶቹ ዋጋ አስተዳደሩ ከተመነው መጠነኛ ጭማሪ ሊያሳይ መቻሉን ዶ/ር አረጋ ጠቁመዋል።


እያንዳንዱ ቤት በጠቅላላ 105 ካሬ ሜትር ይዞታ ያለው ሲሆን መታጠቢያና መጸዳጃ ቤቶችን ጨምሮ ቤቶቹ በ50 ካሬ ሜትር ቦታ ላይ እንዲያርፍ መደረጉንም ለማወቅ ተችሏል።


አቶ ቶሎሳ ደገፉ የኦሮሚያ ክልል ተወካይ በሥነሥርዓቱ ላይ ሲናገሩ ሼህ ሙሐመድ ቀደም ሲል 40 ሚሊየን ብር ለኦሮሚያ ክልል ለተፈናቃዮች የማቋቋሚያ ሥራ መለገሳቸውንና ድጋፉ እንደሚቀጥል ለፕሬዚደንታችን ለአቶ ለማ መገርሳ በገቡት ቃል መሠረት አሁንም ከድርጅቶቻቸው መካከል አንዱ በሆነው በሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ በቢሾፍቱ ከተማ የገነባው ቤቶች እንዳስደሰታቸው ገልጸዋል። ቤት ማግኘት አንድ ነገር ቢሆንም በቀጣይም ተፈናቃይ ወገኖች መደገፍ ይገባል ያሉት አቶ ቶሎሳ በቀጣይም መሰል ድጋፎች እንዳይለዩ አደራ ብለዋል። በዚህ ወሳኝ ወቅት ከጎናችን የቆሙ ወገኖች ሁሉ የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስትና ሕዝብ መቼም አይረሳቸውም ሲሉ ተናግረዋል።


የተከበሩ ወ/ሮ ገነት አብደላ የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ በርክክብ ሥነሥርዓቱ ላይ እንደተናገሩት ሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ የተደረገለትን ጥሪ አዎንታዊ ምላሽ በመስጠት ይህን የመሰለ ጥራቱን የጠበቀ ቤቶችን በአጭር ጊዜ ውስጥ ገንብተውልናል። ለተደረገልን ድጋፍ በቢሾፍቱ ከተማ ሕዝብና በተፈናቃይ ወገኖች ስም ምስጋናቸውን አቅርበዋል።


ዶ/ር አበራ ደሬሳ የኦሮሚያ ክልል ተፈናቃዮች መልሶ ማቋቋም ኮምቴ ሰብሳቢ በበኩላቸው የማንፈልገው፣ የማንወደው፣ መሆን የሌለበት አሳዛኝ ድርጊት በአገራችን ሆኗል። ይህን ያህል ቁጥር ያለው ሕዝብ ከሚኖርበት አካባቢ በአንድ ጊዜ ሲፈናቀል ይህ የመጀመሪያው ሳይሆን አይቀርም ብለዋል። ችግሩ ካጋጠመ በኋላ የኦሮሞ ተወላጆች ብቻ ሳይሆኑ ሌሎችም ኢትዮጵያዊያን ወገኖች መልሶ ለማቋቋም ያደረጉት ጥረት በማድነቅ ችግሩ በሌላ በኩል አንድነትንና መረዳዳትን ያስቀደመ መልካም ነገር ይዞልን መጥቷል ሲሉ ተናግረዋል።


የሼህ ሙሐመድ ስም በተገቢው መሠረት በጥሩ ሲነሳ መስማታቸው እንዳስደሰታቸው የገለጹት ዶ/ር አረጋ ሼህ ሙሐመድ ችግር ቢገጥማቸውም ለወገናቸው የሚያደርጉት አስተዋጽኦ በምንም ምክንያት እንዲስተጓጐል ስለማይፈልጉ ሥራዎቻችን ተጠናክረው ቀጥለዋል በማለት በቀጣይም አቅም በፈቀደ መጠን ወገናዊ ድጋፍ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል።


ዶ/ር አረጋ ይርዳው የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ቺፍ ኤግዚኪዩቲቭ ኦፊሰር ስለግንባታው በሰጡት አስተያየት ቤቶቹን የገነቡት የቢሾፍቱ ከተማ አስተዳደር ያቀረበላቸውን ወገናዊ ጥሪ ምላሽ መሠረት መሆኑን አስታውሰዋል። መጀመሪያ ላይ 50 ያህል ቤቶችን ለመሥራት አቅደን ነበር። ለዚህ መስሪያ የተረከብነው ቦታ ስናየው ከዚህም በላይ ሊያሰራን እንደሚችል በመገንዘባችን በጥቅሉ ወደ 121 ቤቶችን በቀረበው ዲዛይንና የግንባታ ቁሳቁስ ለመገንባት ችለናል ብለዋል።


ዶ/ር አረጋ የቤቶቹን መገንባት አስመልክቶ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው አጭር የቃለምልልስ ቆይታ የተደበላለቀ ስሜት እንደተሰማቸው ገልጸዋል። በአንድ በኩል ለወገኖቻችን ጥሪ ምላሽ በመስጠት ቤቶቹን መገንባታችን የሚያስደስተኝ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ እንዲህ ዓይነት መፈናቀል ለምን ሊከሰት ቻለ የሚለው ጥያቄ ዘወትር በውስጤ እየተመላለሰ ያሳዝነኛል ብለዋል። ወደፊትም እንዲህ ዓይነት ነገር ዳግም ያጋጥማል ብዬ አልገምትም ሲሉም አክለዋል። ዶ/ር አረጋ ጨምረውም በሻሸመኔ፣ በአዳማ፣ በቡራዩ፣ በወንጂ ለተመሳሳይ ተግባር ከአስተዳደሮቹ ለቀረቡ የዕርዳታ ጥያቄዎች የገንዘብ ዕርዳታ በቴክኖሎጂ ግሩፑ ኩባንያዎች የተበረከተ መሆኑን ገልጸዋል።


ዶ/ር አረጋ አይይዘውም በግንባታ ሥራው ወቅት ደከመን ሰለቸኝ ሳይሉ አስተዋጽኦ ያደረጉ የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ በቢሾፍቱ የሚገኙ አምስት አባል ኩባንያዎች ሠራተኞችና የሥራ መሪዎችን አመስግነዋል።


በዕለቱ የቢሾፍቱ ከተማ አስተዳደር ለሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፑ የቀረበን ሽልማት በዶ/ር አረጋ ይርዳው አማካይነት አበርክቷል።


ከሶማሌ ክልል የተፈናቀሉ የኦሮሚያ ተወላጅ ወገኖች በሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ የእራት ግብዣ ከተደረገላቸው በኋላ አዲስ ወደተሰራላቸው ቤቶች መግባት መጀመራቸውን ለመመልከት ችለናል።
ባሳለፍነው ቅዳሜ ዕለት በቢሾፍቱ ከተማ በተካሄደው የርክክብ ሥነሥርዓት ላይ የኦሮሚያ ክልል ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ አባገዳዎችና የቢሾፍቱ ከተማ ጥሪ የተደረገላቸው ነዋሪዎች እና የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ የሥራ መሪዎች ተገኝተዋል።


የቢሾፍቱ የቤቶች ግንባታ የመሠረት ድንጋይ በወ/ሮ ገነት እና በዶ/ር አረጋ የተቀመጠው ታህሳስ 11 ቀን 2010 ዓ.ም ነበር። 

 

 

 


“በነፃነት ጠንክረን ኦሮሚያ ውስጥ ስንሰራ
የሕዝባችንን ችግር መፍታት እንችላለን”

 

አቶ ለማ መገርሳ
የኦሮሚያ ክልለ ፕሬዚደንት

 

የኦሮሞ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦህዴድ) ማዕከላዊ ኮሚቴ የካቲት 15 ቀን 2010 ዓ.ም ባካሄደዉ ስብሰባ አዲስ ሊቀመንበር መምረጡ ይታወሳል። በዚህም መሰረት ዶ/ር አቢይ አህመድ የድርጅቱ ሊቀመንበር፣ አቶ ለማ መገርሳ ደግሞ ምክትል ሊቀመንበር ሆነዉ እንዲያገለግሉ ወስኗል።


ኦህዴድ አዲስ ሊቀመንበር መምረጥ ለምን እንዳስፈለገው? የኦሮሚያ ክልልን የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት እንዴት ማሳካት ይቻላል? የፌዴራል ሥልጣን ኦሕዴድ እንዴት ይመለከተዋል? እና መሰል ርዕሰ ጉዳዮች ጋር በተያያዘ አቶ ለማ መገርሳ ከኦ.ቢ.ኤን ጋር ሰሞኑን ባደረጉት ቃለምልልስ ምላሽ ሰጥተዋል።


አቶ ለማ መገርሳ ከኦ.ቢ.ኤን ጋር ያደረጉትን ቃለ ምልልስ የኦሮሚያ የመንግሥት ኮምኒኬሽን ጽ/ቤት ወደ አማርኛ መልሶታል። ይህንኑ ከዚህ በታች አስተናግደነዋል። መልካም ንባብ።

 

*** *** ***

 

የኦህዴድ ማዕከላዊ ኮሚቴ ባካሄደው ስብሰባ፤ የድርጅታችን አሰራር መሠረት በማድረግ የአመራሮችን ሁኔታ አስመልክቶ አንዳንድ አቅጣጫዎችን በማስቀመጥ ውሳኔዎችን አስተላልፏል።


በአሁኑ ወቅት በሃገራችን ከተፈጠረው ሁኔታ በመነሳት፤ ድርጅታችን የሕዝባችንን ጥያቄ ከመመለስ አንፃር እስካሁን የሄደዉ አካሄድ ምን እንደሚምስል እና ትግሉን ብስለትና ቀጣይነት ባለው መንገድ እንዴት መምራት ይችላል በሚል መንፈስ መልሰን መላልሰን ስንመለከተው ነበር።


በዚህ አካሄድም ግልጽ የሆነ ነገር ተፈጥሯል። ሕዝባችን እንደክልል ራሱን በራሱ ማስተዳደርና የኢኮኖሚ ተጠቃሚ እንዲሆን ከመፈለጉ የተነሳ ጥያቄዎችን ሲያነሳ ነበር። በሌላ መልኩም በፌደራል ደረጃ የሃላፊነት ድርሻ በመወሰድና በወሰደውም ልክ የአመራርነት ድርሻ እንዲኖረው ጥያቄ ነበረው። ይህ ጥያቄ ደግሞ የሕዝባችን ብቻ ሳይሆን የድርጅታችንም ጥያቄ ነበር። በክልልም ሆነ በፌዴራል ደረጃ የአመራርነት ሚናችንን በተገቢዉ መንገድ በመወጣት ለህዝባቸን ጥያቄ ተገቢዉን ምላሽ መስጠት እንዳለብን እናምናለን። ይህንን ከግብ ማድረስ ይገባናል። ለስኬታማነቱም ከሕዝባችን ጋር በመሆን ረዥም የትግል ጉዞ በማድረግ እዚህ ደርሰናል። ይህ ማለት ግን ትግሉ በዚህ አበቃ ማለት አይደለም። ትልቁ ትግል ከፊታችን ያለው ነው። ከዚህ በመነሳትም በፌዴራል መንግስት ውስጥ የአመራርነት ሚና በብቃት መወጣት አለብን ስንል ክልላችንን በመዘንጋት መሆን የለበትም።


እዚህ ላይ ማሰብ ያለብን አብይ ጉዳይ ሃላፊነትን መቀበል አለብን ብለን ማሰብ ብቻ ሳይሆን በታሪክ አጋጣሚ ያገኘነውን ዕድል እንዴት አድርገን ልንሰራበት እንደምንችል በማጤን በበሰለ አካሄድ የወደፊቱን ግብ ማየት ነው እንጂ ኃላፊነትን መቀበል ብቻውን በቂ አይሆንም። ጉዳዩን ስትራቴጅያዊ በሆነ መንገድ ማጤን አስፈላጊ ነው። የተሰጠንን ዕድል በአግባቡ ካልተጠቀምንበትም መውደቅ ሊመጣ ይችላል። ይህ ደግሞ በሕዝባችን ላይ የሚያመጣው ተጽዕኖ ቀላል አይሆንም፤ በመሆኑም ጉዳዩን በሰከነ መንፈስ በማየት ልንሰራ ይገባል። ሕዝባችን በፌዴራል መንግስት ተገቢዉን የኃላፊነት ድርሻ ማግኘት አለብን ብሎ ሲጠይቅ ጥያቄው የሞራል ጥያቄ ነው። ድርጅቱም በዚህ ጥያቄ ተገቢነት ያምናል። በፌዴራል ደረጃ የሚቀመጠው አመራር ለኦሮሞ ሕዝብ የተለየ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትን ያመጣል ብለን አናስብም። አንድ ሰው ከመካከላችን በመውጣት ሀገሪቱን መምራት ይችላል ብንል እንኳ፤ የሀገሪቱን ብሔር ብሔረሰቦች በእኩልነት እና በፍትሐዊነት ይመራል። የታገልነውም ለዚህ ነው። የኦሮሞን ሕዝብ ወክሎ እንደመቀመጡ መጠንም የኢትዮጵያን ሕዝብ ክብርና ጥቅም በማስጠበቅ እኩልነት በሀገሪቱ እንዲሰፍን እና ፍትሐዊነት እንዲረጋገጥ መስራት አለበት።


በሌላ በኩል የኦሮሞን ክብር ማስጠበቅ የምንችለው ሰርቀን ለሕዝባችን በማምጣት ሳይሆን ለፍትሐዊነትና ለእውነት የምንስራ መሆናችንን በተሰጠን ዕድል ሰርተን በማሳየት ብቻ ነዉ።


በቀጣይነት የሚነሳው የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት ጥያቄ ነው። ይህ የሕዝብ ጥያቄ እንዴት መመለስ እንዳለበት ማዕከላዊ ኮሚቴው በግልጽና በጥልቀት በመወያየትና በመደማመጥ ከኢኮኖሚ ተጠቃሚነት አንፃር ያለዉ ችግር እንዴት መፈታት እንዳለበት ሲመለከት ቆይቷል። ይህን ችግር ለመፍታት የአመራሩ ድርሻ ቁልፍ መሆኑ ተሰምሮበታል። ከዚህ በመነሳት እንደ አመራር ያለንን ፑል በመጠቀም ከምን ጊዜውም በላይ በአንድ ልብና ሃሳብ ጠንክረን team spirit (collective leadership) ፈጥረን በመንቀሳቀስ ላይ እንገኛለን።


ከግብ የምናደርሰው የህዝባችንን ጥያቄ ስለሆነ በክልል ያለውን አመራራችንን እንዴት እናስቀጥል፣ በፌዴራል ደረጃ ያለንን ተልዕኮስ እንዴት ከግብ እናድርስ የሚለውን ሃሳብ አፅንኦት ሰጥተን ተመልክተነዋል። በፌዴራል ደረጃ ያለውን ብቻ በማየት በክልል ያለውን ጉዳይ የምናንጠባጥብ ከሆነ ውድቀት ማስከተሉ አይቀርም። አንድ ሰው አይደለም፤ ሀያ ሰው በፌዴራል ደረጃ ወንበር ቢያገኝ፤ የኦሮሞ ሕዝብ ጥያቄ መልስ አግኝቷል ማለት አይደለም። ስለሆነም በሁለቱም አቅጣጫ ተመልክተን አንድም ክልላችንና ሕዝባችን ያሉባቸውን ችግሮች ያለማንም ጣልቃ ገብነትና ንክኪ ራስችንን ችለን ማስተዳደር መቻል ትልቅ ድል ነው።


በተለይ የኢኮኖሚ ጥያቄን በመለከተ፤ ድርጅታችንን በማጠናከርና የመንግስት መዋቅርን በመገንባት ላይ አትኩረን ከሰራን ከምን ጊዜውም በላይ ልንጠቀምበት እንችላለን። ዋናው ትኩረት ኦሮሚያ ላይ መስራት ነው። የስልጣናችን ምንጭ ሕዝባችን ስለሆነ ወደፊትም ወደ ፌዴራል ሄደን የምንሰራው ሥራ በግለሰብ የሚሰራ ስላልሆነ ይህ ሕዝብ ዕውቅና እስካልሰጠውና እስካልደገፈው ሁለት ሰውም ይሁን ሀያ ሰው ሄዶ ውጤታማ ሊሆን አይችልም። ይህንን ደግሞ ማምጣት የምንችለው በቤታችን ውስጥ የምንፈልገውን ነገር መስራት ስንችል ነው። በነፃነት ጠንክረን ኦሮሚያ ውስጥ ስንሰራ የሕዝባችንን ችግር መፍታት እንችላለን። በተለያየ መልኩ እንቅፋት እየሆነብን መሮጥ የምንችለውን ያህል እንዳንሮጥ የገደበን ነገር ቢኖርም፤ አሁን ባለን አቅም መሮጥ የሚያስችለን ነገር አለን ብለን እናምናለን። ስለዚህ ጠንካራ አመራር በክልላችን ሊኖረን ይገባል። ብዙ በጅምር ተንጠልጥለው ያሉ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትና ሕዝባችንን አንድ የማድረግ ስራዎች ይቀሩናል፡


የመንግስትና የድርጅት አደረጃጀት ጠንካራና ለሕዝቡ የሚቆረቆር መሆን አለበት። ይህንን ድርጅት ለማጠናከር የተለያዩ ትግሎችንና እርምጃዎችን እየወሰድን እዚህ ደርሰናል። ነገር ግን አሁንም ጠንካራ ሆኖ የወጣ አይደለም። አሁንም በተለየ መንገድ ማጠንከር ያስፈልጋል። ዝም ብለን በሩን ክፍት አድርገን ሁላችንም የምንሄድ ከሆነ ተያይዘን እንወድቃለን። አሁን ባለበት በአንድ ልብና ሃሳብ ጠንክረን ከሰራን ከላይ የምንሰራው ስራም ዉጤታማ ይሆናል፣ ረዥም መንገድም ይጓዛል፣ በመንገድም አይቀርም። ይሄንን የሚያስተጓጉል የሚሞክር ሊኖር ይችል ይሆናል፤ በሕዝብና በጠንካራ ድርጅት ከተደገፈ ግን ምንም አይሆንም፤ ስለሆነም በኦሮሚያ ላይ የሚሰራው ስራ ወሳኝ ነው።ስለዚህ ጠንካራ የሆነ አመራር ኦሮሚያ ላይ ሊኖረን ይገባል። ልክ እንደ እግር ኳስ ጨዋታ ማን የት ቢጫወት የበለጠ ውጤት ያመጣል እንደሚባለው ማየት አለብን። ከዚህ በመነሳት ካለን የአመራር ፑል ማንን የትና እንዴት ብናዘጋጅ ይሻላል ብለን አንዱን በማንሳትና ሌላውን በመተው ሳይሆን በአንድ ሃሳብና በቡድን ለአንድ ግብ ብንስራ ተያይዘን ረዥም መንገድ መጓዝ እንችላለን። ሕዝባችን ከእኛ የሚጠበቀውንም ነገር ከግብ ማድረስ እንችላለን።


ከዚህም በመነሳት የህዝባችንን ፍላጎት ከግብ ለማድረስ በሚያስችለን መልኩ አንድ አንድ ማስተካከያዎችን አድርገናል። ያደረግነው ማስተካከያ በፌዴራል ደረጃ የኦህዴድ ሚና የጎላ እንደሚሆን ሙሉ እምነት አለን። ድርጅቱ በፌዴራል አመራርነት ዉስጥ በሚገባ ሚናውን እንዲወጣ ስንታገል ነበር፤ እየታገልንም ነው፥ ለወደፊትም እንታገላለን።ይሄም ጥያቄ ዉስጥ አይገባም። የሚሆነዉም ዲሞክራቲክ በሆነ መልክ ነው። እንዲህ ስናደርግ ደግሞ ማን የት ቢተካ የበለጠ ዉጤታማ እንሆናለን በማለት አይተናል። በሌላ በኩል እንደመስፈርት የሚነሱ አንድ አንድ ጉዳዮች ከወዲሁ በተሟላ መልክ እንድናደራጅ ትኩረት ሰጥተን ተወያይተን ወስነናል። አንድ አንድ ለውጥም አድርገናል፤ ለምሳሌ ማናችንም ከማናችን በልጠን አይደለም፤ ነገር ግን ማን የት ቢሆን በይበልጥ ዉጤት ማምጣት ይችላል? እና የድርጅቱን አላማ ከግብ ማድረስ ይችላል በማለት አይተናል።


በዚህም መሰረት ዶ/ር አብይ የድርጅቱ ሊቀመንበር ሆኖ እንዲሰራ እኔ ደግሞ ምክትል ሆኜ እንድሰራ ወስነናል። ይሄን ስናደርግ ለህዝባችን ግልፅ ሊሆን የሚገባው ምንም ነገር ተፈጥሮ አይደለም። ነገር ግን የህዝባችንን ፍላጎት ከግብ ለማድረስ የተጠቀምንበት ስልት እንጂ። ይሄ የፖለቲካ ጉዳይ ነው፤ እድር አይደለም ወይም ማህበር አይደለም። ፖለቲካ ደግሞ በሁሉ አቅጣጫ መመልከትን ይጠይቃል። የህዝብ ፍላጎትን ያማከለና የድርጅቱን ዓላማ ከግብ ያደርሳል ብለን ያስብነውን ሁሉ አድርገናል። በዚህ ዕይታ ነው ይሄን ማስተካከያ ያደረግነው። እንደዚህ ሲሆን አንድና ሁለት ሰው ማዘጋጀት ሳይሆን ወደ ፌዴራል አመራር የሚሄድ አካል በቡድን እንዲሰራ በማሰብ ጭምር ነው። ለፌዴራል የሚሄድ አካል እንዴት መሰራት እንዳለበት፤ ምን መስራት እንዳለበት ግንዛቤ በመያዝ ይሄን ማስተካከያ አድርገናል። በክልል የሚቀረው አካል ምን መስራት እንዳለበት አንድ ሁለት ብለን አስቀምጠናል። ሁለቱም አካላት ደግሞ በመደማመጥ፤ በመተጋገዝ ይሰራሉ ብሎ ድርጅቱ አምኖበት ማዕከላዊ ኮሚቴው ቀጣዩን ስራ በማጤን ወስኗል።


ይህ ማለት ድርጅቱን ስመራው እንደቆየሁት አሁንም እመራለሁ፤ ሌሎቹም እንዲሁ። በጅምሩ ተንጠልጥሎ ያሉ የቤት ሥራዎች አሉን። ተንጠልጥሎ ያለ ሥራን ትቶ መሄድ ደግሞ የራሱ የሆነ ተፅእኖ ይኖረዋል። ስለዚህ እንደ እኛ ሃሳብ ጅምር ስራዎችን በክልሉ እየገነባን ባለነው ቲም/ቡድን/ በርትተን ብንሰራ ይበልጥ የተሳካ ይሆናል። ወደ ፌዴራል የሚሄደው ቡድን በዚህ ደረጃ የህዝባችን ፍላጎት ያስከብራል። ይሄንን ስናደርግ ለስልጣን ስሌት የምናየዉ ከሆነ፤ አንዱ ወንበር ካንዱ ይበልጣል። ይሄ ደግሞ በታሪክ ሲገጥመን ለመቀበል ማናችንም ትልቅ ጉጉት ይኖረናል። ነገር ግን እንደግለሰብ ወንበር በመመኘት ብቻ ህዝባችን ዋጋ የከፈለበትን ጉዳይ ከግብ እናደርሳለን ብለን ማሰብ አይቻልም። በይበልጥ የት ሆነን ብንሰራ ህዝቤ ዋጋ የከፈለበትን ከግብ አደርሳለሁ ብሎ በማሰብ እንጂ። ለእኔ ትልቁ ስኬት ዋጋ ከፍለን እዚህ ያደረስነዉን ትግልና በኦሮሚያ የተጀመረውን ሁሉን አቀፍ ትግል ከግብ ማድረስ ሲቻል ነው። የተለያዩ ጫናዎችና ሙሉ ትኩረታችንን የሚበትኑ ጉዳዮች ከቆሙ በሙሉ ኃይል ዛሬ ላይ ከምናደርገው ሩጫ በሁለትና ሶስት እጥፍ መፍጠን እንችላለን። ሌት ተቀን ሙሉ ኃይላችንን በመጠቀም በኦሮሚያ የጎሉ ለውጦች እናመጣለን ብዬ አምናለሁ።

 

የሚኒስትሮች ምክርቤት የካቲት 9 ቀን 2010 ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ የአገሪቱን ሠላምና መረጋጋት በአስተማማኝ ሁኔታ ለማስጠበቅና የዜጎችን ሕገመንግሥታዊ መብት ለማስከበር የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲታወጅ ወስኗል። በዚሁ መሠረት ለቀጣይ ስድስት ወራት በሥራ ላይ የሚውል አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መተግበር ጀምሯል። ይህ አዋጅ ካለፈው ስድስት ወራት ወዲህ ለሁለተኛ ጊዜ በሥራ ላይ እንዲውል የተደረገ ነው።


እንደሚታወሰው የሚኒስትሮች ምክርቤት በተመሳሳይ ሁኔታ መስከረም 28 ቀን 2009 ዓ.ም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ደንግጎ ለ10 ወራት ጊዜ ያህል በሥራ ላይ ቆይቶ በሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም መጨረሻ ፓርላማው ባካሄደው አስቸኳይ ስብሰባ እንዲነሳ መደረጉ የሚዘነጋ አይደለም። በወቅቱ አዋጁ ሲደነገግ ታሳቢ ያደረገው ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ያጋጠመውን የጸጥታ መደፍረስ በመደበኛ ሁኔታ መቆጣጠር ባለመቻሉ ነው።

 

የአምናው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ምን ፈየደ?


አዋጁ ለሠላምና መረጋጋት እንቅፋት ሆነዋል የተባሉ ግሰለቦችን በቁጥጥር ሥር ለማዋል ጠቅሟል። አንጻራዊ በሆነ መልኩ ጊዜያዊ ጸጥታ ለማስፈንም እንዲሁ። ዘላቂ ሠላም ከማምጣት አንጻር ግን አስተዋጽኦው ዝቅተኛ ነበር ብሎ መውሰድ የሚቻልባቸው ተጨባጭ ሁኔታዎች የአዋጁን መነሳት ተከትሎ ተከስተዋል።


በአንጻሩ ግን ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ ጥልቅ ተሀድሶ ለማድረግ በገባው ቃል መሠረት መታደስ ችሏል ወይ የሚለው መሠረታዊ ጥያቄ ነው። በራሱ ግምገማ መሠረት የጥልቅ ተሀድሶው ጥልቀት የሚጎድለው ሆኗል። እናም ለሠላምና ጸጥታ መደፍረሱ ዋንኛ ምክንያት የሆነው በተለይ ሥልጣንን ለግል ጥቅም ከማዋል ጋር ተያይዞ የሚታይ የሥልጣን አተያይ ችግር የወለዳቸው ኪራይ ሰብሳቢነት ፖለቲካ መገለጫ የሆኑት ትምክህተኝነት፣ ጠባብነት፣ ብልሹ አሠራርና ሙስና…ትርጉም ባለው መልክ ቀርፎ፣ ተጠያቂዎችን ለሕግ ማቅረብ አልቻለም። እናም የአዋጁ በሥራ ላይ መቆየት ከዚህ አንጻር የነበረው ፋይዳ የረባ አለመሆኑን ለመረዳት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ከተነሳ ከሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም መጨረሻ በኋላ የተፈጠሩትን ዘግናኝ የሠላም መደፍረስ ችግሮች ማጤን ብቻ ይበቃል።


«መጪው ዘመን የኢትዮጵያ የከፍታ ዘመን ነው» በተባለበት የ2010 መባቻ ላይ የተሰማው የኦሮሚያ እና የሶማሌ ክልሎች ዘግናኝ ግጭት እንደአንድ አብነት ማንሳት ይቻላል። ግጭቱ አብረው በኖሩ ሕዝቦች መካከል ሞትና ከፍተኛ ቁጥር የያዘ መፈናቀልን አስከትሏል። ይህም ሆኖ ላለፉት ስድስት ወራት በዚህ ግዙፍ የሞትና የመፈናቀል አደጋ ጀርባ ያሉ አካላት በአግባቡ ተለይተው በተሟላ መልኩ ለፍርድ መቅረብ አለመቻላቸው የገዥው ፖርቲ አገር የማስተዳደር፣ የመምራት አቅምና ብቃት ጥያቄ ምልክት ላይ የጣሉ ናቸው። ከግጭቶቹ ጀርባ ከፍተኛ የመንግሥት ሹማምንት አሉ የሚለው የአንዳንድ ወገኖች ጥርጣሬ መንግሥት መመርመር አለመቻሉ አሁን ድረስ በወጉ ያልተመለሰ እንቆቅልሽ ሆኗል።


ከየካቲት 9 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ለሁለተኛ ጊዜ በሥራ ላይ የዋለው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ዓላማ ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በቂ ጊዜ አግኝቶ ማሻሻያዎችን ለማድረግ የሚጠቀምበት ነው ወይንስ የተቃወሙትን ሀይላት በሓይል ጸጥ ለማሰኘት ያለመ ብቻ ነው የሚለው አሁንም በተግባር መመለስ የሚኖርበት ጥያቄ ነው።

 

ለመሆኑ ሕገመንግሥቱ ስለአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ምን ይላል?


አንቀፅ 93 ስለ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ
1 ሀ/ የውጭ ወረራ ሲያጋጥም ወይም ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አደጋ ላይ የሚጥል ሁኔታ ሲከሰትና በተለመደው የሕግ ማስከበር ሥርዓት ለመቋቋም የማይቻል ሲሆን፣ ማናቸውም የተፈጥሮ አደጋ ሲያጋጥም ወይም የሕዝብን ጤንነት አደጋ ላይ የሚጥል በሽታ ሲከሰት፣ የፌዴራሉ መንግሥት የሚኒስትሮች ምክር ቤት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የመደንገግ ሥልጣን አለው።
ለ/ የተፈጥሮ አደጋ ሲያጋጥም ወይም የሕዝብን ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥል በሽታ ሲከሰት የክልል መስተዳድሮች በክልላቸው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሊያውጁ ይችላሉ። ዝርዝሩ ክልሎች ይህን ሕገ መንግሥት መሠረት በማድረግ በሚያወጧቸው ሕገመንግሥቶች ይወሰናል።

 

2. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 1 /ሀ/ መሰረት የሚታወጅ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ፣
ሀ/ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሥራ ላይ ባለ ጊዜ የታወጀ ከሆነ በታወጀ በአርባ ስምንት ሰዓታት ውስጥ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቅረብ አለበት። አዋጁ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሁለት- ሦስተኛው ድምጽ ተቀባይነት ካላገኘ ወዲያውኑ ይሻራል።
ለ/ ከላይ በንዑስ አንቀጽ /ሀ/ ሥር የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሥራ ላይ ባልሆነበት ወቅት የሚታወጅ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቅረብ ያለበት አዋጁ በታወጀ በአሥራ አምሥት ቀናት ውስጥ ነው።

 

3. በሚኒስትሮች ምክር ቤት የተደነገገው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በምክር ቤቱ ተቀባይነት ካገኘ በኝላ ሊቆይ የሚችለው እስከ ስድስት ወራት ነው። የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሁለት ሦስተኛ ድምጽ አንድን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በየአራት ወሩ በተደጋጋሚ እንዲታደስ ሊያደርግ ይችላል።

 

4. ሀ/ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሚታወጅበት ጊዜ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣቸው ደንቦች መሰረት የሀገርን ሰላምና ሕልውና፣ የሕዝብን ደህንነት፣ሕግና ሥርዓትን የማስከበር ሥልጣን ይኖረዋል።
ለ/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣን በሕገ መንግሥቱ የተቀመጡትን መሰረታዊ የፖለቲካና የዴሞክራሲ መብቶችን፣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ለማወጅ ምክንያት የሆነውን ጉዳይ ለማስወገድ ተፈላጊ ሆኖ በተገኘውደረጃ፣ እስከ ማገድ ሊደርስ የሚችል ነው።
ሐ/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሥራ የሚያወጣቸው ድንጋጌዎችና የሚወስዳቸው እርምጃዎች በማናቸውም ረገድ በዚህ ሕገመንግሥት አንቀጽ 1፣ 18፣ 25፣ እና 39 ንዑስ አንቀጽ 1 እና 2 የተቀመጡትን መብቶች የሚገድቡ ሊሆኑ አይችሉም።
………………………….

 

…………………………………
5. በሀገሪቱ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሚታወጅበት ወቅት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከአባላቱና ከሕግ ባለሙያዎች መርጦ የሚመድባቸው ሰባት አባላት ያሉት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ ያቋቁማል። ቦርዱ አዋጁ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚጸድቅበት ጊዜ ይቋቋማል፣

 

6. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ የሚከተሉት ሥልጣንና ኃላፊነቶች አሉት።

ሀ/ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ምክንያት የታሰሩትን ግለሰቦች ስም በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ይፋ ማድረግና የታሰሩበትን ምክንያት መግለጽ፣
ለ/ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወቅት የሚወሰዱት እርምጃዎች በማናቸውም ረገድ ኢሰብዓዊ አለመሆናቸውን መቆጣጠርና መከታተል፣
ሐ/ ማናቸውም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እርምጃ ኢ- ሰብዓዊ መሆኑን ሲያምንበት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም የሚኒስሮች ምክር ቤት እርምጃውን እንዲያስተካክል ሐሳብ መስጠት፣
መ/ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እርምጃዎች ኢሰብዓዊ ድርጊት የሚፈጽሙትን ሁሉ ለፍርድ እንዲቀርቡ ማድረግ፣
ሠ/ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲቀጥል ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥያቄ ሲቀርብ ያለውን አስተያየት ለምክር ቤቱ ማቅረብ የሚሉት ይገኙበታል። 

Page 1 of 16

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us