አድዋ! ታሪክን የማጥፋት ዘመቻ (Historicide) ሰለባ

Wednesday, 01 March 2017 12:09

 

በሐይለስላሴ ካሳ

እ.ኤ.አ በ1995 የተመሰረተዉ "Project Syndicate" የተሰኘዉ የድረ ገጽ ሚድያ (online Media) በተለያዩ ዓለም አቀፋዊ ጉዳዮች ላይ ታዋቂ ፖለቲከኞች እና ምሁራን ምርምር ነክ ፅሁፎችን (Articles) የሚያቀርቡበት ነዉ። መቀመጫዉን ቼክ ሪፐብሊክ ፕሬግ ያደረገዉ ይህ ሚድያ ከቀናት በፊትም “The politics of Historicide" በሚል ርዕስ አንድ ጽሁፍ አስነብቦ ነበር። ጸሀፊዉ እዉቁ አሜሪካዊ ዲፕሎማት እና በርካታ በዓለም አቀፍ የጸጥታ ስጋቶች (International Security Threats) እና የዉጭ ግንኙነት ፖሊሲ (Foreign Policy) ላይ ያተኮሩ መጽሐፍትን የጻፉት ዶ/ር ሪቻርድ ናታሃን ሀስ ናቸዉ። ይህ ጽሁፍ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በሽብር ቡድኖች እየወደሙ ስለሚገኙ ታሪካዊ ቅርሶች ሀይ ባይ ማጣት ያትታል። ጽሁፉ የቀደምት ስልጣኔ ታሪክ ባለቤቶች በሆኑት ሶርያ እና ኢራቅ የአይ ኤስ  የሽብር ቡድን በተቆጣጠራቸዉ ከተሞች የሚገኙ እሰላማዊ ቅርሶች ላይ ያደረሰዉ ዉድመትን ይተርካል። ወዲህ ከእኛዉ አህጉር ደግሞ የቱአሬግ አማጽያን በማሊ ቲምቡክቱ የነበሩ ቅርሶች እንዳልነበሩ ማደረጉን ፀሐፊዉ ያወሳሉ። ታዲያ ይህ የቀደመዉ ትዉልድ ከወደፊቱ ጋር የሚገናኝበትን ድልድይ ማፍረስ ነዉ የሚሉት ዶ/ር ሪቻርድ ሀስ ሁኔታዉንም ሒስትሪሳይድ (Historicide) ወይም "ቀደምት ታሪኮችን ሆን ብሎ የማጥፋት ዘመቻ" ሲሉ ይገልጡታል።

ታዲያ ዶ/ር ሪቻርድ "Historicide" የሽብር ቡድኖች እንደሚያደርጉት ቁሳዊ በሆኑ የታሪክ ቅሪቶች ላይ ብቻ የሚፈጸም ሳይሆን የቀደሙ የህዝቦች መገለጫዎችን፣ እሴቶችን እና የጀግንነት ታሪኮችንም (ልክ እንደ አድዋ ያሉትን ማለት ነዉ) ማጥፋትንም ይጨምራል ይላሉ። ይህ በዋናነት በሀገራት መሪዎች የሚፈጸም እንደሆነም ይገልጣሉ። በሁለቱም አይነት የሚፈጸሙ ጥፋቶች መነሻዉ ደግሞ የሽብር ቡድኖች ወይም የሀገራት መሪዎች የቀደሙ ታሪኮችን ሆን ብለዉ በማደብዘዝ አልያም በማጥፋት ለወደፊት የሚተላለፍ የስኬት ታሪክን ከራስ ለማስጀመር ከመሻት የሚመነጭ የታሪክ ሽሚያ እሽቅድድም ነዉ ይላሉ ዶ/ር ሪቻርድ። ይህንንም ሀሳብ እንዲህ ይገልታል፡  "Leaders wishing to mold a society around a new and different set of ideas, loyalties and forms of behavior first need to destroy adults’ existing identities and prevent the transmission of these identities to children. Destroying the symbols and expressions of these identities and the ideas they embody, the revolutionaries believe, is a prerequisite to building a new society, culture and/or polity"

"መሪዎች አንድ ህዝብን እነሱ በሚፈልጓቸዉ አዳዲስ ሀሳቦች፣ ባህሪዎች እና ታማኝነት ለመቃኘት ሲፈልጉ መጀመሪያ የሚያደርጉት ነገር የቀደመ መገለጫ ማጥፋት እና ይህ ወደ ልጆች እንዳይተላለፍ ማድረግ ነዉ። ይህን የህዝቦች መገለጫ ማጥፋቱ  ድግሞ አዲስ አይነት ማህበረሰብ እና ታሪክ ለመፍጠር እንደሚያስችላቸዉ እነዚህ መሪዎች ያምናሉ።" እንደማለት ነዉ። ታዲያ የአድዋ ድል ታሪክም ከዚህ ጸሀፊዉ ካስቀመጣቸዉ የመሪዎች ፍላጎት በመነጨ የሒስትሪሳይድ (Historicide) ሰለባ ነዉ ለማለት እንችላለን። ይህን ድምዳሜዬን ደግሞ እንደሚከተለው ላስረዳ።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ክብር ማኅተም እና የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ተጋድሎ ቀንዲል የሆነዉ የአድዋ ድል ለእኛ ለኢትዮጵያዉያን የአንድነታችን፣ ህብረታችን እና ጥንካሬያችን መገለጫ ነዉ። ይህ ማለት ደግሞ አድዋን ስንዘክር ለዚህ ያበቁንን ጀግኖች አባቶቻችንን እና መሪዎቻችንን የምንዘክርበት ብቻ ሳይሆን እነዚህ የጋራ የሆኑ መገለጫዎቻችንን ለማጎልበት እና ለማጠናከር በዚህም ጠንካራ ኢትዮጵያን በጋራ ለመፍጠር የምናልምበት ጭምር ነዉ ማለት ነዉ። ታዲያ ይህ ከሆነ በአሉን የበለጠ የሚያጎላና የሚገባዉን ያክል ክብረ በመስጠት የአድዋ ድል የአፍሪካዉያን ጭምር እንዲሆን የሚጥር መንግስት ሊኖር ግድ ነዉ። እንግዲህ ከዚህ አንጻር በአሁኑ መንግስት አድዋ ድል እና ጀግኖች አባቶቻችን እንዲጎሉ ተደርገዋል ወይ ብለን መጠየቅ ይገባናል። ለእኔ መልሱ "አድዋ የአሁኑ መሪዎቻችን ያደበዘዙት የትላንት ትዉልዶች የድል ስጦታ ነዉ" የሚል ነዉ። በሌላ አገላለጥ አድዋ በአሁኑ መሪዎቻችን የሂስትሪሳይድ (Historicide) ሰለባ ከሆኑ ህዝባዊ መገለጫዎቻችን መካከል አንዱ ነዉ ባይ ነኝ። ለዚህ ማሳያዎች የምላቸዉን ላስቀምጥ። በዚያ ሁሉም አፍሪካውያን በባርነት ቀንበር ስር ሊወድቁ ግድ በሆነበት ወቅት ላይ በአድዋ አልደፈር ባይነቱን ካስመሰከርው አፄ ሚኒሊክ ይልቅ በሀገር ዉህደት ወቅት በተካሄዱ ጦርነቶች ጨፍጫፊ ተደርጎ በአሁኑ መሪዎቻችን የተሳሉት ሚኒሊክን የአሁኑም ሆነ ቀጣይ ትወልዶች የበለጠ እንዲያወቁት ብርቱ ስራ ተሰርቷል። ይህ በመሪዎቻችን የተሰራ የአድዋ ድል አንድ የሂስትሪሳይድ ሰለባ ስለመሆኑ ማሳያ ነዉ።

ሌላዉ ማሳያ የ አድዋ በአልን ጨምሮ ሌሎች በየካቲት ወር የሚከበሩ የቀደሙ አባቶቻችን ተጋድሎ በአላት አከባበር እና በዚህ ወርም ሆነ ቀደም ብለዉ የሚከበሩ ፓርቲያዊ በአላትን የአከባበር ሁኔታ መመልከቱ በቂ ነዉ። በእርግጥ የአድዋን  በአል ዘንድሮ በበቂ ደረጃ ባይሆንም ከቀደሙት በተሻለ ለማክበር ጥረት ተደርጓል። ነገር ግን አሁንም የቀጣዩ ትዉልድ ባለቤቶች የሆኑት ሕጻናት ከየካቲት 12 ወይም 23 በላይ ህዳር 29ን፣ ወይም ሕዳር 11ን አልያም የካቲት11ን የበለጠ እንዲያወቁት ተደርገዉ ነዉ እየተቀረፁ ያሉት። ለዚህ ደግሞ በቀላሉ ሚድያዎችን መመልከት በቂ ነዉ። የካቲት 11ን ለ42ኛ ጊዜ ለማክበር አሸሸ ገዳሜ ሲሉ የነበሩት ሚድያዎች በተለይ (የመንግሰት ሚድያዎች) ከ30ሺ በላይ ኢትዮጵያዉያን በጣሊያን ስለተጨፈጨፉበት የካቲት 12 ግን ምንም ሳይሉ ማለፋቸዉ ምን ያክል የአሁኑ መንግስት ታሪክን ከራሱ ለመጀመር በማሰብ የቀደሙትን ተጋድሎዎች እያደበዘዘ ስለመሆኑ ጥሩ ማሳያ ይሆነናል። ፒያሳ ላይ ካለዉ የሚኒሊክ ሀዉልት ይልቅ ስለ አኖሌ ወይም ጨለንቆ ሀዉልቶች ብዙ እንዲወራ እና እንዲባል በመንግስት መፈለጉም ሌላዉ ተያያዥ ማሳያ ነዉ።

ሌላዉ እንደ ማሳያነት ላነሳዉ የምፈልገዉ በየቦታዉ እንደጠበል ዩኒቨርስቲዎችን ስንከፍት የአድዋ ድልን አፍሪካዊነት ለማጉላት እና ምርምሮችን ለማስፋት ያስችላል ለተባለለት Pan African University መከፈት ዛሬ ነገ በሚል ተልካሻ ምክንያት መንግስት እጄ አጠረ ማለቱ ታሪኩ እንዲጎለብት ሳይሆን እንዲደበዝዝ ስለመፈለጉ ያሳያል። እነዚህ የአድዋ ድል እና ባለውለታዎች ምን ያክል የሂተሪሳይድ ሰለባ ስለመሆናቸዉ ጥቂቶች ማሳያዎች ናቸዉ።

ጉዳዩን ከላይ ካስቀመጥኩት የዶ/ር ሪቻርድ ሀስ ሀሳብ ጋር ስናስተሳስረዉ ይህ መንግስት ለምን ይህን እንዳደረገ ግልጥ ይሆንልናል። ዋነኛ ምክንያቱ የቀደሙ ታሪኮችን በማደብዘዝ ከተቻለም በማጥፋት ኢትዮጵያ የምትባለዋ ሀገር እና ታሪኳ ከራሱ እንዲጀምር ካለዉ ጽኑ ፍላጎት የመነጨ ነዉ። ይህን ደግሞ ማህበረሰቡም ሆነ የቀጣዩ ትወልድ ተረካቢ ህጻናትን ራሱ በሚፈልገዉ መልኩ ለመቅረጽ ያመቸዋል። በነገራችን ላይ ይህን አይነት የቀደሙ ታሪኮችን በማጥፋት (Historicide) ታሪክን ከራስ ለማስጀመር የሚደረጉ አካሄዶች በእኛዉ መንግስት ብቻ የተጀመረ አይደለም። ይልቁንስ እንደ ስታሊን፣ ማኦ እና ሂትለር አይነት መሪዎችም ተግባራዊ አድርገዉታል። አምባገነኑ ስታሊን የዛኔዋ ሶቭየት ህብረት ታሪክ ወደ ቀጣዩ ትወልድ ሲተላለፍ ከ ራሱ እንዲጀመር ካለዉ ፍላጎት በመነጨ የህብረቱ ጥንካሬ መገለጫ የነበሩት እንደ ሌኒን አይነት መሪዎችን ታሪክ አፈር ዉስጥ ከቶታል። ለጠንካራዋ ጀርመን መፈጠር ዋና ምክንያት የነበረዉ ኦቶማን ቢስማርክም ቢሆን በሂትለር እንደ ወንጀለኛ የሚቆጠር እና ታሪክ አልባ እንዲሆን ብዙ ተደክሞበታል። የቻይናዉ መሪ ማኦም ቢሆን ቻይና የምትባል ሀገር ከ1949 ወዲህ የተመሰረተች እሰከሚመስል ድረስ የቀደሙ የሀገሪቱን ታሪኮች በማጥፋት በራሱ ፍላጎት የተቃኘ ታሪክ ለቀጣዩ ትዉልድ እንዲተላለፍ ብዙ ደክሟል። ይህም በአብዛኛዉ የተሳካለት ይመስላል።

እንግዲህ ዶ/ር ሪቻርድ እንዳስቀመጡት እንደ አድዋ ያሉ ታሪኮችን በማደብዘዝ የራስን ታሪክ ለመፍጠር መሪዎች ከደከሙ ሀገሪቱ የታሪከ ክፍተት (Historical Gap) የሚያጋጥማት እና በአለፈዉ ትወልድ እና በአዲሱ ትወልድ መካከል ያለዉ ትስስር የሚቆረጥበት እድል ይፈጠራል። ይህ ደግሞ የህዝቦችን አንድነት እና ትስስር ከማላላቱ ባለፈ በትላንት ታሪኩ ላይ ተመስርቶ የዛሬዉን ማንነቱን የሚገነባ ጠንካራ ቀጣይ ትዉልድ እንዳይገነባ ያደርጋል።

ስለዚህም ይህ በአድዋ ድል በአል ላይ እና መሰል የአንድነት እና ህብረታችን መገለጫ በሆኑ ቅርሶቻችን ላይ መሪዎቻችን የሚያደርሱትን ሂስተሪሳይድ (Historicide) ትተዉ ይህን በማጉላትና የሚገባዉን ክብር በመስጠት ከሚገኘዉ ዉጤት ለማትረፍ ቢሰሩ መልካም ነዉ እላለሁ። ይህ እንዲሆን ከተፈለገ ደግሞ የሚከተሉት ነገሮች መደረግ አለባቸዉ። የመጀመርያው በአሉ ከፓርቲያዊ በአሎች ባልተናነሰ በድምቀት ለማክበር ተነሳሽነት መኖር ነዉ። በእርግጥ ዘንድሮ የባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር 121ኛ የድል በአል በደማቅ ሁኔታ ለማክበር ደፋ ቀና ሲል ቆይቷል። ይህ ሊመሰገን የሚገባ ነዉ፤ ግን ቀጣይነቱ እና በአሉን ከዚህ በላይ ለማድመቅ መስራት ላይ  ሊታሰብበት ይገባል።  ከዚህ ጎን ለጎን ደግሞ ድሉን እና የድሉን ባለቤቶች ታሪክ ለማጠልሸት የሚደረጉ ጥረቶች ሊቆሙ ይገባል። ይህ ሲሆን ቀጣዩ ትዉልድ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ምን ያክል የደም ዋጋ የተከፈለላት ስለመሆኗ ተረድቶ እንዲጠበቃት እና እንዲወዳት ለማድረግ ያስችላል።

ሌላዉ ድሉ የኢትዮጵያዉያን ብቻ ሳይሆን የአፍሪካዉያን ጭምር እንደሆነ ለማመላከት የሚያስችለዉ ግንባታን ማፋጠን ተገቢ ነዉ። በተጨማሪም የባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር ጦርነቱ የተካሄደባቸዉ ሸልዶ ተራራ ወይም (ሶሎዳ ተራራ)፤ ማርያም ሸዊቶ፤ አዲ ተቡን፤ ረቢ አርእየኒ (እግዚሃር አሳየኝ)… በመሠኘት የሚታወቁት ገመገሞችና ተራራማማ የአድዋ ስፍራዎችን በማልማት ዋና የቱሪስት መዳረሻ ለማድረግ መስራት ይኖርበታል። በአንድ ወቅት በእነዚህ ተራራዎች አናት ላይ የአድዋ ስም ተቀርጾ ሊሰቀል እንደነበረ መወራቱን አስታዉሳለሁ፤ ምንም እንኳን የዉሀ ሽታ ሆኖ ቢቀርም። ስለዚህም ይህንን እና መሰል የቱሪዝም ልማቶችን በመስራት ታሪኩ ከእኛ ባለፈ ለሌሎችም እንዲሆን መጣር ይገባል። እነዚህን አይነት ተግባራትን መንግስት ማከናወን ሲቻል የቀደሙትን፣ የአሁኑን እና የወደፊቱን ትውልድ የሚያስተሳሰሩ ታሪኮች ያለን ጠንካራ ህዝቦች ለመሆን እንችላለን። ይህ ደግሞ የቀደሙ ታሪኮችን ያጠፋ (Historicide) ተወቃሽ ባለታሪክ ከመሆን ያድናል ብዬ አምናለዉ።

መልካም የአድዋ የድል በአል!

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
259 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us