የየካቲት አብዮት በታሪክ መጻሕፍት ውስጥ

Wednesday, 14 February 2018 11:35

በጥበቡ በለጠ

 

የየካቲት አብዮት 44 አመታት አስቆጠረ፡፡ ኢትዮጵያ አሮጌ፤ ያረጀና የበሰበሰ ስርአት ነው ብላ ንጉሳዊውን መንግስት ፍርክስክሱን አውጥታ አዲስ ስርአት መሰረተች፡፡ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ መጣ፡፡ ትውልድ በቀይ ሽብርና በቀይ ሽብር ተቧድኖ አለቀ፡፡ ኢትዮጵያ ከጦርነትና ከግጭት አዙሪት አልወጣ ብላ ረጅም ጊዜ አስቆጥራለች፡፡ ከዚያ በኋላ ኢትዮጵያዊ ሁሉ መለያው ስደት ሆነ፡፡ እግርና ችጋር የሐገሪቱ መለያ ሆነ፡፡ የአሁኑ ትውልድ ያን ትውልድን ይተቻል፡፡ ያ ትውልድ ለዚህ ችግር አበቃን የሚሉ ብዙ ወጣቶች አሉ፡፡


ክፍሉ ታደሰ የያ ትውድ ተወካይ ነው፡፡ ኢ.ሕ.አ.ፓ/ን በግንባር ቀደምትነት ከመሠረቱት እና የ1960ዎቹን ትግል እስከ 1970ዎቹ መጀመሪያ ድረስ ከመሩት የያኔው ወጣት ምሁራን መካከል አንዱ ነው፡፡ እነ ክፍሉ ታደሰ ኢትዮጵያን በዴሞክራሲ፣ በሰብዐዊ መብት፣ በፍትህ፣ በእኩልነት፣ ሃሳብን በነፃነት በመግለፅ ረገድ እንለውጣታለን ብለው ከያሉበት ተጠራርተው ኢሕአፓን /የኢትዮጵያ ሕዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ/ን መሠረቱ፡፡ ቀደም ብለውም የፊውዳል ኢትዮጵያን አስተዳደር በዘመናዊ መንገድ ለመምራት ‘መሬት ላራሹ’ የሚለውን መርህም ለረጅም ጊዜ ሲያቀነቅኑ ቆይተዋል፡፡ ለጥቆም የተማሪው፣ የሰራተኛው፣ የገበሬው፣ የጦር ሠራዊቱ እንቅስቃሴ እያየለ መጣ፡፡


ለውጥ አቀንቃኙ ወጣትም ኢትዮጵያን ወደ ዘመናዊ አስተዳደር ሊለውጣት ተደራጅቶ ብቅ ብሏል፡፡ ታዲያ ድንገት ከጦር ሠራዊቱ የተውጣጡ መኮንኖች የግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለስላሴን ሥርዓተ-መንግስት በኃይል አፍርሰው የጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር መንግሥት መሠረቱ፡፡ ሲቀነቀን የነበረውን የተማሪውን ጥያቄና ጩኸት ወስደው ለአብዮቱ ጉዞ ተጠቀሙበት፡፡ ብዙም ሳይቆይ ሰላማዊ ሰልፍ ማድረግ፣ ነፃ ፕሬስን እና በፓርቲ መደራጀትን አገዱ፡፡ ግጭቶች ተጫሩ፡፡ ወደ አሰቃቂ ግድያዎች ተገባ፡፡ ኢሕአፓ ነው ተብሎ የሚታሰብ ወጣት ሕይወቱ ታጨደ፡፡ የቀበሌና የአብዮት ጥበቃ አባላትን ጨምሮ ከፍተኛ የደርግ አመራሮች በኢሕአፓ ወጣቶች ላይ ነፃ እርምጃ አወጁ፡፡ በየጐዳናው፣ በየቤቱ መረሸንም ጀመሩ፡፡ በዚያ ትውልድ እንደ ጤዛ በረገፈበት ወቅት ክፍሉም የዚያ ሁሉ መከራና ስቃይ ተቋዳሽ ነበር፡፡ ክፍሉ ተአምራዊ በሚባል ሁኔታ ከእልቂቱ ከተረፉት ጥቂት የኢሕአፓ አመራሮች መካከል አንዱ ነው፡፡ በሕይወት በመኖሩም የዚያን ዘመን ታሪክን ያ ትውልድብሎ በሦስት ተከታታይ መፃሕፍት ዘከረ፡፡ ለትውልድ አስተላለፈ፡፡


የኢሕአፓ ወጣቶች የመጨረሻውን የሞትሽረት ትንቅንቅ ሲያደርጉ ይታያል፡፡ መጽሐፉን ያዘጋጀው ክፍሉ ታደሰ በዚህ ሁሉ እልቂት ውስጥ፣ ትንቅንቅ ውስጥ፣ መከራ ውስጥ የነበረና ከዚያም በሕይወት ተርፎ ያየውን፣ የሰማውን፣ የፃፈውን፣ ያነበበውን፣ የጠየቀውን ታሪክ ያ ትውልድ ብሎ አዘጋጅቶ ሰጥቶናል፡፡ ክፍሉ ታደሰ የኢሕአፓን የትግል ታሪክ ያ ትውልድ በሚል ርዕስ እስከ ፍፃሜው ድረስ በዝርዝር በመፃፍ የሚስተካከለው የለም፡፡ በእንግሊዝኛ ቋንቋ The Generation በሚል ርዕስ እነዚህን ሦስት ተከታታይ መፃሕፍቶቹንም ቀደም ሲል ያሳተመ ሲሆን መጽሐፉ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሰፊ ስርጭት የነበረውና 1960ዎቹን የኢትዮጵያን ታሪክ ለቀሪው ዓለም ያስተዋዋቀ ነው፡፡


ስለ ያ ትውልድ ታሪክና ማንነት ከክፍሉ ታደሰ በኋላ የተለያዩ ፀሐፍት እነደየግንዛቤያቸው መፃሕፍትን አዘጋጅተው አሳትመዋል፡፡ ጥቂቶቹን ለመጠቃቀስ ያህል የፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀን መጽሐፍ ማስታወስ እንችላለን፡፡ The Ethiopian Revolution:- War in the Horn of Africa. የተሰኘው መጽሐፋቸው ስለ ያ ትውልድ ጥናት አድርገው ያዘጋጁት ነው፡፡ ሌላው ደግሞ ዓለም አስረስ የተባሉ ፀሐፊ ያዘጋጁት መጽሐፍም ተጠቃሽ ነው፡፡ History of the Ethiopian Student Movement (in Ethiopia and North America): Its impact on Internal Social Change, 1960-1974 ይሰኛል፡፡ መጽሐፉ በተለይ በውጭ ሀገራት ውስጥ የነበሩ የኢትዮጵያ ወጣቶች ለለውጥ ትግሉ መፋፋም ያበረከቱትን አስተዋፅኦ ይዘክራል፡፡ በእንግሊዝኛ ቋንቋ ቀደም ብለው ከተፃፉት የያ ትውልድ መዘክሮች አንዱ ጆን ማርካኪስ እና ነጋ አየለ ያዘጋጁት Class and Revolution in Ethiopia የተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ የአብዮቱ ሞቅታ ባልቀዘቀዘበት ወቅት የታተመ መጽሐፍ በመሆኑ በሰፊው ተነቧል፡፡


ራንዲ ባልስቪክ የተባሉ ሰው ደግሞ Haile Selassie’s Student: Rise of Social and Political consciousness በሚል ርዕስ ስለ ክፍሉ ታደሰ ትውልድ ጽፈዋል፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ አዲስ የፖለቲካና የአስተሳሰብ ምህዋር እንዲፈጠር ከፍተኛ አስተዋፅኦ ስላደረጉት የ1960ዎቹ ወጣቶች ፍልስፍና ላይ ትኩረት የሚያደርግ መጽሐፍ ነው፡፡ ሌላው አስገራሚ መጽሐፍ ራውል ቫሊዲስ የፃፉት Ethiopia the Unknown Revolution የተሰኘው ሲሆን፤ የታተመው ደግሞ ኩባ ነው፡፡ መጽሐፉ የኢትዮጵያን አብዮት አወንታዊ በሆነ መልኩ እየገለፀ የሚተርክና አያሌ መረጃዎችንም የሚሰጥ ነው፡፡ አብዮት ተቀጣጥሎ ትውልድ ሁሉ በፍሙ እና በነበልባሉ ሲቀጣጠል በዓይናቸው ያዩት ደግሞ ዴቪድ ኦታዋ እና ማሪና ኦታዋ የተሰኙ አሜካውያን ናቸው፡፡ እነዚህ ሰዎች በወቅቱ አዲስ አበባ ውስጥ ነበሩ፡፡ ያዩትን የታዘቡትን፡- Ethiopia:- Empire in Revolution ብለው መጽሐፍ አድርገውት ለንባብ አብቅተውታል፡፡ ፕሮፌሰር መሳይ ከበደ Radicalism and Cultural Dislocation የሚሰኝ መጽሀፍ አሳትመዋል፡፡ የእርሳቸው ጽሁፍ የሶሻሊዝም እንቅስቃሴ በቀጣይ ኢትዮጵያ ላይ ያመጣውን ልዩ ልዩ ተፅዕኖ አሳይቷል፡፡


እኚሁ ምሁር ሌላው ያሳተሙት መፅሐፍ Ideology and Elite Conflicts: Autopsy of the Ethiopian Revolution የተሰኘ መጽሐፍ ሲሆን፤ እርሳቸውም እስከ ደርግ ፍፃሜ ድረስ የነበረውን በምሁራን መካከል የታየውን የአመለካከት ልዩነት ያሳዩበት መጽሐፍ ነው፡፡ ዶናልድ ዶንሃም የተባሉ ሰውም 20 ዓመታት አጥንቼው ነው የፃፍኩት የሚሉት Marxist Modernየተሰኘው መጽሐፍም የኢትዮጵያን የለውጥ አብዮት የሚዳስስና በተለይም የተማሪዎችን እንቅስቃሴ የሚያሳይ ነው፡፡


ኤድዋርድ ኪሲ የተሰኙ ፀሐፊም Revolution and Genocide in Ethiopia and Cambodia በተሰኘው መጽሐፋቸው በኢትዮጵያ እና በካምቦዲያ ውስጥ ተቃዋሚዎች ላይ የተወሰደውን የጭካኔ እርምጃ ከዘር ማጥፋት ድርጊት ጋር አገናኝተውት እያነፃፀሩ ያቀረቡበት መጽሐፍ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊው ፀሐፊ ዶ/ር አንዳርጋቸው ጥሩነህ በዚሁ በኢትዮጵያ አብዮት ላይ The Ethiopian Revolution 1974 - 1987 A Transformation from an Aristocratic to a Totalitarian Autocracy በሚል ርዕስ የአብዮቱ መምጣት መንስኤው ምን እንደሆነ እና ያስከተለውንም ውጤት ለማሳየት ሰፊ ጥረት አድርገዋል፡፡ ባቢሌ ቶላም To kill a Generationበሚል ርዕስ በኢትዮጵያ ውስጥ የተከሰተውን የትውልድ እልቂት በጥሩ ሁኔታ ያሳየበት መጽሐፍ ነው፡፡


በዚሁ በኢትዮጵያ አብዮት ላይ ከተጻፉ የእንግሊዝኛ ጽሁፎች መካከል Documenting the Ethiopian Student movement: - An Exercise in Oral History የተሰኘው መጽሀፍም በፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴ ተዘጋጅቷል፡፡ መጽሀፉ በኢትዮጵያ የተማሪዎች እንቅስቃሴ ወቅት የሚባሉ አፍአዊ ታሪኮችን ሰብስቦ ለመሰነድ የሞከረ ነው፡፡ ጳውሎስ ሚልኪያስም Haile Selassie, Western Education, and Political Revolution in Ethiopia የተሰኘ መጽሀፍ በማዘጋጀት ልዩ ልዩ መረጃዎችን በመሰብሰብ ስለ ቀዳማዊ ኃይለስላሴና ስለ ደርግ አንዳንድ ምስጢራትን የጻፉበት ሰነድ ነው፡፡


ሪስዛርድ ካፑስንስኪ የተባለ የፖላንድ ጋዜጠኛም The Emperor፡- Downfall of an Autocrat በሚል ርእስ መጽሀፍ አሳትሟል፡፡ መጽሀፉ የጃንሆይን ውድቀት ከቅርብ አገልጋዮቻቸው እየጠየቀ የተዘጋጀ ነው፡፡ ከዚሁ መጽሀፍ ጋር ተመሳስሎ ያለው ሌላው መጽሀፍ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደኖረ የሚነገርለት ፓትሪክ ግሊስ የጻፈው The Dying Lion: - Feudalism and Modernization in Ethiopia የተሰኘው መጽሀፍ ነው፡፡


የጃንሆይን ስርአተ-መንግስት የመውደቅያ ምክንያቶች በዝርዝር የጻፈበት ነው፡፡ በተማሪዎች እንቅስቃሴ ወቅት የነበረን ነጠላ ታሪክ ማለትም በአንድ ሰው ታሪክ ላይ ተመርኩዘው ከተጻፉ መጻህፍት መካከል የሕይወት ተፈራ Tower in the Sky የተሰኘው መጽሀፍ ይጠቀሳል፡፡ ሕይወት የኢሕአፓ አመራር አባል የነበረውን የፍቅረኛዋን የጌታቸው ማሩን ሁኔታና በአጠቃላይ በፓርቲውና በዘመኑ ስለነበረው ጉዳይ ጽፋለች፡፡ መጽሀፏን በአማርኛም ቋንቋ በጌታነህ አንተነህ አስተርጉማ አቅርባለች፡፡ የአስማማው ኃይሉ ከጐንደር ደንቢያ እስከ አሜሪካ ዋሽንግተን ዲሲ የተሰኘው መጽሐፍና የኢሕአሠን ታሪክ የዘከረበት መጽሐፍ በውብ አፃፃፉ የተመሰገነበት ነው፡፡ በዘመነ ኢሕአዴግ ሚኒስትር የነበሩት አቶ ሀርቃ ሀሮዬም በደቡብ ክልል ስለነበረው የኢሕአፓ እንቅስቃሴ ከግል ገጠመኛቸው በመነሳት መጽሐፍ አሳትመዋል፡፡


በዘመኑ ከኢሕአፓ በተፃራሪ የቆሙትና ከደርግ ጋር አብሮ በመስራት ለውጥ እናመጣለን ያሉት የመላው ኢትዮጵያ ሶሻሊስት ንቅናቄ /መኢሶን/ አመራር የሆኑት አንዳርጋቸው አሰግድ በአጭር የተቀጨ ረጅም ጉዞ ብለው ስለትውልዳቸው ዘክረዋል፡፡ ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያምም ትግላችን በሚል ርዕስ የእርሳቸውን የአገዛዝ ዘመን ሊያስረዱ የሞከሩበት መጽሐፍም ታትሟል፡፡ የሻምበል ፍቅረስላሴ ወግደረስ እኛ እና አብዮቱ፣ የሌሎች የዘመነ ደርግ ፖለቲከኞችና ጦር ሠራዊቶች ብዙ ጽፈዋል፡፡ ከወጣትነት አስከ አሁንም ንቁ የፖለቲካ ተሳትፎ ያላቸው ዶክተር መረራ ጉዲና የኢትየጵያ ፖለቲካ ምስቅልቅል ጉዞና የህይወቴ ትዝታዎች፣ የሀይሉ ሻወል ሕይወቴና የፖለቲካ እርምጃዬ ሌሎችንም በተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅት ውስጥ ያሉ ጸሀፊያንን ጨምሮ ዛሬ በኢሕአዴግ ፓርቲ ስር የተሰባሰቡ ፀሐፊያንም ስላሳለፉት የ1960ዎቹ ታሪክ ጽፈዋል፡፡


ያንን ዘመን ወደ ፈጠራ ስነ-ጽሁፍም በማምጣት የባየ ንጋቱ፣ የማይቸነፍ ፀጋ ፣ የካሕሳይ አብርሃ የአሲምባ ፍቅር፣ የቆንጂት ብርሃኑ፣ ምርኮኛ እና ሌሎችም ፀሐፊያንን እና ጽሁፎቻቸውን መጠቃቀስ ይቻላል፡፡ ክፍሉ ታደሰ ስለ ትውልዱ፣ ያ ትውልድ ብሎ በጀመረው መንገድ ብዙዎች ፀሐፊያን ብቅ ብለውበታል፡፡ እነዚህ የክፍሉ መጻህፍት ከሌሎች የሚለዩት የኢሕአፓን ታሪክ ከዘሩ፣ ከጽንሱና፣ ከውልደቱ እስከ እድገቱና ፍጻሜው ድረስ ከውስጥ ሆኖ እሱ ራሱ የኖረበትን ታሪክ በሦስት ተከታታይ መጻህፍት መዘከሩ ነው፡፡


ክፍሉ ታደሰ ሌላ መጽሐፍ አሳተመ፡፡ ኢትዮጵያ ሆይ ይሰኛል፡፡ ክፍሉ የያ ትውልድ ከፍተኛ አመራርና ታጋይ ሆኖ፣ የመከራውም ገፈት ቀማሽ ሆኖ ሳለ፣ በተቻለው መጠን የዘመኑን ሁኔታ ለማንም ሳያዳላ ለመጻፍ ሞክሯል፡፡ ጉዳዩ ግን ኢትዮጵያ ከዚህ ሁሉ አብዮት በኋላ፣ ከዚህ ሁሉ እልቂት በኋላ የት ደረሰች? የሚለው ነው፡፡ 44 ዓመታት ያለፈው የኢትዮጵያ አብዮት ዛሬስ እንዴት ነው? የተከፈለው መስዋእትነት የት ደርሷል? ትውልድ ጉም ሆኖ ተበትኗል ወይስ ገና ዶፍ ሆኖ ይዘንባል? ወይስ ታላቁ ባለቅኔ ዮፍታሄ ንጉሴ እንዳለው ስንዴዋ ሞታ፣ ተቀብራ፣ በስብሳ ከዚያም አድጋና አፍርታ ትመግበን ይሆን? የኢትዮጵያን አብዮት የ44 አመታት ጉዞን ትርፍና ኪሳራውን ለማወቅ የክፍሉ ታደሰ መጻህፍት ብዙ መረጃዎችን ይሰጡናል፡፡

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
14680 ጊዜ ተነበዋል

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 1059 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us