ከተማ ይፍሩ፤ የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን ዋነኛው መሥራች

Wednesday, 24 January 2018 14:06


በጥበቡ በለጠ

 

ለዛሬ ይዤላችሁ የቀረብኩት ታሪክ አንድ ታላቅ ኢትዮጵያዊን ያስታውሳል። እኚህ ኢትዮጵያዊ ዝናና ተግባራቸው ከሀገር አልፎ የአፍሪካ መከታ የሆኑ ናቸው። የአፍሪካ ህብረት እንዲመሠረት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደረጉትን አምባሳደር ከተማ ይፍሩን በጥቂቱ እናስታውሳለን።


ከዛሬ 55 ዓመት በፊት የአፍሪካ ሀገራት ጥቂቶቹ ገና ከቅኝ ግዛት መከራ የተላቀቁበት ወቅት ነበር። እናም መጪዋ አፍሪካ ጠንካራ እንድትሆን የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን ለመመስረት ዋነኛው አቀነባባሪ፣ ዋነኛው ባለታሪክ፣ ዋነኛው ዋልታና ማገር ከተማ ይፍሩ ናቸው።


በውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት ኢትዮጵያን ሲያገለግሉ የነበሩት እኚህ ሰው የቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ልዩ መልዕክተኛ ሆነው የአፍሪካ መሪዎችን እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮችን አሳምነው አስተባብረው የዛሬ 55 ዓመት አዲስ አበባ ላይ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት እንዲመሰረት ያደረጉ ጎምቱ ኢትዮጵያዊ።


ግን የአፍሪካ መሪዎች በተሰበሰቡ ቁጥር ይህን ታላቅ ሰው ሲያስታውሱት፣ በስሙ አንዲት ነገር እንኳ ሲሰይሙ አይስተዋልም። ወደፊት ገና የሚበለበል ታሪክ የሚነገርለት ከተማ ይፍሩ የአህጉሪቱ ታላቅ ሰው ነበር። በጥቁር አለም ውስጥ ጥቁር መሪዎችን አስተባብሮ ‘OAU’ የተባለውን ድርጅት ለመመስረት ኢትዮጵያ የተጓዘችበትን ረጅም መንገድ፣ መስቀሉን ተሸክሞ ዘላለማዊ አምድ ያቆመው፣ ከተማ ይፍሩ ማን ነው የሚለውን ጥቂት እንቃኝ።


ከተማ ይፍሩ ከአቶ ይፍሩ ደጀን እና ከወ/ሮ ይመኙሻል ጎበና ታህሳስ 9 ቀን 1921 ዓ.ም በሐረር ጋራሙለታ አውራጃ ተወለዱ። ኢትዮጵያ በፋሽስት ኢጣሊያ በ1928 ዓ.ም ስትወረር ከተማ ይፍሩ የ7 ዓመት ልጅ ነበሩ። ታዲያ በዚያን ወቅት የኢጣሊያ ፋሽስቶች ከፍተኛ ሀይልና መሣሪያ ይዘው ስለመጡ አያሌዎች አለቁ። ሕፃናትና ሴቶች ለከፋ ችግር ተጋለጡ። የሰባት ዓመቱ ከተማ ይፍሩም ከአባታቸው ጋር በመሆን ከሐረር ወደ ባሌ፣ ከዚያም በእንግሊዞች ስር ወደነበረችው ሶማሌ ላንድ ተሰደዱ። በዚህ የስደት ጉዞ ውስጥ ከኢጣሊያ ጋር እየተዋጉ ነበር። እናም የሰባት ዓመት ህፃን የነበሩት ከተማ ይፍሩ በዚ እድሜያቸው ጦርነትን ስደትን አይተዋል፤ ተሳትፈዋል። በዚሁ በስደት ጊዜያቸውም ሶማሌያ በርበራ ውስጥ በተዘጋጀው የስደተኞች ትምርት ቤት ገቡ። መከራው አላባራ አለ። ጣሊያኖች ከኢትዮጵያ አልፈው በርበራን ወረሩ። ከተማ ይፍሩ በዚያ እድሜያቸው እንደገና ወደ ሌላ ስደት ተጋለጡ። ከሶማሌያ ተነስተው ወደ ኬኒያ ተሰደዱ። ኬኒያም ትምህርታቸውን ቀጠሉ። እዚያም የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን አጠናቀቁ።


ከነፃነት በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ሐገራቸው ተመለሰ። ቀጥሎም አጎታቸው ዘንድ አምቦ ሔዱ። አምቦ እያሉ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ አምቦን ሊጎበኙ ሲመጡ ከተማ ይፍሩ ደብዳቤ ጽፈው ለጃንሆይ ሰጡ። የደብዳቤው ይዘት አዲስ አበባ ሄደው መማር እንደሚፈልጉና ለዚህም ጃንሆይ እንዲረዷቸው ነበር። ጃንሆም ደብዳቤውንም ሆነ ታዳጊውንከተማይፍሩን ወደ አዲስ አበባ አምጥተው አስተማሩ፡፤
የከተማ ይፍሩ ህይወት ይገርማል። ከስደተኝነት ወደ ቤተ-መንግስት ልጅነት ተቀይሮ በቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት አጠናቀቁ።


አምባሳደር ከተማ ይፍሩ ትምህርታቸውን አጠናቀው ወደ ሀገራቸው ነሐሴ 10 ቀን 1944 ዓ.ም እንደተመለሱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዋና ዳይሬክተር በመሆን አገልግለዋል። ቀጥለውም በረዳት ሚኒስትርነት እስከ 1950 ድረስ ሰርተዋል። ከግንቦት 14 ቀን 1950 ጀምሮ ደግሞ ወደ ጽህፈት ሚኒስቴር ተዛውረው ረዳት እና ምክትል ሚኒስትር በመሆን አገልግለዋል። አምባሳደር ከተማ ይፍሩ እንደገና ወደ ቀድሞው መስሪያ ቤታቸው ወደ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በእድገት በመዘዋወር ከሐምሌ 26 ቀን 1953 ዓ.ም እስከ ነሐሴ 16 ቀን 1963 ዓ.ም ድረስ በሚኒስትር ደኤታ እና በሚኒስትርነት ከፍተኛ አገልግሎት አበርክተዋል።


የአፍሪካ ሕብረት እንዲመሠረት ትልቁን ሚና የተጫወቱት አምባሳደር ከተማ ይፍሩ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ቋሚ መልዕክተኛ በመሆን ትልቅ ተግባር ፈፅመዋል። በገለልተኛ መንግሥታት ጉባኤዎች ላይ ኢትዮጵያን ወክለው በመሳተፍ ውጤት ያስገኘ የአደራዳሪነት ሚና ተጫውተዋል። በዚህ ዲፕሎማሲያዊ ተግባራቸውም በሳልነታቸውን አስመስክረዋል።


አምባሳደር ከተማ የአፍሪካ መሪዎችን በተመለከተ መጪውን ጊዜ አስቦ ተተኪ መሪ በማፍራት ረገድ የወቅቱ መሪዎች በርካታ ሊሻገሩት የሚገባቸው ድክመት እንደነበረሰባቸው ሁሌም በአፅንኦት ይናገሩ ነበር።


አምባሳደር ከተማ ከዲፕሎማሲያዊ ተግባራት በተጨማሪ በንግድ ኢንዱስትሪና ቱሪዝም መስሪያ ቤት በኃላፊነት አገልግለዋል።
ከ1961 ዓ.ም ጀምሮ ኢትዮጵያ በዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ረሰገድ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና እንድታገኝ የሚጠበቅባቸውን ተግባር ፈፅመዋል።


አምባሳደር ከተማ ይፍረቱ የአፄ ኃይለሥላሴ ስርዓት ሲወድቅ የደርግ እስር ቤት የገቡ ሲሆን ከእስር በኋላም ከመጋቢት 1977 እስከ 1985 ዓ.ም ድረስ ጣሊያን ሮም በሚገኘው በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የዓለም ምግብ ፕሮግራም መስሪያ ቤት በዋና አማካሪነት እና በናይሮቢ የምስራቅ አፍሪካ የመስሪያ ቤቱ ዋና ኃላፊ ሆነው ሰርተዋል።


አምባሳደር ከተማ ይፍሩ ባበረከቷቸው ግዙፍ ውለታዎች ልዩ ልዩ ሽልማቶችን ተቀብለዋል። ከነዚህም ውስጥ በኢትዮጵያ የክብር ኮከብ ሜዳሊያ እና ልዩ ልዩ ኒሻኖ፣ የስደተኛ ባለ አራት ዘምባባ ሜዳሊያ የእንግሊዝ፣ የፈረንሳይ፣ የሶቭየት ሕብረት፣ የጣሊ፣ የየጎዝላቪያ፣ የሴኔጋል፣ የኬኒያ፣ የናይጄሪያ፣ የጋና፣ የዛየር፣ የግብፅ፣ የብራዚል፣ የሚክሲኮ፣ የካናዳ፣ የጃፓን እና የኢንዶኔዥያ ሀገራትን ሽልማት ተቀብለዋል።


ከተማ ይፍሩ ትሁት፣ ተግባቢና ኢትዮጵያ ሀገራቸውን ከምንም በላይ አጥብቀው የሚወዱ ሰው እንደነበሩ ጓደኞቸው፣ ቤተሰቦቻቸው፣ የሚያውቋቸው ሰዎች ሁሉ የሚናገሩት ሲሆን፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ ተግባራቸው እንደሚመሰክር ብዙዎች ያስረዳሉ።


የአፍሪካ መሪዎች አዲስ አበባ ለስብሰባ በመጡ ቁጥር ከተማ ይፍሩ ሊታወሱ ይገባል።


ጥቁሮች ከባርነት እና ከቅኝ ግዛት እንዲላቀቁ ከዚያም ዛሬ የአፍሪካ ሕብረት ተብሎ የሚታወቀውን የቀድሞውን የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን የመሠረቱ፣ የአፍሪካን የጨለማ ዘመን የቀየሩ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ከተማ ይፍሩ ሁሌም አይረሱም።

ይምረጡ
(2 ሰዎች መርጠዋል)
10323 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us